Kolorado (rzeka): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 6 bajtów ,  3 lata temu
m
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 188.146.9.171) i przywrócono wersję 48719781 autorstwa Justynian I Cesarz Rzymski)
{{inne znaczenia|rzeki w USA|[[Kolorado (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tej nazwy]]}}
{{Rzeka infobox
|nazwa = Kolorado (''Colorado River'')
|nierozpoznany:nierozpoznane:dopływy = lewe:[[Fraser River|Fraser]], [[Eagle River|Eagle]], [[Roaring Fork River|Roaring Fork]], [[Gunnison River|Gunnison]], [[Dolores River|Dolores]], [[San Juan (dopływ Kolorado)|San Juan]], [[Małe Kolorado]], [[Bill Williams River|Bill Williams]], [[Gila River|Gila]], prawe:[[Green River (dopływ Kolorado)|Green River]], [[Dirty Devil River|Dirty Devil]], [[Escalante River|Escalante]], [[Kanab Creek]], [[Virgin River|Virgin]]
}}
'''Kolorado''', ([[język angielski|ang.]] ''Colorado River'', [[język hiszpański|hiszp.]] ''Río Colorado'') – rzeka w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]]. Przepływa przez stany: [[Kolorado (stan)|Kolorado]], [[Utah]], [[Arizona]], [[Nevada]], [[Kalifornia]] oraz przez terytorium [[Meksyk]]u. Należy do zlewiska [[Ocean Spokojny|Oceanu Spokojnego]], gdyż uchodzi do [[Zatoka Kalifornijska|Zatoki Kalifornijskiej]], jednak ze względu na ogromny pobór wody jej poziom w największych zbiornikach retencyjnych ([[Mead (jezioro)|Mead]] i [[Powell (jezioro)|Powell]]) systematycznie spada, a także wypływ wody do delty w Meksyku jest coraz mniejszy<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-colorado-river-runs-dry-61427169/?no-ist | tytuł = The Colorado River Runs Dry | opublikowany = [[Smithsonian Institution]] | język = en | data dostępu = 2016-10-29}}</ref>. Stanowi większą część zachodniej granicy Arizony i południowo-wschodniej Nevady, także na niewielkim odcinku [[granica amerykańsko-meksykańska|granicę USA i Meksyku]].
 
Długość Kolorado to 2330 kilometrów, a powierzchnia dorzecza wynosi 632 tysiące km². Jest żeglowna na długości około 980 km. Źródła rzeki znajdują się w Górach Skalistych, a ujście w [[Zatoka Kalifornijska|Zatoce Kalifornijskiej]], gdzie tworzy deltę. Jej główne dopływy to [[San Juan (dopływ Kolorado)|San Juan]], [[Małe Kolorado]], [[Gila River]], [[Green River (dopływ Kolorado)|Green]]. Na rzece znajduje się kilka zbiorników wodnych (największe: [[Mead (jezioro)|Mead]], [[Powell (jezioro)|Powell]]) i elektrowni wodnych. Ze zbiornika Havasu doprowadza się wodę Akweduktem Kolorado do [[Los Angeles]] i [[San Diego]]. Kolorado zasila również system kanałów nawadniających [[Imperial Valley]] (dł. ok. 4700 km). Średni roczny przepływ wody w rzece to 637 m³ na sekundę<ref name=NK>{{cytuj stronę|url= http://cadswes.colorado.edu/sites/default/files/PDF/Theses-PhD/Nowak-PhD.pdf | tytuł = Stochastic Streamflow Simulation at Interdecadal Time Scales and Implications to Water Resources Management in the Colorado River Basin | data dostępu = 4 marca 2014 | autor = Nowak, Kenneth C.| data = 2 kwietnia, 2012| praca = Center for Advanced Decision Support for Water and Environmental Systems | opublikowany = University of Colorado | język = en}}</ref>. Przepływ wody przy ujściu do Meksyku w porównaniu do górnego i środkowego biegu bywa stosunkowo niski, ze względu na wcześniejszy duży pobór wody do celów rolniczych oraz miejskich. Szacuje się że wody rzeki Kolorado nawadniają około 6 milionów akrów ziemi uprawnej oraz są źródłem wody dla około 36 milionów ludzi<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.newyorker.com/magazine/2015/05/25/the-disappearing-river | tytuł = Where the River Runs Dry | opublikowany = The New Yorker | język = en | data dostępu = 2016-10-29}}</ref>. Na ostatniej stacji pomiarowej w USA w Winterhaven w Kalifornii (8 km przed granicą z Meksykiem) w latach 2015-2016 przepływ wody wyniósł średnio tylko 9,6 stopy sześciennej na sekundę (przy minimum 6,4 a maksimum 31,0)<ref>{{cytuj stronę | url = http://nwis.waterdata.usgs.gov/az/nwis/uv?cb_00060=on&cb_00065=on&format=html&site_no=09530500&period=&begin_date=2015-10-18&end_date=2016-10-19 | tytuł = USGS 09530500 DRAIN 8-B NEAR WINTERHAVEN, CA | opublikowany = USGS Water Resources , National Water Information System |język = en | data dostępu = 2016-10-18}}</ref>.
 
Jest znana z malowniczego [[Wielki Kanion Kolorado|Wielkiego Kanionu Kolorado]], który rzeka utworzyła przecinając [[Wyżyna Kolorado|Wyżynę Kolorado]]. Najbardziej malownicza część Wielkiego Kanionu o długości ok. 170 km stanowi od 1919 r. [[Park Narodowy Wielkiego Kanionu]].