Synchytrium endobioticum

Synchytrium endobioticum (Schilb.) Percival – gatunek grzybów z rzędu Chytridiales[1]. Jest sprawcą groźnej choroby rak ziemniaka[2]. Jako organizm kwarantannowy podlega obowiązkowemu zwalczaniu[3].

Synchytrium endobioticum
Ilustracja
Bulwy ziemniaka zaatakowane przez Synchytridium endobioticum
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

skoczkowce

Klasa

skoczkowe

Rząd

Chytridiales

Rodzina

Synchytriaceae

Rodzaj

Synchytridium

Gatunek

Synchytrium endobioticum

Nazwa systematyczna
Synchytrium endobioticum (Schilb.) Percival
Centbl. Bakt. ParasitKde, Abt. II 25: 131 (1909)

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Synchytrium, Synchytriaceae, Chytridiales, Chytridiomycetidae, Chytridiomycetes, Incertae sedis, Chytridiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1896 r. Károly Schilberszky nadając mu nazwę Chrysophlyctis endobiotica. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1909 r. John Percival, przenosząc go do rodzaju Synchytrium[1]

Synonimy nazwy naukowej[4]:

  • Chrysophlyctis endobiotica Schilb.1896
  • Synchytrium solan Massee 1910

RozwójEdytuj

Jest to pasożyt obligatoryjny i endobiont. Rozwija się wewnątrz komórek miękiszowych ziemniaka doprowadzając do ich nienaturalnego powiększenia się. Na bulwach ziemniaka, rzadziej na stolonach i dolnych częściach pędów powstają narośla. Początkowo są jasne, później brunatne, w końcu ciemne. Haploidalna grzybnia w całości wypełniająca wnętrze ich komórek tworzy sorus złożony z 5-9 zoosporangiów. Powstają w nich pływki z pojedynczymi wiciami. W pojedynczym zoosporangium może powstać do 300 pływek. Po ich dojrzeniu narośle rozpada się, a uwolnione z niego pływki dostają się do gleby. Za pomocą wici mogą aktywnie przemieszczać się w wodzie. W ten sposób rozprzestrzeniają się na niewielką odległość, mogą jednak być przenoszone na duże odległości w inny sposób: biernie z prądami wody (zwłaszcza po większych opadach deszczu), z cząstkami gleby przemieszczanymi narzędziami podczas prac rolniczych, a nawet przez wiatr. Dokonują infekcji wtórnej bulw i innych części ziemniaka. W zakażonych komórkach ziemniaka znów powstają sorusy, zoosporangia i nowe pływki. W czasie sezonu wegetacyjnego cykl ten może powtórzyć się kilkukrotnie[2].

Czasami jednak niektóre pływki nie dokonują infekcji, lecz łączą się z sobą, następuje plazmogamia i kariogamia, w wyniku czego powstają izogamety. Mają po dwie wici, diploidalną liczbę chromosomów i również dokonują infekcji ziemniaka. W jego komórkach powstają z nich diploidalne zarodnie przetrwalnikowe o grubej ścianie komórkowej. Po rozpadnięciu się narośli wydostają się do gleby. Po przejściu okresu spoczynku zachodzi w nich mejoza i znów powstają haploidalne pływki dokonujące infekcji pierwotnej[2].

Zarodnie przetrwalnikowe Synchytrium endobioticum wykazują bardzo dużą żywotność. Mogą przetrwać w kompoście, do którego wyrzucono chore bulwy ziemniaka, bez uszkodzeń przechodzą przez przewód pokarmowy zwierząt, znoszą przebywanie w oborniku. W glebie mogą przetrwać nawet 20 lat[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2016-07-22].
  2. a b c d Selim Kryczyński, Zbigniew Weber (red.), Fitopatologia. Tom 2. Choroby roślin uprawnych, Poznań: PWRiL, 2011, ISBN 978-83-09-01077-7.
  3. DZ.U.R.P. Z 25 sierpnia 2015 r, poz. 1227 [dostęp 2020-01-04].
  4. Species Fungorum [dostęp 2016-07-22].