Siedemnastozgłoskowiec

Siedemnastozgłoskowiec – rozmiar wiersza sylabicznego o rozpiętości siedemnastu sylab i podziale średniówkowym po sylabie ósmej lub dziewiątej.

W sylabotonizmie siedemnastozgłoskowy jest ośmiostopowiec jambiczny hiperkatalektyczny, znany jako wzorzec metryczny Dziewczyny Bolesława Leśmiana:[1]

Dwunastu braci, wierząc w sny, zbadało mur od marzeń strony,
A poza murem płakał głos, dziewczęcy głos zaprzepaszczony.

Tym samym formatem posłużył się Jan Stanisław Kiczor w wierszu Tęsknoty i ułudy[2].

Maksymalnie siedemnastozgłoskowy jest heksametr polski[3]: SssSssSssSssSssSs. W praktyce jednak w polskim heksametrze spotyka się częściej wersy piętnastozgłoskowe i szesnastozgłoskowe.

Czemuż te tłumy mędrców — czemuż te tłumy poetów
Z piersią gdzie huczy ból, pełni rozpaczy i łez —
Idą w świat pełny troski — grobów i turm i szkieletów,
 Idą na świata kres — na niewiadomy kres? —
Antoni Lange, Cyfra i Słowo

Do siedemnastu zgłosek osiągały wersy Murów Jacka Kaczmarskiego, nie przyjmując jednak regularnego kształtu:

Zwalali pomniki i rwali bruk: ten z nami! Ten przeciw nam! (sSssSssSsS//sSssSsS).

Siedemnastozgłoskowcem nazywa się też niekiedy japońską formę haiku, gdzie cały utwór ma siedemnaście sylab[4][5][6][7].

PrzypisyEdytuj

  1. Kazimierz Wyka, Bolesław Leśmian. Dwa utwory, [w:] Liryka polska. Interpretacje, red. Jan Prokop i Janusz Sławiński, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2001, s. 264.
  2. Jan Stanisław Kiczor: Tęsknoty i ułudy (ang.). pisarze.pl. [dostęp 2017-02-02].
  3. Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków 2003, s. 117-121.
  4. Wiesław Kotański. Japoński siedemnastozgłoskowiec haiku. „„Poezja””. 1 (10), s. 4, 1975 (pol.). 
  5. Anna Wyka: Badacz społeczny wobec doświadczenia (pol.). otworzksiazke.ceon.pl. s. 102. [dostęp 2017-02-02].
  6. Sylwia Grzeszna: Osobisty ochroniarz "nieznanego Boga”: poszukiwania sacrum w poezji Jacka Podsiadły (pol.). bazhum.muzhp.pl, 2012. [dostęp 2017-02-02].
  7. Beata Śniecikowska: Ile mówią najkrótsze wiersze?: wokół XX- i XXI-wiecznych tłumaczeń haiku (pol.). bazhum.muzhp.pl, 2010. [dostęp 2017-02-02].

BibliografiaEdytuj

  • Barbara Łopatkówna: Siedemnastozgłoskowiec, w: Zdzisława Kopczyńska, Maria Renata Mayenowa, Sylabizm. Wrocław: Wydawnictwo PAN, 1956.