Otwórz menu główne

Tymczasowy Rząd Podkarpackiej Rusi

tumb

Tymczasowy Rząd Republiki Rusi Podkarpackiej (ukr. Тимчасовий уряд Підкарпатської Руси, ang. Provisional Government for the Republic of Subcarpathian Rus) – rusiński samozwańczy rząd utworzony w Użhorodzie w obwodzie zakarpackim Ukrainy, funkcjonujący od 30 maja 1993 do sierpnia 1994.

Utworzenie Tymczasowego Rządu Rusinów Podkarpackich było reakcją na nieuznanie przez władze ukraińskie Referendum z 1 grudnia 1991[1].

Rząd powstał przy współudziale i poparciu Związku Rusinów Podkarpackich (ukr. Общества подкарпатських русинов) oraz mniejszości narodowych Zakarpacia; słowackiej, węgierskiej, romskiej, rumuńskiej i niemieckiej. Od roku 1991 po rozpadzie ZSRR Rusini z Zakarpacia rozpoczęli starania o odzyskanie historycznych praw oraz odbudowy państwowości Podkarpackiej Rusi.

30 maja 1993 w Użhorodzie utworzono autonomiczny wobec Ukrainy parlament liczący 51 deputowanych. Na czele rządu stanął prof. Iwan Turjanica w skład rządu weszli również działacze rusińscy Tibor Ondyk, Wasyl Sochka-Borzhavin, Jirij Dumnicz, Wasyl Mogorita, Jewgenij Gorżanin oraz Wasyl Biłak. Rząd Tymczasowy zgłosił również deklarację przystąpienia do Wspólnoty Niepodległych Państw[2].

Jak podkreślają działacze karpatoruscy państwowość republiki została zlikwidowana w roku 1946 przez władze radzieckiej USRR, na podstawie decyzji Stalina z 29 czerwca 1945, jak również, że do roku 1946 republika była pod okupacją ZSRR. Następnie decyzją władz USRR zakończyła się również odrębność narodowa Rusinów[3].

Rząd prof. Iwana Turjanicy został zdelegalizowany przez władze ukraińskie latem 1994. Nowa ukraińska ustawa o partiach i stowarzyszeniach obowiązująca na Ukrainie od roku 1995 utrudnia obecnie wpisywanie do statutów takich postulatów politycznych, które kontestują integralność terytorialną Ukrainy. Ustawa nakłada również obowiązek rejestracji list wyborczych we wszystkich obwodach.

Spis treści

WspółczesnośćEdytuj

Działacze karpatoruscy[4] zwracają przy tym uwagę ze Zakarpacie nigdy w swojej tysiącletniej historii nie było częścią Rusi Kijowskiej, Rosji czy Ukrainy[5]. Zakarpacie przyjęło chrześcijaństwo 100 lat wcześniej niż Ruś Kijowska oraz, że związane jest przez swoją historię i tradycję z szeroko pojętą cywilizacją Europy zachodniej[6].

23 grudnia 2008 roku nowy premier-minister Petro Hecko zwrócił się z prośbą do władz Federacji Rosyjskiej o uznanie niepodległości Podkarpackiej Rusi.

PrzypisyEdytuj

  1. Podczas referendum dotyczącego niepodległości Ukrainy 1 grudnia 1991, ponad 78% mieszkańców Zakarpacia głosowała za autonomią w obrębie Ukrainy. W następstwie nie wywiązania się rządu w Kijowie wobec zobowiązań grudniowego referendum, w maju 1993 liderzy karpatorusińscy utworzyli rząd tymczasowy z 51-osobowym parlamentem, którego premierem został Iwan Turjanica
  2. The independence of the Subcarpathian Rus will be declared by Regional Council. This new state power will ask the Commonwealth of Independent States for regular membership [w:] R. Matejovic. "Autonomia ci dokonca nezavislost". Program Tymczasowego Rządu Rusi Podkarpackiej z 2 sierpnia 1993Pravda z 9 grudnia 1993,
  3. W marcu 2008 rada obwodu zakarpackiego uznała, że istnieje narodowość rusińska, zgodnie z tym postanowieniem Rusini są oficjalną mniejszością narodową. (w:) Rzeczpospolita 13 marca 2008.
  4. Dymytrij Sydor ksiądz i działacz polityczny na Zakarpaciu, Jevhen Zhupan przewodniczący "National Council of Rusyns of Zakarpattia", Wasyl Molnar pisarz rusiński, Olga Prokop śpiewaczka, Mychajlo Almashi nauczyciel i działacz społeczny na Zakarpaciu
  5. Poza obwodem zakarpackim Rusini jako mniejszość narodowa uznawani są w 22 krajach świata. W Stanach Zjednoczonych, działa m.in. Rusińska Bizantyjska Metropolia Katolicka. Ruś Zakarpacka była przez ponad 1000 lat częścią składową Węgier a następnie Austro-Węgier do końca I wojny światowej, od 1918 należała do Czechosłowacji. W marcu 1939 przy pomocy Niemiec Ruś Zakarpacka ogłosiła niepodległość jako Karpato-Ukraina, następnie po kilku dniach została zaanektowana przez Węgry. Po II wojnie została zajęta przez Związek Radziecki i włączona do Ukraińskiej SRR. W składzie imperium Austro-Węgierskiego, Rusini zakarpaccy, należeliśmy do patriarchatu serbskiego, a nie do metropolii kijowskiej.
  6. Самосознание в подполье

BibliografiaEdytuj

  • On the Edge: Ukrainian-Central European-Russian Author: Margarita Mercedes Balmaceda ​ISBN 963-9116-80-7​. 2000 Budapeszt

Linki zewnętrzneEdytuj