Stresor – wewnętrzne lub zewnętrzne zdarzenie lub bodziec, który wywołuje stres. Ogólny zespół adaptacyjny to układ niespecyficznych fizjologicznych mechanizmów adaptacyjnych, który występuje w reakcji na ciągłe zagrożenia przez prawie każdy poważny stresor.

Pomocne w radzeniu sobie ze stresorami jest przekonanie, że ma się zdolność wpływania na przebieg lub następstwa jakiegoś zdarzenia czy doświadczenia, nazywane spostrzeganą kontrolą (tzw. poczucie umiejscowienia kontroli, co jest związane z wewnątrzsterownością).

Typowe stresoryEdytuj

W roku 1967 dwaj psychiatrzy z Washington University w Seattle, Thomas Holmes i Richard Rahe, ogłosili alternatywną koncepcję stresu, bazującą na pojęciu stresora. Holmes i Rahe opracowali skalę 43 wydarzeń życiowych, którą wolontariusze uszeregowali według tego, jak wielkiego przystosowania wymaga każde wydarzenie.

Badacze zastanawiali się jak określić względną siłę stresujących wydarzeń. Wiadomo, że istotne są tu różnice indywidualne w sposobie rozumienia i reagowania na sytuację stresową, także cechy temperamentu i osobowości. Jednak po wręczeniu badanym listy różnych zdarzeń wraz z prośbą o ułożenie je według potencjalnej zdolności wywoływania stresu okazało się, że badani postrzegają wiele sytuacji w sposób podobny. W ten sposób powstał popularny kwestionariusz Social Readjustment Rating Scale (SRRS).

Poniższa tabela zawiera niektóre takie sytuacje. Przydzielano im umowne wartości punktowe od 0 (brak stresu) do 100 (maksymalny stres).

Zdarzenie Liczba punktów określająca obciążenie
śmierć współmałżonka 100
rozwód 73
ślub 50
utrata pracy 47
pogodzenie się ze współmałżonkiem 45
reorganizacja przedsiębiorstwa 39
zmiana pracy 36
zmiana godzin lub warunków pracy 20
urlop 13
święta 12

O wypełnienie kwestionariusza (SRRS) Thomasa Holmesa i Richarda Rahe’a proszono pacjentów przywiezionych na ostry dyżur oraz osoby im towarzyszące. Okazało się, że chorzy doświadczyli znacznie więcej stresujących wydarzeń w ciągu roku poprzedzającego chorobę niż osoby towarzyszące. Udowodniono wówczas statystyczny związek pomiędzy stresorami a chorobą.

Statystyczny efekt stresorówEdytuj

Z badań Thomasa Holmesa i Richarda Rahe’a wynika interesująca zależność statystyczna pomiędzy stresorami a prawdopodobieństwem zapadnięcia na poważną chorobę somatyczną w ciągu kolejnych dwóch lat:

  • 150–199 jednostek stresu = 37% prawdopodobieństwo
  • 200–299 jednostek stresu = 51% prawdopodobieństwo
  • ponad 300 jednostek stresu = 79% prawdopodobieństwo

Ogólny podział stresorówEdytuj

  • chronobiologiczne (rytm dobowy, przekraczanie sfer czasu, rytm tygodniowy, miesięczny, sezonowy)
  • fizyczne (klimat, hałas, oświetlenie, promieniowanie)
  • psychiczne (przeciążenie, przeszkody, konflikty, zagrożenia, deprywacje)
  • socjologiczne (relacje interpersonalne)

Zobacz teżEdytuj