Przekład multimedialny

Przekład multimedialny, czasami nazywany również audiowizualnym – specjalistyczny rodzaj przekładu, który zajmuje się transferem tekstów multimodalnych i multimedialnych na inny język i/lub kulturę[1]. Zakłada on wykorzystanie multimedialnego systemu elektronicznego w procesie tłumaczenia lub w trakcie transmisji produktu audiowizualnego.

ZastosowanieEdytuj

Przekład multimedialny może mieć szerokie zastosowanie np. w produkcjach kinowych, teatralnych, w reklamie czy komunikacji audiowizualnej. Wykorzystywany jest także do mobilnych urządzeń komunikacyjnych.

Tekst audiowizualny może być określony jako multimodalny, jeżeli powstał przy użyciu różnych środków semiotycznych lub trybów[2] i jest interpretowany z ich wykorzystaniem. Gdy różne środki semiotyczne, takie jak: język, obraz, muzyka, barwa czy perspektywa są ze sobą połączone w różnych formach masowego przekazu (w głównej mierze dotyczy filmów), to audiowizualny tekst można określić jako multimedialny[3].

Przykłady takich tekstów, nazywanych transkrypcją multimodalną, wykorzystywane są w kinematografii[4]. Film dzieli się na klatki, ujęcia lub fazy[4] i są one analizowane pod kątem wszystkich semiotycznych metod w nich zastosowanych[4].

Badania akademickie przekładu multimedialnegoEdytuj

Tłumaczenie multimedialnych dzieł jest przedmiotem badań naukowych, prowadzonych w ramach przekładoznawstwa[5]. To interdyscyplinarna dziedzina wykorzystująca wiele innych teorii, takich jak globalizacja i post-globalizacja. Inspirację do badań czerpie się również z teorii odbioru dzieła i teorii relewancji, a także z innych dziedzin nauki jak np. z socjologii, kulturoznawstwa, psychologii społecznej i z badań nad osobami niesłyszącymi (ang. deaf studies)[6].

Rodzaje przekładuEdytuj

Ten rodzaj tłumaczenia zależy, zarówno jeśli chodzi o formę, jak i istotę procesu twórczego, od metody i rodzaju zastosowanego urządzenia. Grafika cyfrowa, czas i sposoby użycia narzucają pewne ograniczenia.

DubbingEdytuj

Dubbing obejmuje tłumaczenie i jego synchronizację, jak i naśladowanie czynności wykonywanych przez aktorów i aktorki[7]. Kiedyś był uważany za najbardziej wyczerpującą formę przekładu, ponieważ dubbing najlepiej ze wszystkich form dostosowuje się do czasu, „wypowiedzi i ruchu warg aktorów oryginalnego dialogu”[8]. Choć ta technika zwykle stosowana jest przy tłumaczeniach interlingwalnych, istnieją pewne przypadki dubbingu interlingwalnego. Nie jest on jednak jeszcze bardzo rozpowszechniony[7].

NapisyEdytuj

Technika tłumaczeniowa, która jest najobszerniej badana[9]. Napisy to metoda polegająca na wyświetlaniu tekstu na ekranie, który przekazuje „docelową wersję językową mowy źródłowej”. Składa się z wielu podgatunków, ale jednym z najczęściej stosowanych jest tłumaczenie międzyjęzykowe, które zwykle pojawia się w formie otwartych napisów[7]. W krajach wielojęzycznych napisy dwujęzyczne są używane do równoczesnego wyświetlania dwóch różnych wersji językowych tekstu źródłowego[8].

LektorEdytuj

Czytanie filmu przez lektora to technika polegająca na nałożeniu na oryginalną ścieżkę dźwiękową dodatkowej, zawierającej tłumaczenie[7]. Na początku można usłyszeć tylko oryginał, jednakże jego poziom głośności zostaje stopniowo zmniejszany i tłumaczenie staje się lepiej słyszalne[8]. Ta technika tłumaczenia audiowizualnego daje bardziej realistyczny efekt, dlatego zwykle stosuje się ją w filmach dokumentalnych lub wywiadach[7]. Lektor jest uważany za „tanią alternatywę dla dubbingu”, dlatego wykorzystuje się go w pierwszej kolejności do tłumaczenia filmów w byłych krajach bloku wschodniego i niektórych krajach Bliskiego Wschodu oraz w Azji[8].

PrzypisyEdytuj

  1. González, Luis Pérez. „Audiovisual Translation”, in Baker, Mona and Gabriela Saldanha (eds.), Routledge Encyclopedia of Translation Studies, London, 2009, s. 13.
  2. Baldry, Anthony and Paul J. Thibault. Multimodal Transcription and Text Analysis, London & Oakville: Equinox, 2006.
  3. Negroponte, Nicholas. Multimedia [Interview]. Hightech (sierpień 1991): 68.
  4. a b c Christopher J. Taylor. Multimodal Transcription in the Analysis, Translation and Subtitling of Italian Films. „The Translator”. 9 (2), s. 191–205, 2003. DOI: 10.1080/13556509.2003.10799153. 
  5. Diaz Cintas, Jorge. New Trends in Audiovisual Translation. Bristol/Buffalo/Toronto: Multilingual Matters. 2009. ​ISBN 978-1-84769-154-5​.
  6. Nataša Pavlović. Addressing Power and Solidarity in TV Subtitling. „Across languages and cultures”. 5 (2), July 22, 2005. DOI: 10.1556/Acr.5.2004.2.4. ISSN 1588-2519. 
  7. a b c d e Ana Isabel, Hernández Bartolomé, Gustavo Mendiluce Cabrera. New Trends in Audiovisual Translation: The Latest Challenging Modes. „Miscelánea”. 31, s. 89–104, 2005. 
  8. a b c d Luis Pérez-Gonzalez: Audiovisual Translation Theories, Methods And Issues. New York: Routledge, 2014.
  9. Agata Hołobut, Monika Woźniak: Historia na ekranie. Gatunek filmowy a przekład audiowizualny. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, s. 17. ISBN 978-83-233-4356-1.

Linki zewnętrzneEdytuj