Otwórz menu główne

Zamek w Opocznie – budynek z XIX wieku, wzniesiony na miejscu zamku, którego istnienie potwierdzone jest w źródłach z 2 połowy XV wieku. Obiekt znajduje się w mieście Opoczno, woj. łódzkie, przy pl. Zamkowym 1 i jest wpisany do rejestru zabytków NID.

Zamek w Opocznie
Obiekt zabytkowy nr rej. 306 z 30.11.1956 oraz 272 z 3.11.1977
Ilustracja
Widok ruin zamku w Opocznie w latach 1844-1846 autorstwa Stanisława Chrząńskiego
Państwo  Polska
Miejscowość Opoczno
Adres plac Zamkowy 1, 26-300
Typ budynku zrekonstruowany zamek
Styl architektoniczny neorenesans
Architekt Majewski
Inwestor Kazimierz Wielki, starostwo powiatowe
Kondygnacje 2
Rozpoczęcie budowy 1 poł. XIV wieku
Ważniejsze przebudowy 1874, 1976
Zniszczono 1655, XIX wiek
Odbudowano 1874
Pierwszy właściciel Kazimierz Wielki
Kolejni właściciele Zygmunt August, Zygmunt III Waza
Położenie na mapie Opoczna
Mapa lokalizacyjna Opoczna
Zamek w Opocznie
Zamek w Opocznie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Opocznie
Zamek w Opocznie
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Zamek w Opocznie
Zamek w Opocznie
Położenie na mapie powiatu opoczyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu opoczyńskiego
Zamek w Opocznie
Zamek w Opocznie
Położenie na mapie gminy Opoczno
Mapa lokalizacyjna gminy Opoczno
Zamek w Opocznie
Zamek w Opocznie
Ziemia51°22′31,30″N 20°17′21,55″E/51,375360 20,289320
Strona internetowa

Zamek królewski położony był w drugiej połowie XVI wieku w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiego[1].

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Budynek starostwa z 2 poł. XIX wieku
 
Budynek starostwa z 2 poł. XIX wieku

Zamek powstał w XIV wieku w południowo-zachodnim narożniku miasta lokacyjnego na miejscu, wzmiankowanej w 1365 roku, curii – dworu królewskiego. Według Janka z Czarnkowa inwestorem budowy był król Kazimierz Wielki[2]. Informację tę powtarza także Jan Długosz. Zamek został zbudowany prawdopodobnie razem z murami miejskimi, wewnątrz ich obwodu, i z nimi też został zespolony. Był przeznaczony na rezydencję starosty królewskiego zarządzającego okolicznymi dobrami monarchy oraz okazjonalnie miejscem, w którym zatrzymywał się król podczas podróży przez kraj. Plan miasta z 1820 roku wskazuje, że zamek miał kształt prostokąta a w zachodnim narożniku zamku znajdowała się wieża[3]. W XVI wieku zamek wzmiankuje się jako uszkodzony, co być może było związane z wcześniejszym pożarem miasta. W dokumencie datowanym na 20 stycznia 1551 r. zamek wymieniony jest jako własność króla Zygmunta Augusta[4]. W 1599 roku po uzyskaniu zgody króla Zygmunta III Wazy wykonano nową bramę miejską w murach obronnych przebijając otwór od strony zamku na zewnątrz, a poprzez dziedziniec poprowadzono ulicę. Oznacza to, że w tym okresie nie przywiązywano już dużej wagi do jego funkcji militarnej i był to w tym czasie raczej już obiekt o charakterze administracyjnym. W lustracji zamku z 1620 roku wymieniono pozbawioną schodów Wieżę Szlachecką oraz kilka pomieszczeń w tym mieszkanie burgrabiego i kancelarię grodzką.

Zamek zniszczono w czasie potopu w 1655 roku, jednak nadal był później użytkowany. W XVIII wieku w wieży znajdowało się więzienie dla opoczyńskich mieszczan. W 1784 roku odbył się uroczysty wjazd do zamku starosty Jana Nepomucena Małachowskiego. W 1787 roku w sali sądowej na zamku owacyjnie powitano króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W tym samym roku przeprowadzono lustrację zabudowań zamkowych[5]. Zabudowania zamkowe są jeszcze widoczne na planie miasta z 1820 roku, jednak rysunki z lat 1844-1846 wykonane przez Stanisława Chrząńskiego wskazują, że zamek był już wtedy ruiną[6].

Obecnie na miejscu prawdopodobnie całkowicie rozebranego zamku znajduje się budynek dla władz powiatowych zbudowany po 1874 roku, który przebudowano w 1927 roku pod kierunkiem architekta Majewskiego w stylu renesansu polskiego ozdabiając go attykami, historyzującym portalem i herbem Odrowąż. Obiekt w okresie II Rzeczypospolitej był siedzibą starostwa powiatowego. W latach II wojny światowej Niemcy wyburzyli zachodnią część skrzydła południowego, rozbudowując drogę w kierunku Radomia. Od czasów II wojny światowej do lat 60. XX wieku mieścił się tu oddział zakaźny szpitala miejskiego. Od 1976 roku rozpoczęto adaptację obiektu na Muzeum Regionalne pod kierunkiem architekta J. Mackiewicza[7].

Badań archeologicznych na terenie zamku nigdy nie prowadzono.

PrzypisyEdytuj

  1. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapy, plany, Warszawa 1993, k. 3
  2. Jana z Czarnkowa Kronika polska 1333-1384 w: Monumenta Poloniae Historica, t .II, Warszawa 1961, s. 625.
  3. J. Widawski, Miejskie mury obronne w państwie polskim do początków XV w., wyd. MON, Warszawa 1973, s. 64-65.
  4. J. Wiśniewski, Dekanat opoczyński, Radom 1913, s. 4. Przekład łaciński S. Fudaleja, maszynopis w zbiorach Muzeum Regionalnego w Opocznie.
  5. Archiwum Główne Akt Dawnych, ASK, oddz. XVIII, sygn. 33, k. 258-260
  6. Ikonografia zabytków Kielecczyzny w malarstwie. Katalog wystawy, oprac. M. Rumin, Kielce 1975. Rysunek znajduje się w Gabinecie Rycin BUW, Albumy K. Stronczyńskiego.
  7. Dokumentacja konserwatorska z przebiegu prac budowlano-konserwatorskich w okresie 01.1981-1906.1986 oprac. E. Szelągowska, s. 3.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj