Socjaldemokratyczna Partia Kirgistanu

Socjaldemokratyczna Partia Kirgistanu (kirg. Кыргызстан социал-демократиялык партиясы) – kirgiska centrolewicowa partia polityczna założona 1 października 1993, dzięki inicjatywie Ałmazbeka Atambajewa, Dżumabeka Ibraimowa, Abdydżapara Tagaiewa, Addygana Erkebaiewdina, Anatolija Maryszewa oraz Akylbeka Dżaparowa. Oficjalna registracja miała miejsce 16 grudnia 1994[2].

Socjaldemokratyczna Partia Kirgistanu
Кыргызстан социал-дeмoкратиялык пaртиясы
Ilustracja
Państwo  Kirgistan
Skrót SDPK
Przewodniczący Sagynbek Abdrachmanow[1]
Data założenia 1 października 1993
Adres siedziby Kirgistan Biszkek
Ideologia polityczna socjaldemokracja, centryzm
Obecni posłowie
38 / 120
Strona internetowa
Kirgistan
Godło Kirgistanu
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Kirgistanu

Wikiprojekt Polityka

W latach 1993–1999 przewodniczącym partii był Abdigani Erkebajew, natomiast w latach 1999–2011 Ałmazbek Atambajew. W 2011 roku na czele partii stanął Czynybaj Tursunbekow[2][3]. 28 kwietnia 2016 przewodniczącym frakcji parlamentarnej SDPK został Isa Ömürkułow – wybrany jednogłośnie przez nadzwyczajne zebranie członków klubu parlamentarnego SDPK[4][5].

Z ramienia Socjaldemokratycznej Partii Kirgistanu trzy osoby sprawowały urząd prezydenta krajuRoza Otunbajewa (2010–2011), Ałmazbek Atambajew (2011–2017) i Sooronbaj Dżeenbekow (od 2017).

Wybory parlamentarne w 2010 rokuEdytuj

11 listopada, po wyborach parlamentarnych, urzędująca prezydent Roza Otunbajewa powierzyła liderowi ugrupowania Ałmazbekowi Atambajewowi misję tworzenia rządu. SDPK otrzymało w nich drugi rezultat: 14,15% co przełożyło się na 26 miejsc w parlamencie[6]. 30 listopada 2010 została zawiązana większościowa koalicja razem z partiami: Respublika oraz Ata Meken[7]. Jednakże z powodu braku zachowania dyscypliny przy głosowaniu nad wyborem Ömürbeka Tekebajewa jako przewodniczącego parlamentu, do powołania rządu nie doszło[8][9]. 15 grudnia Partia Respublika ogłosiła, że udało jej się porozumieć z władzami SDPK oraz Ata-Dżurt. W wyniku tego porozumienia na premiera został wybrany Ałmazbek Atambajew (otrzymał 92 głosy poparcia w 120-osobowym parlamencie)[10]. Przewodniczącym parlamentu z ramienia Ata-Dżurt został wybrany Ahmatbek Keldibekow (101 głosów za jego wyborem)[11]. Wicepremierem został Ömürbek Babanow będący członkiem Partii Respublika[12][13]. Z powodu wybrania na urząd prezydenta dotychczasowego premiera, 1 grudnia 2011 urząd szefa rządu objął Ömürbek Babanow[14][15].

Wybory parlamentarne w 2015 rokuEdytuj

Mimo bycia wyraźnym faworytem oraz jawnego popierania i faworyzowania przez obecnego prezydenta SDPK otrzymało gorszy wynik (27,35% głosów co przełożyło się na 38 miejsc w Radzie Najwyższej[16][17]) niż zakładano przed wyborami. Było to rezultatem licznych skandali w czasie poprzedniej kadencji[18][19]. Po wyborach doszło do zawiązania koalicji z trzema partiami: Ata Meken, Önügüü-Progres oraz Kyrgyzstan. Łącznie posiadała ona 80 głosów[20]. Premierem został wybrany Sooronbaj Dżeenbekow[21][22].

Przed referendum w 2016 roku doszło do wyjścia SDPK z koalicji oraz w efekcie do jej rozpadu. Nastąpiło to z powodu opowiedzenia się przeciwko proponowanym zmianom przez Ata Meken oraz braku porozumienia z Önügüü-Progres[20][23][24]. Następnie Ałmazbek Atambajew powierzył zadanie utworzenia nowego rządu Socjaldemokratycznej Partii Kirgistanu. Doszło to utworzenia nowej kolacji z Bir Boł oraz partią Kyrgyzstan (68 głosów). Premierem po raz kolejny został wybrany Sooronbaj Dżeenbekow[25].

