Synagoga w Bielsku

Synagoga w Bielsku-Białej – nieistniejąca synagoga znajdująca się w Bielsku (dzisiejsze Bielsko-Biała), na Dolnym Przedmieściu, między dzisiejszymi ulicami Adama Mickiewicza i 3 Maja.

Synagoga w Bielsku
Israelitischer Tempel in Bielitz
Ilustracja
Synagoga w 1912 r.
Państwo  Polska
Miejscowość Bielsko-Biała
Budulec murowana
Architekt Ludwik Schöne,
Karol Korn
Data budowy 1879-1881
Data zburzenia 13 września 1939
Tradycja reformowana
Położenie na mapie Bielska-Białej
Mapa lokalizacyjna Bielska-Białej
Synagoga w Bielsku
Synagoga w Bielsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Synagoga w Bielsku
Synagoga w Bielsku
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Synagoga w Bielsku
Synagoga w Bielsku
Ziemia49°49′30″N 19°02′38″E/49,825000 19,044000

Synagoga została zbudowana w latach 1879-1881 według projektu Ludwika Schöne i Karola Korna w stylu neomauretańskim z akcentami neoromańskimi i była kopią powstałej rok wcześniej synagogi w węgierskim Szombathely autorstwa Ludwika Schöne. Gmina żydowska w Bielsku postanowiła wybudować nową synagogę w marcu 1879 roku. Po uroczystym otwarciu 22 września 1881 roku doszło do konfliktu między pierwotnym autorem planów Ludwikiem Schöne a Karolem Kornem, bowiem prasa podała wyłącznie nazwisko Korna jako architekta i wykonawcy świątyni. Schöne poinformował prasę, że Korn sprawował czynności architekta prowadzącego budowę, natomiast plany, detale artystyczne jak i obliczenie kosztów pochodziły z biura architektonicznego Ludwika Schöne w Wiedniu. Wykonawcą budowlanym synagogi była firma inżyniera Rosta z Białej[1].

Stanowiła charakterystyczny akcent architektoniczny miasta, posiadała attykę, liczne sterczyny z kopułami, neoromańskie okna oraz dwie ośmioboczne wieże z hełmami. Budowlę otaczała bujna zieleń. Główne wejście znajdowało się od strony ulicy Mickiewicza.

Podczas II wojny światowej, 13 września 1939 roku synagoga została doszczętnie zniszczona; zachowały się jedynie fundamenty i część piwniczna budynku. W latach 60. XX wieku zbudowano w jej miejscu modernistyczny gmach, w którym obecnie mieści się Galeria Bielska BWA.

W 1991 roku Komitet Obywatelski wmurował na zachodniej ścianie BWA tablicę pamiątkową.

W 2015 roku Matthias Seitner, inżynier architekt z Wiednia, wykonał wirtualną rekonstrukcję bielskiej synagogi, którą zaprezentował w 2017 roku w Galerii Bielskiej BWA znajdującej się w miejscu zburzonej synagogi[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Ewa Janoszek: Karol Korn budowniczy miasta. Cieszyn: Akant, 2016, s. 22-23. ISBN 978-83-946214-2-1.
  2. Ewa Furtak: Jak mogłabym wyglądać odbudowana bielska synagoga? Wiedeński architekt przygotował projekt. bielskobiala.wyborcza.pl, 2017. [dostęp 2018-11-19].

Linki zewnętrzneEdytuj