Trypol, Trypole (ukr. Трипілля, Trypilla) – wieś w rejonie obuchowskim obwodu kijowskiego na Ukrainie, około 40 km na południe od Kijowa, nad rzeką Dniepr. Liczba mieszkańców - 2800 (stan na 1 stycznia 2005).

Trypol
Трипілля
Ilustracja
Trypole na XIX-wiecznym obrazie
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód kijowski
Rejon obuchowski
Wysokość 144 m n.p.m.
Nr kierunkowy +380 4572
Kod pocztowy 08722
Położenie na mapie Kijowa i obwodu kijowskiego
Mapa konturowa Kijowa i obwodu kijowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Trypol”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Trypol”
Ziemia50°06′59″N 30°46′14″E/50,116389 30,770556
Strona internetowa
Portal Ukraina

Wieś zdobyła światową sławę w wyniku wykopalisk przeprowadzonych przez Wikientija Chwojkę (Vincenc V. Chvojka) w 1897, które odsłoniły ślady cywilizacji eneolitycznej, nazwanej od miejsca pierwszego odkrycia trypolską. Zajmuje obszar około 100 hektarów na obrzeżach, w pobliżu drogi do wsi Shcherbanivka. Osady z wczesnej epoki żelaza znaleziono w różnych częściach wioski, w szczególności w rejonie Kiseliwki. Za płaskowyżem znajdują się kopce czasów scytyjskich, z których część została wykopana przez Сhwojke. Ślady topnienia żelaza z kultury zarubińskiej znaleziono na brzegu Dniepru (obecnie zalanego) u zbiegu rzeki Krasnej. Odkryto tutaj również ślady późniejszej kultury zarubinieckiej, grodzisko ta cmentarz cialopalny.

Jako miasto Trypol został założony w X-XI wieku przez książąt kijowskich. Wspomniano około 20 razy w kronikach jako miejsce przekraczania Dniepru i potyczki wojskowe z Połowcami. Terytorium miasta, ustanowione przez znaleziska archeologiczne, w XI-XIII wieku obejmował wzgórze Posadova Gora jego podnóża, zaledwie około 30 hektarów. Miasto miało „bramę wodną” wspomnianą w kronice. Wykopaliska archeologiczne ujawniły ślady zniszczeń w połowie XIII wieku, które można przypisać inwazji mongolskiej. Na posterunku znaleziono materiały z XIV-XV wieków, co świadczy o istnieniu miasta w tym okresie.

Na początku XVI wieku (od 1501) miasto stało się własnością bojarów Detkowyczow (Trepolskyh), którzy koło 1550 zbudowali tu murowany zamek na wzgórzu. Fundamenty tego zamku z kamienia i litewskich cegieł wzdłuż ulicy Rybalskiej oraz pozostałości muru obronnego przetrwały do ​​dziś. Miasto posiadało trzy kościoły i liczne majątki bogatych mieszkańców. Podczas wykopalisk znaleziono jednostki z XIV-XVII wieku i płytki ceramiczne.

Opanowany przez Kozaków podczas powstania Kosińskiego roku 1591 stał się ich głównym ośrodkiem po 1595. 1620 roku właściciele miasta - Trepolski sprzedali miasto M. Brzozowskiemu i A. Zborowskiemu. Po 1648 roku powstała kozacka Trypilska Setka w ramach pułku Kijowskiego. W 1659 Trypole spalili żołnierze wojewody rosyjskiego Wasilija Szeremietiewa. Do 1675 miasto doznało kilku ataków i zostało całkowicie spalone, co potwierdzają wykopaliska archeologiczne.

Od 1781 r. Trypillya należało do obwodu kijowskiego prowincji kijowskiej i stało się znaczącym centrum handlowym. Roku 1900 liczba mieszkańców wynosiła 5,7 tys., a 1919 - 7,9 tys.

W styczniu 1919 Trypillia stała się centrum powstania przeciwko spisowi Ukraińskiej Republiki Ludowej, kierowanym przez pochodzącego z miasta Atamana Zeleny'ego, a wiosną 1919 centrum antybolszewickiego ruchu w gubernii Kijówskej. Za udział w powstańczym ruchu władze Sowietów stłumiły około 700 mieszkańców Trypillia.

W 1956 na wzgórzu Posadova Gora wzniesiono obelisk ku czci uczestników marszu Trypillia. W 2008 r. W pobliżu obelisku wzniesiono pomnik Atamana Zeleny'ego. Roku 1959 tu otwarto muzeum historii Komsomola. 1996 roku na jego podstawie utworzono Regionalne Muzeum Archeologiczne, a 2002 roku wzniesiono obok niego pomnik W. Сhwojke.

Siedziba dawnej gminy Trypol(ukr.) w powiecie kijowskim.

Linki zewnętrzneEdytuj