Wybory prezydenckie w 2017 rokuEdytuj

17 maja 2017 zapowiedziana została nominacja obecnego premiera – Sooronbaja Dżeenbekowa do startu w wyborach[26]. Oficjalnie został wybrany kandydatem na XVI zjeździe partii, który miał miejsce 15 lipca 2017[27]. Tego samego dnia kandydatura została zatwierdzona przez Centralną Komisję Wyborczą Kirgistanu[28]. 15 października 2017 został on wybrany nowym prezydentem państwa[29].

Dalsza działalnośćEdytuj

31 marca 2018 miał miejsce w Biszkeku XVII zjazd partii[30]. Wybrano na nim nowego przewodniczącego - został nim jednogłośnie Ałmazbek Atambajew. Spotkanie odbyło się bez udziału mediów. Zostało na nie zaproszonych 190 delegatów. Lista gości wywołała w ugrupowaniu kontrowersje - nie został zaproszony m.in. Asylbek Dżeenbekow - brat prezydenta Dżeenbekowa. Nie wpuszczony został na obrady również (mimo zostania wybranym na delegata z obwodu oszyńskiego) Aliszer Bakyszew[31]. Po kongresie odbyła się konferencja nowego przewodniczącego podczas której zapewnił on, że w ugrupowaniu nie ma żadnych rozłamów oraz przedstawił plany na wybory parlamentarne w 2020 roku[32].

W 2019 doszło ostatecznie do rozłamu w partii. Pod przywództwem Sagynbeka Abdrachmanowa został utworzony ruch "SDPK bez Atambajewa", który 3 kwietnia 2019 na zjeździe partii został wybrany nowym liderem[1]. Mimo protestów byłego prezydenta decyzja ta zatwierdzona przez Ministerstwo Sprawiedliwości[33]. "Konkurencyjny" zjazd odbył się 6 kwietnia pod przywództwem Atambajewa na którym wybrano nowe prezydium partii[34]. W rezultacie doszło do utworzenia dwóch, wzajemnie nieuznających się frakcji.

