Ptychodus

Ptychodus – wymarły rodzaj ryby chrzęstnoszkieletowej z okresu kredowego.

Ptychodus
Agassiz, 1835
Ilustracja
Ptychodus mortoni
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ryby chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Rząd Hybodontiformes
Rodzina Ptychodontidae
Rodzaj Ptychodus

Z powodu chrzęstnej budowy szkieletu zachowało się niewiele skamieniałości szkieletów tego taksonu i jest on znany głównie ze skamieniałości w postaci zębów. Korony zębów mają dość szeroki, spłaszczony i pokryty żebrami wierzchołek otoczony marginalium z drobnymi zmarszczkami. Są to zęby typu miażdżącego, przylegając do siebie tworzyły płyty złożone z kilkuset zębów na szczęce i służyły głównie do miażdżenia muszli bezkręgowców (np. małży, amonitów), które były podstawowym pokarmem tych rekinów. W 2009 roku Kenshu Shimada i współpracownicy zasugerowali jednak, że P. occidentalis żywił się bardziej różnorodnym pokarmem[1].

Ptychodusy były rekinami morskimi, przydennymi, o zarysie ciała podobnym do rekinów dywanowych. Spotykane głównie w morzach półkuli północnej, gdzie były kosmopolityczne. Największe rozmiary wiązane są z gatunkami Ptychodus mortoni oraz P. rugosus z Ameryki Północnej. Długość jednego z osobników P. mortoni oszacowano na przeszło 10 m, z czego około metr przypadał na szczęki (choć na bazie mocno niekompletnego materiału i z paroma założeniami)[2]. W 2009 roku Shimada i współpracownicy na podstawie zębów oszacowali długość jednego okazu P. rugosus na niemal 14,5 m, co czyni go największym znanym drapieżnym rekinem mezozoiku[1].

Gatunki:

  • Ptychodus mortoni
  • Ptychodus occidentalis
  • Ptychodus mammillaris
  • Ptychodus decurrens
  • Ptychodus latissimus
  • Ptychodus polygyrus
  • Ptychodus rugosus

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kenshu Shimada, Cynthia K. Rigsby, Sun H. Kim. Partial skull of Late Cretaceous durophagous shark, Ptychodus occidentalis (Elasmobranchii: Ptychodontidae), from Nebraska, U.S.A.. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 29 (2), s. 336–349, 2009. DOI: 10.1671/039.029.0226 (ang.). 
  2. Kenshu Shimada, Michael J. Everhart, Ramo Decker, Pamela D. Decker. A new skeletal remain of the durophagous shark, Ptychodus mortoni, from the Upper Cretaceous of North America: an indication of gigantic body size. „Cretaceous Research”. 31 (2), s. 249–254, 2010. DOI: 10.1016/j.cretres.2009.11.005 (ang.). 

BibliografiaEdytuj

  • Cappetta, H.: Chondrichthyes II. Gustav Fischer Verlag, 1987.
  • Obruczew, D. W. (red.): Osnowy paleontologii. Bezczelustnyje, ryby. Moskwa: Nauka, 1964.
  • Niedźwiedzki R., 2010: Gigant z morza kredowego. Wiedza i Życie, nr 4: 14.