Otwórz menu główne

Stanisław Kochowicz (ur. 11 kwietnia 1873 w Krzywiniu w pow. kościańskim, zm. 2 października 1948 w Gostyniu) – polski działacz niepodległościowy, polityczny, społeczny i kulturalny.

Stanisław Kochowicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 kwietnia 1873
Krzywiń, Niemcy
Data i miejsce śmierci 2 października 1948
Gostyń, Polska
Rodzice Józef Kochowicz
Apolonia Pijanowska
Małżeństwo Józefa Nawracała (Buczkowska)
Dzieci Julian Kochowicz
Radomir Kochowicz
Apolonia Kochowicz (Żytkowiak)

Na wychodźstwieEdytuj

Osierocony bardzo młodo, wyemigrował z rodzinnego Krzywinia do Bruckhausen w Nadrenii Północnej-Westfalii, gdzie założył sklep z artykułami papierniczymi, muzycznymi, obrazami z historii Polski itp. W Bochum kupił od Jana Brejskiego księgarnię „Wiarus Polski”, którą już jako własność Stanisława Kochowicza w 1919 r. przyjęto do Związku Księgarzy Polskich[1].

W Nadrenii Północnej-Westfalii zorganizował Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, gdzie został prezesem okręgu VII[2]. Od 1910 r. był także II wiceprezesem Wydziału Związku Sokołów Polskich w Państwie Niemieckim[3]. Po powrocie do niepodległej Polski w 1920 roku, do Gostynia, był prezesem tamtejszego „Sokoła”.

W tym samym czasie organizował w Holandii (co było zakazane w Niemczech) zjazdy, na których wygłaszał przemówienia wzywające do walki o wolną Polskę[4].

24 maja 1909 r. w Poznaniu, wspólnie z m.in. Wojciechem Korfantym, tworzył Polskie Towarzystwo Demokratyczne, do którego rady głównej (1909-1919) z Korfantym weszli[5]. a podczas plebiscytu na Górnym Śląsku kilkakrotnie kontaktował się z nim, jako emisariusz środowisk polonijnych[6].

Wielokrotnie stawał przed sądami pruskimi, walcząc o uznanie przez władze słowiańskiego imienia Radomir (ur. 1908 r. w Hamborn pod Duisburgiem) swego drugiego syna, który przez 2 lata w metryce miał zapisane „Dziecko bez imienia” (Kind ohne Vorname). Procesy te ostatecznie wygrał, oświadczając przed pruskim sądem najwyższym w Berlinie, że „jeśli człowiek urodzi się w chlewie – to nie musi się nazywać świnia”.

 
Księgarnia Wiarus Polski w Bochum
 
Stanisław Kochowicz w mundurze prezesa straży pożarnej
 
Stanisław Kochowicz, prezes OSP w Gostyniu, w otoczeniu strażaków
 
Stanisław Kochowicz, Kraków 1944 r.

W odrodzonej PolsceEdytuj

Wrócił do Gostynia w 1920 r., po nieudanej próbie osiedlenia się w Poznaniu. Wkrótce został wybrany na prezesa organizacji takich jak tamtejszy „Sokół”, Klub Sportowy „Kania”, Ochotnicza Straż Pożarna. Był działaczem BBWR-u w regionie gostyńskim i zagorzałym zwolennikiem Józefa Piłsudskiego oraz prezesem Wielkopolskiego Związku Chórów i Orkiestr Okręgu X w Gostyniu w latach 1925-1936. Za swą działalność w Związku uhonorowany został brązową, a później srebrną Odznaką Honorową. Na Walnym Zjeździe Delegatów Okręgu X w dniu 25 kwietnia 1946 roku został Honorowym Prezesem Okręgu. 24 czerwca 1934 r. przemawiał przed pomnikiem Ewarysta Estkowskiego w Wojciechowie przy okazji zjazdu w Łowęcicach X Okręgu kół śpiewaczych.

W zniewolonym krajuEdytuj

Po powrocie do Gostynia w 1945 roku z Generalnego Gubernatorstwa (Krakowa), dokąd został deportowany wraz z rodziną w 1939 roku przez hitlerowskie władze, znowu stanął do pracy mimo podeszłego już wieku. Interesował się żywo pracą Związku Zachodniego i stał się w Gostyniu organizatorem i czołowym działaczem Stronnictwa Demokratycznego, z którego ramienia zasiadał w Powiatowej Radzie Narodowej[7].

Ze względu na szacunek, jakim darzyło społeczeństwo Stanisława Kochowicza za jego społeczną pracę i poświęcenie dla wolnej Polski i ziemi gostyńskiej – w dniu jego pogrzebu dnia 5 października 1948 roku – tłumy odprowadzały jego szczątki na gostyński cmentarz, a trumnę poprzedzały liczne szeregi strażaków, śpiewaków i członków innych organizacji. Marsz żałobny wykonała orkiestra „Fredreum”, a pienia Towarzystwo „Cecylia”[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Encyklopedia wiedzy o książce, Ossolineum 1971, s. 1328.
  2. Działalność Sokoła Polskiego w zaborze pruskim i wśród wychodźstwa w Niemczech (1884-1914), Anna Ryfowa, PWN 1976.
  3. Srebrna Księga Sokoła Poznańskiego 1886-1911.
  4. „Nowa gazeta gostyńska”, nr 32, 14.08.2009 r. s. 12.
  5. Stanisław Karwowski, Historja Wielkiego Księstwa Poznańskiego, tom III, 1890-1914, Poznań 1931, s. 230-231.
  6. Sławni Gostynianie – kalendarz 1988, Gostyński Ośrodek Kultury „Hutnik”, Gostyńskie Towarzystwo Kulturalne.
  7. Dzieje Ziemi Gostyńskiej, praca zb. pod red. Stanisława Sierpowskiego, s. 417, Poznań 1979.
  8. Nekrolog w „Głosie Wielkopolskim” z 1948 r.

Linki zewnętrzneEdytuj