Ulica Kręta w Bydgoszczy

ulica w Bydgoszczy

Ulica Kręta w Bydgoszczy - ulica na terenie miasta lokacyjnego Bydgoszczy.

ulica Kręta
Stare Miasto w Bydgoszczy
Ilustracja
Widok z ul. Podwale
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Długość 85 m
Przebieg
Ikona deptak poczatek T.svg Stary Rynek, ul. Jatki
Ikona deptak koniec T.svg ul. Podwale
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
ulica Kręta
ulica Kręta
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Kręta
ulica Kręta
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
ulica Kręta
ulica Kręta
53,122157°N 18,001430°E/53,122157 18,001430
Fundamenty dawnej zabudowy pod ulicą
Budynek, w którym mieści się klub Eljazz

PołożenieEdytuj

Ulica znajduje się we północno-wschodniej części Starego Miasta. Rozciąga się w przybliżeniu na kierunku wschód-zachód, od ul. Starego Rynku do ul. Podwale. Jej długość wynosi ok. 85 m.

HistoriaEdytuj

Ulica Kręta została wytyczona w połowie XIV wieku podczas kształtowania bydgoskiego miasta lokacyjnego. Przebiegała ona we wschodniej części ówczesnego miasta Bydgoszczy, łącząc północno-wschodni narożnik Starego Rynku z ulicą Podwale.

Podczas nadzorów archeologicznych nad pracami ziemnymi prowadzonymi w rejonie narożnika ul. Podwale oraz Krętej zarejestrowano na głębokości 1,2 - 2,0 m relikty średniowiecznej zabudowy drewnianej z ceramiką datowaną na koniec XIVXV wiek[1].

Uliczka w okresie staropolskim miała charakter krętego przesmyku między kamienicami, co widoczne jest m.in. na planie rekonstrukcyjnym bydgoskiego miasta lokacyjnego wykonanego przez Gustawa Reicherta w 1890 r. U wschodniego wylotu ulicy znajdowało się starorzecze Brdy, które w XIV wieku zaadaptowano na fosę zamkową[2].

Na szczegółowym planie zabudowy miasta sporządzonym przez geometrę Gretha w 1774 r., uliczka prowadzi ze Starego Rynku w kierunku północno-wschodnim do narożnika ulic: Podwale i Grodzkiej. Po południowej stronie ulicy posesje zajęte są przez istniejącą w tym czasie zabudowę, częściowo zniszczoną. Są to zaplecza kamienic ustawionych frontami do Starego Rynku i ul. Podwale. Po północnej stronie ulicy znajdował się natomiast niezabudowany kwartał (z wyjątkiem jednej kamienicy).

Na planie miasta z 1834 r. widnieją narożnikowe kamienice z ul. Podwale i Starym Rynkiem, natomiast środkowe parcele nadal są niezabudowane. Dopiero na planie katastralnym z 1876 r. widoczne są w pełni pierzeje uliczne. Uliczka ma nadal formę wąskiego, krętego traktu, opadającego w kierunku wschodnim, umożliwiającego dojazd do zapleczy posesji usytuowanych przy Starym Rynku i ulicach: Jatki i Podwale.

W 1940 r. na skutek zarządzenia władz hitlerowskich z kreisleiterem NSDAP, nadburmistrzem Wernerem Kampe na czele, wyburzono północno-wschodnią pierzeję Starego Rynku oraz wschodnią pierzeję ulicy Mostowej. W ten sposób usunięto część zabudowy, do których zapleczy umożliwiała dojazd ulica Kręta. Dodatkowo podczas walk w styczniu 1945 r. spaleniu uległy również cztery kamienice wschodniej pierzei Starego Rynku. Zostały one odbudowane w latach 1953-1956, zaś w 1967 r. na rogu ze zlikwidowaną wówczas ul. Jatki wybudowano nie pasujący architektonicznie do okolicznej zabudowy bar szybkiej obsługi „Kaskada”.

W 2008 r. zapadła decyzja o zburzeniu kaskady i odtworzeniu pierzei kamienic przy ulicy Krętej, Jatki i Starym Rynku. Ulica została ujęta w Planie Rewitalizacji Bydgoszczy (modernizacja nawierzchni)[3]. W 2012 w czasie prac archeologicznych odsłonięto część fundamentów stojących tu dawniej kamienic, pochodzących nawet z I połowy XVII wieku. Zachowały się łukowate sklepienia piwnic, wnęki na okna piwniczne oraz dachówki i inne pozostałości po znajdującym się w tym miejscu spalonym domu[4].

NazwyEdytuj

Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwy[5]:

Nazwa ulicy nawiązuje do krętego przebiegu ulicy do 1940 r. - czasu wyburzeń okolicznej zabudowy przez władze hitlerowskie.

ArchitekturaEdytuj

Ulica Kręta nie posiada ciągłych pierzei kamienic. W jej północnym narożniku z ul. Podwale stoi dawny budynek magazynowo-przemysłowy (II poł. XIX w.), w którym mieści się klub Eljazz. Po stronie południowej znajdują się zaplecza kamienic stojących we wschodniej pierzei Starego Rynku. W 2007 r. wzdłuż ulicy ustawiono pawilony-kwiaciarnie, poprzednio stojące na płycie Starego Rynku.

PrzypisyEdytuj

  1. Dygaszewicz Elżbieta: Bydgoszcz przedlokacyjna i lokacyjna w świetle nadzorów i archeologicznych badań ratowniczych. [w.] Materiały do Dziejów Kultury i Sztuki Bydgoszczy i Regionu. zeszyt 1. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. 1996
  2. Siwiak Wojciech, Siwiak Anna: Wschodnie „umocnienia" obronne Bydgoszczy w świetle badań archeologicznych ulicy Podwale. [w.] Kronika Bydgoska XXXIX 2007. Bydgoszcz 2008
  3. http://www.pomorska.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100616/BYDGOSZCZ01/429392914 dostęp 30-09-2010
  4. Krzysztof Błażejewski "Kręta była naprawdę kręta", Express Bydgoski 18.08.2012
  5. Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Derenda Jerzy red.: Piękna stara Bydgoszcz. Tom I z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006. ​ISBN 83-916178-0-7​, 978-83-916178-0-9, 83-916178-5-8, 978-83-916178-5-4, 83-916178-1-5, 978-83-916178-1-6
  • Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996