Tadeusz Perkitny

polski technolog drewna, leśnik

Tadeusz Perkitny (ur. 31 maja 1902, zm. 7 sierpnia 1986) – profesor doktor habilitowany, technolog drewna.

Tadeusz Perkitny
Ilustracja
Data urodzenia 31 maja 1902
Data śmierci 7 sierpnia 1986
Zawód, zajęcie technolog drewna
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Odznaka „Racjonalizator Produkcji”

ŻyciorysEdytuj

W latach 1909-1918 uczęszczał do poznańskiego Gimnazjum Fryderyka Wilhelma. Rodzice dali młodemu Perkitnemu patriotyczne wychowanie. Jako uczeń niemieckiej szkoły, już od 1913 uczestniczył w działalności samokształceniowej Towarzystwa Tomasza Zana[1].

Wraz z Leonem Mroczkiewiczem odbył w latach 1926–1930 podróż dookoła świata, podczas której pracował głównie w lasach i przemyśle drzewnym. Wyprawę tę opisał w książkach pt. Z setką złotych dookoła świata i Okrążmy świat raz jeszcze. W roku 1934 jako asystent-wolontariusz napisał pracę doktorską pt. Badania nad nasycaniem bielu sosnowego zanurzonego w wodzie.

W kampanii wrześniowej porucznik Tadeusz Perkitny wziął udział jako dowódca kompanii łączności 15 Dywizji Piechoty, na szlaku Bydgoszcz – Brzoza – Brześć Kujawski – Gąbin – Puszcza Kampinoska. Do końca wojny przebywał w niemieckiej niewoli.

ZainteresowaniaEdytuj

Interesował się następującymi zagadnieniami: kurczenie się drewna, naprężenia wilgotnościowe w drewnie i kompleksowe deformacje drewna. Jako pierwszy na świecie podjął badania reologicznych właściwości drewna w warunkach zmiennej wilgotności. Uważany bywa za ojca doświadczeń nad ciśnieniem pęcznienia drewna. Jego działalność ściśle związana była z przemysłem. W ramach walki z powojennymi trudnościami rynkowymi podjął badania nad nowymi klejami (np. Alpit, Krezolit, Igelit, czy Fortel), a także udoskonalaniem starych. Badał wytrzymałość oraz wodoodporność sklejek, a także wypracowywał nowe metody badań spoin klejowych. Badania jego zespołu doprowadziły do wytworzenia lignofolu skrawkowego - drobnowymiarowego drewna warstwowego o maksymalnie ulepszonych właściwościach. Opracował nową metodę sklejania forniru nasyconego olejem maszynowym, czyli tzw. lignofolu samosmarowego (polski patent). Produkt ten wyparł z produkcji czółenek tkackich drogie drewna importowane. W zespole opracował nową metodę użytkowania drobnych odpadów drzewnych poprzez tworzenie z nich dowolnie formowanych elementów i przedmiotów (kolejny polski patent). Metodę wykorzystywały Bydgoskie Zakłady Sklejek do masowej produkcji obrzeży kół sterowych traktorów Ursus. Następnym patentem objęto całkowicie nową metodę klejenia i jednoczesnego impregnowania wielkowymiarowych elementów drewnianych (tzw. metoda Imperkol). Była ona wykorzystywana przez kilkanaście lat w przemysłowej produkcji dębowo-sosnowych prowadników szybowych dla górnictwa węglowego, a także (w Klosterfelde koło Berlina) przez cztery lata do potokowego klejenia i jednoczesnej impregnacji około 120.000 podkładów kolejowych rocznie[2].

OsiągnięciaEdytuj

Doktor honoris causa Wydziału Technologii Drewna Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu (1982) i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Jest autorem ok. 100 publikacji w specjalistycznej prasie krajowej i zagranicznej oraz 19 patentów. W roku 1992 powstała Wielkopolska Fundacja Naukowa im. Tadeusza Perkitnego, wspierająca interdyscyplinarne badania z dziedziny rolnictwa, leśnictwa, drzewnictwa i ochrony środowiska.

Nazwisko Perkitnego i jego fotografia zostało umieszczone w publikacji Physik des Holzes und der Holzwerkstoffe Petera Niemza z 1993, jako jedynego Polaka[2].

Był autorem wystawianej w Polsce w latach 1945-1946 sztuki Droga do źródeł[3].

Pochowany na cmentarzu św. Jana Vianneya w Poznaniu[4] (kw. św. Barbary-rząd 17-grób 4).

 
grób prof. Tadeusza Perkitnego na cmentarzu Sołackim

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Gdy księżyc odmienił się złoty – wspomnienie o prof. Tadeuszu Perkitnym. Żołnierze Wolności.
  2. a b Wojciech Kokociński, 60 lat pracy naukowej prof. dr. hab. Tadeusza Perkitnego (1902-1986), w: Wieści Akademickie, nr 11-12(218-219)/2016, wyd. AR Poznań, s.13-14, ISSN 1429-3064
  3. Tadeusz Świtała, Poznań 1945. Kronika Wydarzeń, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1986, s. 329, ISBN 83-210-0607-8, OCLC 830203088.
  4. Perkitny Tadeusz – miejsce pochówku [dostęp 2019-03-15]
  5. M.P. z 1954 r. nr 53, poz. 734.
  6. M.P. z 1952 r. nr 76, poz. 1216.

BibliografiaEdytuj