Do eskalacji problemu doszło ponownie w lipcu 2020 przed wyborami parlamentarnymi. 13 lipca Centralna Komisja Wyborcza odmówiła rejestracji komitetu wyborczego SDPK pod przywództwem Abdrachmanowa, który złożył odwołanie od tej decyzji do sądu[35]. 21 lipca sąd administracyjny w Biszkek uznał postanowienie Komisji za niezgodne z prawem i nakazał jego rejestrację[36]. Na wyrok ten zażalenie do Sądu Najwyższego złożyła Komisja Wyborcza[37]. 28 lipca zostało ogłoszone postanowienie o utrzymaniu decyzji sądu pierwszej instancji[38]. Oficjalna rejestracja nastąpiła 3 sierpnia[39].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Бакыт Стамов, Сагынбек Абдрахманов занял место Алмазбека Атамбаева, Wieczernij Biszkiek, 3 kwietnia 2019 [dostęp 2020-07-28] (ros.).
  2. a b История партии – Социал-демократическая партия Кыргызстана, www.sdpk.kg [dostęp 2017-06-26] [zarchiwizowane z adresu 2019-01-04] (ros.).
  3. Турсунбеков Чыныбай Акунович, www.kenesh.kg [dostęp 2017-06-30] (ros.).
  4. Лидером фракции СДПК избран Иса Омуркулов (ros.). Социал-демократическая партия Кыргызстана, 2016-04-28. [dostęp 2017-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-02)].
  5. Иса Омуркулов стал лидером фракции СДПК (ros.). Sputnik. [dostęp 2017-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-02)].
  6. Elections: Kyrgyz Parliamentary Oct 2010, www.electionguide.org, 10 października 2010 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  7. 李牧, Three Kyrgyz parties agree to form government – People's Daily Online, en.people.cn, 30 listopada 2010 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  8. Kirgistan: Nieudana próba utworzenia koalicji rządzącej, 15 grudnia 2010 [dostęp 2017-06-27] (pol.).
  9. Radzisława Gortat, W Kirgistanie powstała koalicja rządowa, „Nowa Europa Wschodnia”, 4 grudnia 2010 [dostęp 2017-06-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-16].
  10. Kyrgyz pick PM, parliament speaker, www.aljazeera.com [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  11. Kyrgyzstan Elects Parliament Speaker, Radio Free Europe, 17 grudnia 2010 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  12. Rayhan Demytrie, Kyrgyzstan sets up new coalition, „BBC News”, 17 grudnia 2010 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  13. Bruce Pannier, Merhat Sharipzhan, Kyrgyz Parties In Coalition Agreement, Radio Free Europe, 15 grudnia 2010 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  14. Kirgistan: premier został prezydentem, 30 października 2011 [dostęp 2017-06-27] (pol.).
  15. Omurbek Babanov elected new Kyrgyz PM, sputniknews.com, 23 grudnia 2011 [dostęp 2017-06-27] (ang.).
  16. Wyniki wyborów parlamentarnych w 2015 roku, 4 grudnia 2015 [dostęp 2017-06-29] (ros.).
  17. Józef Lang, Wybory parlamentarne w Kirgistanie, 7 października 2015 [dostęp 2017-06-29] (pol.).
  18. Wybory w Kirgistanie. Prowadzi partia proprezydencka, „TVN24.pl”, 4 października 2015 [dostęp 2017-06-29].
  19. Ewa Polak, Nowa Europa Wschodnia, www.new.org.pl, 23 stycznia 2015 [dostęp 2017-06-29] (pol.).
  20. a b Kirgistan: „między nami koniec!” – upadek rządzącej koalicji, studium.uw.edu.pl, 25 października 2016 [dostęp 2017-06-29] (pol.).
  21. ПРЕМЬЕР-МИНИСТР, www.gov.kg [dostęp 2017-06-30] (ros.).
  22. Countries JK, rulers.org [dostęp 2017-06-30] (ang.).
  23. Zakończyło się referendum. 80 procent za zmianami w konstytucji, „TVN24.pl”, 11 grudnia 2016 [dostęp 2017-06-29] (pol.).
  24. CA-portal.ru, ОБЗОР: КЫРГЫЗСТАН: РАСПАД КОАЛИЦИИ ПАРЛАМЕНТСКОГО БОЛЬШИНСТВА ЖОГОРКУ КЕНЕША, www.ca-portal.ru [dostęp 2017-06-29] (ros.).
  25. В парламенте Кыргызстана сформирована коалиция большинства, „Радио Озодлик”, 4 listopada 2016 [dostęp 2017-06-29] (ros.).
  26. Kyrgyzstan: Ruling Party Nominates Presidential Candidate (ang.). 2017-05-18. [dostęp 2017-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-18)].
  27. КСДП 16-СЪЕЗДИНДЕ С.ЖЭЭНБЕКОВДУН ТАЛАПКЕРЛИГИН КР ПРЕЗИДЕНТТИГИНЕ КӨРСӨТТҮ (kirg.). 2017-07-15. [dostęp 2017-07-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (20)].
  28. В ЦИК КР поступило решение партии «Социал-демократическая партия Кыргызстана» о выдвижении в качестве кандидата на должность Президента Кыргызской Республики Жээнбекова С.Ш. (ros.). 2017-07-15. [dostęp 2017-07-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-24)].
  29. Борбордук шайлоо комиссиясы 2017-жылдын 15-октябрындагы Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоонун жыйынтыгын аныктады, Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы, 30 października 2017 [dostęp 2018-03-31] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-03] (kongo).
  30. В Бишкеке состоялся 17 съезд политической партии СДПК, Социал-демократическая партия Кыргызстана, 31 marca 2018 [dostęp 2018-03-31] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-31] (ros.).
  31. В Бишкеке проходит съезд СДПК. Что происходит?, Радио Азаттык, 31 marca 2018 [dostęp 2018-03-31] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-31] (ros.).
  32. Атамбаев о расколе в СДПК и подготовке к выборам 2020 года, Kaktus media, 31 marca 2018 [dostęp 2018-03-31] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-31] (ros.).
  33. Атамбаев потребовал от генпрокурора отреагировать на факт изменения Минюстом руководителя СДПК, Радио Азаттык, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2020-07-23] (ros.).
  34. На съезде СДПК избрали новый состав политического совета (список), Радио Азаттык, 6 kwietnia 2019 [dostęp 2020-07-23] (ros.).
  35. Ислам Розиев, Выборы 2020: ЦИК отказал представителю СДПК в регистрации, 13 lipca 2020 [dostęp 2020-07-23] (ros.).
  36. Бакыт Басарбек, Суд принял решение по СДПК. Абдрахманов готов отказаться от лидерства, ЗАО "Издательский дом "Вечерний Бишкек", 21 lipca 2020 [dostęp 2020-07-23] (ros.).
  37. Дарья Подольская, Выборы-2020. ЦИК обжаловала решение суда по вопросу СДПК, 23 lipca 2020 [dostęp 2020-07-23] (ros.).
  38. Верховный суд встал на сторону СДПК в споре с ЦИК, Radio Wolna Europa, 28 lipca 2020 [dostęp 2020-07-28] (ros.).
  39. Дарья Подольская, Выборы-2020. ЦИК зарегистрировала уполномоченных представителей СДПК, Biszkek , 3 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-03] (ros.).