Z dnia na dzień (powieść)

Z dnia na dzień – awangardowa powieść Ferdynanda Goetla wydana w 1926 roku w Warszawie przez wydawnictwo „Gebethner i Wolff[1], filmowana i tłumaczona na wiele języków. Przekład rosyjski powieści ukazał się w 1928 roku ze wstępem Feliksa Kona. W 1931 roku równocześnie w Anglii i Stanach Zjednoczonych ukazała się jej anglojęzyczna edycja w tłumaczeniu Winifred Cooper z przedmową Johna Galsworthy’ego[2]. Książka spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem krytyków; G.K. Chesterton poświęcił jej specjalny artykuł, nazywając w nim Goetla „pierwszym pisarzem, który racjonalnie opisał, co znaczy być i czuć się literatem”[3]. W Polsce Ludowej cała twórczość Ferdynanda Goetla objęta była zakazem cenzury. W 2005 roku wydawnictwo „Arcana” wydało Dzieła Zebrane Ferdynanda Goetla.

Treść edytuj

Akcja Z dnia na dzień rozgrywa się na dwóch planach, z których pierwszy jest dziennikiem prowadzonym przez znanego pisarza o imieniu Stanisław, mającego za sobą pobyt na zesłaniu w Turkiestanie, drugim zaś – pisana przez niego powieść oparta na wątkach biograficznych. Zdarzenia rejestrowane w dzienniku dzieją się w Polsce we wczesnych latach dwudziestych XX wieku, akcja pisanej przez Stanisława powieści rozgrywa się w wiosce na turkiestańskim stepie, dokąd jej bohater o imieniu Tadeusz trafia jako jeniec rosyjski na początku I wojny światowej. Tadeusz wraz z innym Polakiem, Ignacym, pomagają w chutorze – w gospodarstwie należącym do Marusi Radziejowskiej, urodzonej w Turkiestanie młodej Polki, córki osadnika, pułkownika armii rosyjskiej. Między Tadeuszem a Marusią dochodzi do romansu, ale na skutek intryg odtrąconego przez nią innego mężczyzny (o nazwisku Szarota) Tadeusz trafia z powrotem do obozu jenieckiego, skąd ostatecznie ucieka, korzystając z zamętu wywołanego rewolucją. Wraca do Polski, gdzie czeka na niego żona z córeczką. Pisząc swą powieść Stanisław nie wie, że z przelotnego związku Tadeusza z Marusią urodził się syn, Staś. Trzyletni Staś, w rzeczywistości syn pisarza, pojawi się niespodziewanie w jego życiu, niedługo po tragicznej śmierci Marusi, której nie dane było wrócić do Polski. Tu fikcja powieści Stanisława przestaje być fikcją, staje się rzeczywistością.

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Ferdynand Goetel, Z dnia na dzień, wyd. trzecie, Warszawa: Nakład Gebethnera i Wolffa, 1931.
  2. Ferdynand Goetel, From Day to Day. Translated from the Polish by Winifred Cooper. With a Foreword by John Galsworthy, 1931 [dostęp 2018-01-06] (ang.).
  3. Kresy wschodnie [online], parafiazbawiciela.org [dostęp 2018-01-06] (ang.).