Otwórz menu główne

Willa Grundmanna − istniejąca do lat siedemdziesiątych XX wieku[1] willa w stylu klasycystycznym, należąca do Friedricha W. Grundmanna, zlokalizowana przy ul. Warszawskiej 20[2] w Katowicach.

Willa Grundmanna
Ilustracja
Willa Grundmanna
Państwo  Polska
Miejscowość Flaga Katowic Katowice
Adres ul. Warszawska 20
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt C. Hauser
Inwestor Herman Rosse
Rozpoczęcie budowy 1868
Ukończenie budowy 1869
Ważniejsze przebudowy 1872-1873
Zniszczono 1973
Pierwszy właściciel Herman Rosse
Kolejni właściciele Friedrich Grundmann, Salomon Königsberger, Feigeiowie, Józef Rymer, diecezja katowicka
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Willa Grundmanna
Willa Grundmanna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Willa Grundmanna
Willa Grundmanna
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Willa Grundmanna
Willa Grundmanna
50°15′30,9600″N 19°01′42,6000″E/50,258600 19,028500
Gmach NBP w miejscu dawnej willi
Tabliczka na gmachu NBP

Dwukondygnacyjna willa została wzniesiona w latach 1868–1869 według projektu C. Hauslera[3][4], w stylu klasycystycznym[5], dla dyrektora huty Hermana Rosse. Otrzymała portyk podtrzymywany przez cztery posągi kariatyd, wieżę, pergolę i ogród zimowy[5]. Obiekt zlokalizowano przy ówczesnej Friedrichstraße (obecnie ul. Warszawska), na rogu z dzisiejszą ulicą Bankową[6].

W latach 1872–1873 willę przebudowano w stylu italianizującym[7] na polecenie Friedricha W. Grundmanna, który kupił ją w 1872[3]. Przebudowy również dokonał Hauser – dobudowano neorenesansowy budynek gospodarczy, willę nadbudowano wieżyczką[3]. Po śmierci Grundmanna, jego żona sprzedała budynek Salomonowi Königsbergerowi. W czasie I wojny światowej obiekt należał do rodziny Fajgei[3]. W 1922 mieszkał w niej pierwszy wojewoda śląski Józef Rymer (jeszcze przed przyłączeniem części Górnego Śląska do Polski w willi dokonano na niego nieudanego zamachu); zatrzymał się w niej także, przebywający w Katowicach, Józef Piłsudski.

W latach 1925–1968 należała do diecezji katowickiej – m.in. mieszkał w niej August Hlond[8]. W dwudziestoleciu międzywojennym w budynku mieściła się siedziba Kurii Biskupiej i Kapituły Katedralnej[9]. Willa była rozbudowywana[10]; w czasie II wojny światowej obiekt przejęła SA[11]; po drugiej wojnie światowej mieścił się tu Urząd Stanu Cywilnego[12]. W 1973 willę zburzono decyzją wojewódzkich władz partyjnych z 1972[13].

Obecnie w miejscu dawnej willi znajduje się nowoczesny gmach Narodowego Banku Polskiego. Na jego fasadzie umieszczono pamiątkową tabliczkę informacyjną o dawnej willi[14].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Naród Ślónski cz. II Autonomia Śląska (pol.). www.slonsk.de. [dostęp 2011-09-14].
  2. Katarzyna Łakomy: Wille miejskie Katowic. Katowice: Muzeum Śląskie, 2011. ISBN 978-83-62593-06-4.
  3. a b c d Willa Grundmanna (pol.). www.wyburzone.pl. [dostęp 2011-09-14].
  4. Red. Ewa Chojecka: Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku. Katowice: Muzeum Śląskie, 2004, s. 186, 187. ISBN 83-87455-77-6.
  5. a b Red. S. Adamczyk: Katowice − Informator. Katowice: Urząd Miasta w Katowicach, 1993, s. 14.
  6. Jerzy Moskal: ...Bogucice, Załęże et nova villa Katowice – Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 140, 141. ISBN 83-85831-35-5.
  7. Katarzyna Łakomy: Pergola w ogrodach willi miejskich Katowic przełomu XIX i XX wieku (pol.). www.bc.biblos.pk.edu.pl. [dostęp 2011-09-14].
  8. Wmurowanie kamienia węgielnego pod nową siedzibę NBP (pol.). www.katowice.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14].
  9. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922–1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 27. ISBN 978-83-7729-021-7.
  10. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 22. ISBN 83-905115-0-9.
  11. Historia willi Grundmanna (pol.). www.katowice.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14].
  12. Co powstanie w miejscu willi Grundmanna w Katowicach? (pol.). www.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14].
  13. Red. Antoni Barciak: Katowice. W 139. rocznicę uzyskania praw miejskich. Katowice: Instytut Górnośląski, Urząd Miasta Katowice, Muzeum Historii Katowic, 2005, s. 197. ISBN 83-86053-57-7.
  14. Nowa siedziba NBP prawie gotowa (pol.). www.gazeta.pl. [dostęp 2011-09-14].