Otwórz menu główne

Strajk polskich rzemieślników w Jamestown w 1619 roku

strajk na tle politycznym w Wirginii, Ameryka Północna

Strajk polskich rzemieślników w Jamestown w 1619 roku – pierwszy w historii Ameryki Północnej strajk robotniczy i polityczny[1].

TłoEdytuj

Osada Jamestown powstała w 1607 roku[2]. Kapitan John Smith, przywódca kolonii Jamestown, stał na stanowisku, że kolonia musi produkować nie tylko na własne wyżywienie, ale także na sprzedaż. Ponieważ była ona bogata w drzewa sosnowe, które mogą być wykorzystane do produkcji smoły i żywicy[3], poszukiwano doświadczonych pracowników, smolarzy[2]. Smith przebywał na terenie Polski kilka lat wcześniej[4], wracając z niewoli tureckiej, do której dostał się w 1602 roku. Po objęciu władzy nad kolonią we wrześniu 1608 r.[5], w imieniu Wirgińskiej Kompanii Londyńskiej[6], werbował rzemieślników wykwalifikowanych w produkcji tych dóbr[3] i obróbce szkła[4]. Zbudowany wówczas piec do produkcji szkła stał się pierwszym zakładem przemysłowym w Ameryce[6].

Pierwsza grupa polskich rzemieślników przybyła do Jamestown w Wirginii 1 października 1608 roku, w rok po założeniu tej pierwszej osady kolonistów angielskich[3] na statku Mary and Margaret[7] (początkowo w liczbie pięciu osób)[2], dwanaście lat przed tzw. „Pielgrzymami”, którzy dotarli do Massachusetts w 1620 roku[8]. Prawdopodobnie ludzie ci byli związani umową, która w zamian za transport do Ameryki zobowiązywała ich do pracy w kolonii przez określoną liczbę lat[3]. Ich kwalifikacje były na tyle wysokie, że zajmowali się także nauczaniem zawodu[2].

W tym okresie kolonia rozrastała się, osiągając liczbę 1000 mieszkańców[2].

StrajkEdytuj

Strajk wybuchł 30 lipca 1619 roku[2] i polegał na odmowie pracy oraz zamknięciu należących do nich zakładów[2][9]. Przyczyną była decyzja ówczesnego gubernatora, który w przygotowywanych wyborach do nowo utworzonego Zgromadzenia Ogólnego Wirginii prawo głosu przyznał wyłącznie kolonistom pochodzenia angielskiego[3]. Liczba kolonistów z Polski była wówczas niewielka i sięgała 50 osób, jednak kontrolowali oni przemysł kolonii[2]. Ta odmowa pracy była pierwszym w angielskiej kolonii i pierwszym w Ameryce Północnej strajkiem robotniczym[3].

Spór został szybko zażegnany, a żądania polskich robotników spełnione[3]. 31 lipca 1619 uzyskali oni równość praw wyborczych[10][11]. Z zapisu w księdze sądowej wynika, że polscy rzemieślnicy mieli także przyjąć pewną ilość młodych ludzi na naukę zawodu[12].

PrzypisyEdytuj

  1. Elżbieta Sękowska: Język emigracji polskiej w świecie: Bilans i perspektywy badawcze (pol.). books.google.pl, 2010. s. 25. [dostęp 2017-10-06].
  2. a b c d e f g h Antoni Olbrychski, Złota wolność robotnicza – pierwszy strajk na kontynencie północnoamerykańskim - Histmag.org, 30 lipca 2014 [dostęp 2017-10-06].
  3. a b c d e f g Long Frontier Newspaper: The First Polish Immigrants (They were here before the Pilgrims) (ang.). Polish American Center. [dostęp 2011-05-27].
  4. a b Poles organized the first strike in US in 1619 (ang.). [dostęp 2011-05-27].
  5. Captain John Smith - Historic Jamestowne Part of Colonial National Historical Park (U.S. National Park Service), www.nps.gov [dostęp 2017-10-12] (ang.).
  6. a b First Polish Settlers, www.polishamericancenter.org [dostęp 2017-10-12].
  7. Świat zawdzięcza to wściekłym Polakom (pol.). Wirtualna Polska, 2011-05-27. [dostęp 2017-10-12].
  8. Yale Richmond, From Da to Yes, Yarmouth, Me.: Intercultural Press, 1995, s. 72, ISBN 1-877864-30-7, OCLC 53981875.
  9. 30 lipca 1619 r. Polski strajk w Jamestown (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2017-10-06].
  10. Jamestown - Smith, Pocahontas i… Polacy (pol.). polskieradio.pl. [dostęp 2017-10-06].
  11. USA: Wirginia uhonorowała pierwszych osadników z Polski (pol.). wiadomosci.wp.pl. [dostęp 2017-10-06].
  12. Igor Rakowski-Kłos, 30 lipca. Pierwszy strajk w USA. Ogłosili go polscy imigranci [KALENDARIUM], wyborcza.pl, 30 lipca 2019 [dostęp 2019-07-31] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj