The Orthodox Corruption of Scripture

The Orthodox Corruption of Scripture – książka z dziedziny krytyki tekstu Nowego Testamentu, napisana przez Barta Ehrmana i wydana w roku 1993. W 2011 ukazało się drugie poszerzone wydanie tej książki. Książka zajmuje się intencjonalnymi zmianami tekstu Nowego Testamentu dokonanymi przez „proto-ortodoksów”. Popularną wersją tej książki jest Przeinaczanie Jezusa[1].

Treść książkiEdytuj

Dawni krytycy tekstu winę za powstanie wariantów tekstowych zrzucali na heretyków. Ehrman natomiast główną winę zrzucił na „proto-ortodoksów” (termin utworzony przez niego). Przez ortodoksję Ehrman rozumie tę formę chrześcijaństwa, która zwyciężyła w IV wieku, przez „proto-ortodoksję” rozumie tę formę, która w II-III wiekach poprzedzała ją. Do „proto-ortodoksów” zalicza Ignacego Antiocheńskiego, Polikarpa, Justyna Męczennika, Ireneusza z Lyonu, Tertuliana, Hipolita Rzymskiego, Klemensa Aleksandryjskiego i Orygenesa. Ehrman twierdzi, że kopiści zmieniali tekst Nowego Testamentu w kierunku doktryny, która zwyciężyła w IV wieku. Zmiany, które wprowadzali dotyczą głównie chrystologii[2].

Wśród zmian dokonanych przez „proto-ortodoksów” Ehrman wyróżnia kilka grup, jedna z nich była zwrócona przeciw adopcjonistom (omawia je na stronach 47–118), inna jest konsekwencją walki z separacjonistami (strony 119–180), a jeszcze inna zwrócona jest przeciw doketom (strony 181–261). W rozdziale szóstym zastanawia się nad złożonością problemów, z jakimi musieli się uporać „proto-ortodoksi” w ich walce z patrypasjanizmem oraz modalizmem[2].

Jako jeden z przykładów ingerencji dokonanej przeciwko separatystom Ehrman podaje 1 J 4,3:[3]

  • παν πνευμα ο μη ομολοπγει τον Ιησουν (każdy duch, który nie wyzna Jezusa) nie jest od Boga
  • παν πνευμα ο λυει τον Ιησουν (każdy duch, który oddziela się od Jezusa) nie jest od Boga

Jako przykłady interpolacji dokonanych przeciwko doketom podaje Łk 22,43-44; 24,12; „syn Boży” w Mk 1,1[2].

RecenzjeEdytuj

Książka spotkała się z pochlebnymi recenzjami i uznano ją za ważny wkład w rozwój krytyki tekstu NT. Wytknięto jej jednak wyciąganie zbyt daleko idących wniosków. Daniel Wallace wytknął, że mamy przynajmniej jeden przykład wiernie przekazywanego tekstu NT: Papirus Bodmer XIV-XV i Kodeks Watykański. Zgodność pomiędzy nimi jest wyższa niż zgodność pomiędzy jakimikolwiek innymi dwoma wczesnymi rękopisami Nowego Testamentu, a dzieli je od siebie 100–150 lat[4]. Przykład ten jest dowodem na to, że przynajmniej w niektórych przypadkach kopiści starannie kopiowali tekst[5]. Wallace powołał się również na brak jakichkolwiek dowodów na to, by we wczesnym chrześcijaństwie niszczono oryginalne rękopisy Nowego Testamentu[6]. Todd Brewer zarzucił, że Ehrman prawdopodobnie przecenia wpływ debat chrystologicznych we wczesnym chrześcijaństwie na kształt tekstu NT[7].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj