Zamek Homola

ruiny średniowiecznego zamku w Pieninach

Zamek Homola – średniowieczny zamek, położony w Jaworkach, w pobliżu Wąwozu Homole, u zbiegu potoków Grajcarek i Kamionka. Jego nazwa pochodzi prawdopodobnie od nazwy pobliskiego wąwozu lub potoku Kamionka, znanego również jako Potok Homole[1].

Zamek Homola
Ilustracja
Przypuszalna lokalizacja zamku
Państwo

 Polska

Miejscowość

Jaworki

Typ budynku

zamek

Ukończenie budowy

XV wiek

Zniszczono

przed 1529 r.

Odbudowano

1547 r.

Pierwszy właściciel

nieznany

Kolejni właściciele

Jordanowie, Nawojowscy

Położenie na mapie gminy Szczawnica
Mapa konturowa gminy Szczawnica, blisko centrum na dole znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Homola”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Homola”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, na dole nieco na prawo znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Homola”
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa konturowa powiatu nowotarskiego, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się ikonka zamku z wieżą z opisem „Zamek Homola”
Ziemia49°24′23,4″N 20°32′52,8″E/49,406500 20,548000

Historia

edytuj

Pierwsza wzmianka o obiekcie pochodzi z 1463 roku. W dokumencie dotyczącym przygotowań starosty sądeckiego Jakuba z Dębna do wyprawy przeciw węgierskim rozbójnikom, zamek zostaje wymieniony jako zdobyty przez zbójców[2]. Kolejny raz nazwa castrum Homola pojawia się w 1529 roku, w dokumencie dotyczącym uposażenia wikariuszy kolegiaty w Bobowej, do którego należała m.in. dziesięcina z folwarku opustoszałego wówczas zamku (et de praedio castri deserti dicti Homola)[3][4][5]. Zamek zostaje jednak po tym wydarzeniu prawdopodobnie dość szybko odbudowany, gdyż w zapisach z 1547 roku dotyczących odstąpienia dóbr Jaworki przez Hermolausa Jordana z Tęgoborza, nie wspomina się już o złym stanie obiektu[3]. Dalsze losy warowni nie są obecnie znane, jednak prawdopodobnie zamek został zniszczony w wyniku wojen w XVII wieku[6].

Zamek znajdował się na niewielkim skalnym cyplu, między potokami Grajcarek i Kamionka. Otoczony był od strony zachodniej sztucznie utworzoną fosą, której pozostałości widoczne są do dnia dzisiejszego. W 1988 roku jego pozostałości zostały zbadane przez zespół archeologów pod kierownictwem Krzysztofa Sobczaka, Adama Szybowicza i Stanisława Kołodziejskiego. Badania wykazały, że omawiane miejsce zasiedlone było co najmniej od XVI wieku. Ponadto na miejscu wykopalisk odnaleziono szczątki glinianych naczyń ceramicznych i cegieł, których okres powstania datuje się na XVI lub XVII wiek[3][2].

Obecnie jedynym zachowanym na powierzchni fragmentem dawnego zamku, są pozostałości fosy znajdujące się naprzeciwko kościoła w Jaworkach[2].

Zobacz też

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, str. 148, ISBN 978-83-04-02201-0 [dostęp 2023-09-03] (pol.).
  2. a b c Stanisław Kołodziejski, Rezultaty wstępnych badań weryfikacyjnych średniowiecznych założeń obronnych w Pieninach, [w:] Michał Zacłona (red.), Rocznik Sądecki, wyd. 19, Nowy Sącz: Polskie Towarzystwo Historyczne, 1990, str. 260-261 [dostęp 2023-09-02] (pol.).
  3. a b c Zamek Homola, [w:] Andrzej Skorupa, Zamki i kasztele na polskim Podtatrzu, wyd. 2, Kraków: Wydawnictwo Podhalańskie, 1998, str. 33-34 [dostęp 2023-09-03] (pol.).
  4. Zamki w Polsce – zamek Homola [online], www.zamkipolskie.net.pl, 25 listopada 2010 [dostęp 2023-09-03] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-03] (pol.).
  5. Zamek Homola – opis [online], www.zamki.pl [dostęp 2023-09-03] [zarchiwizowane z adresu 2023-09-03] (pol.).
  6. Maria Irena Mileska, Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, Państwowe Wyd. Nauk., 1992, str. 206, ISBN 978-83-01-09822-3 [dostęp 2023-09-03] (pol.).