Supergarb

Supergarb[1] (ang. superhump) – częste i niewielkie (o amplitudach wysokości ułamka magnitudy) zmiany jasności nowych karłowatych[1].

Sonifikacja supergarbów V344 Lyr według danych z misji Kepler (autorzy: NASA/misja Kepler/Matt Wood/Martin Still/Steve Howell/John Cannizzo/Alan Smale)

W układzie kataklizmicznym nowych karłowatych jeden z obiektów ściąga grawitacyjnie materię z drugiego, która formuje wokół gwiazdy dysk akrecyjny. Kiedy dysk jest niestabilny, czasami wybucha (ang. outburst), a gdy na krzywej blasku gwiazdy podczas tych wybuchów pojawiają się dodatkowe pojaśnienia jej blasku, to określane są one jako supergarby[2].

Supergarby zostały odkryte przez Vogta (1974) i Warnera (1975) podczas superwybuchu VW Hydri w grudniu 1972[3]. Występują we wszystkich nowych karłowatych typu SU UMa.

Okres obserwowanych supergarbów ma bezpośredni związek z okresem orbitalnym układu nowej karłowatej, opisany zależnością Stolza-Schoembsa z 1984 (w dniach):

gdzie to okres supergarbów, a – okres orbitalny. Dzięki tej zależności można wyznaczyć okres orbitalny danego układu gwiazd[1].

Jeżeli to supergarb jest określany jako dodatni, a w przypadku odwrotnym – jako ujemny[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c   Magdalena Otulakowska-Hypka. Wartościowe obserwacje gwiazd zmiennych amatorskim teleskopem. „Delta (miesięcznik)”. 475 (12/2013), s. 10. Uniwersytet Warszawski.  [dostęp 2021-09-01]
  2. Superhumping (ang.). slackerastronomy.org, 2008-07-11. [dostęp 2014-01-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-03)].
  3. J. Smak. Superhumps and their Amplitudes. „Acta Astronomica”. 60 (2010), s. 357–371, 2010-11-05 (ang.). 
  4. N. Vogt i inni, A photometric study of the nova-like variable TT Arietis with the MOST satellite, „Astronomische Nachrichten”, 334 (10), 2013, s. 1101–1106, DOI10.1002/asna.201311949, arXiv:1307.3083v1 (ang.).