Zespół dworski w Mnikowie

Zespół dworski w Mnikowie – zespół dworski znajdujący się w powiecie krakowskim, w gminie Liszki, w Mnikowie.

Zespół dworski w Mnikowie
Obiekt zabytkowy nr rej. A-496 z dnia 2. 11. 1984[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Mników
Adres Mników 1, 32-084 Morawica
Ważniejsze przebudowy XIX, po 1945
Pierwszy właściciel Kameduli
Obecny właściciel Zgromadzenie Sióstr Albertynek oraz parafia w Mnikowie
Położenie na mapie gminy Liszki
Mapa konturowa gminy Liszki, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Zespół dworski w Mnikowie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Zespół dworski w Mnikowie”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Zespół dworski w Mnikowie”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zespół dworski w Mnikowie”
Ziemia50°03′43,9″N 19°43′09,5″E/50,062200 19,719300

Obiekt wraz z folwarkiem i parkiem, wpisany został do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1384 roku[2]. Właścicielami byli kolejno: Piotr z Mnikowa, Jan Kożuszek z Mnikowa, Marcin Frykacz z Mnikowa, Piotr Frykacz z Mnikowa, Mikołaj Wolski[3].
Mikołaj Wolski z inspiracji papieża Klemensa VIII, zaproponował kamedułom z eremu Montis Coronae w Italii fundację w Krakowie. 22 lutego 1604 r. aktem w urzędzie grodzkim w Krakowie zapisał na rzecz fundacji wieś Mników i Mnikówek[4].
Dwór wybudowany został przez kamedułów z Bielan w XVII w., z przeznaczeniem dla zarządców lub prywatnych dzierżawców[2]. W okresie międzywojennym dwór został przekazany Zgromadzeniu Sióstr Albertynek[5]. Od 1966 r. siostry prowadzą w obiekcie dom formacyjny junioratu[2].

ArchitekturaEdytuj

Budowla pierwotnie miała formę zbliżoną do tzw. kamienicy, ale już o wyraźnie regularnej, niemal osiowej dyspozycji wnętrz[3]. Dwór był przebudowywany w XIX w. i po II wojnie światowej. Jest to budynek piętrowy, na planie prostokąta z dwuspadowym dachem posiadający po obu stronach piętrowe aneksy[3]. Na początku XIX w. przy dworze wybudowano kaplicę, którą w latach 1973–1974 poszerzono. Dawna kaplica to prezbiterium obecnej[6].

FolwarkEdytuj

Murowany folwark wybudowany przez kamedułów w XVIII w. wraz z jedną trzecią areału ziemi ( 95 ha) wydzierżawiło w 1928 r. zgromadzenie ss. Albertynek[6]. Pozostałą część (200 ha) zakupił Józef Nieniewski[3]. Po upaństwowieniu ziemi w 1950 r., majątkiem zarządzała rolnicza spółdzielnia produkcyjna. Siostrom został dwór, 2 ha ziemi oraz ogód z sadem na miejscu XVII-wiecznej winnicy klasztornej[6]. W 1991 budynek gospodarczy dawnego folwarku został przeznaczony na zaadaptowanie go na kościół[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30.
  2. a b c J. Zinkow Wokół Krzeszowic i Alwerni s. 410
  3. a b c d P. Libicki, Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu, s. 289
  4. B. J. Wanat, Z dziejów zakonnego budownictwa barokowego w Małopolsce, s. 57
  5. www.albertynki.pl
  6. a b c J. Zinkow Wokół Krzeszowic i Alwerni s. 412
  7. Oficjalna strona parafii

BibliografiaEdytuj

  • Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., 2012. ISBN 978-837510-597-1.
  • Józef Wanat: Z dziejów zakonnego budownictwa barokowego w Małopolsce. Kraków: Wydawnictwo Karmelitów Bosych, 2006. ISBN 83-7305-210-0.
  • J. Zinkow: Wokół Krzeszowic i Alwerni. Kraków: Verso, 2008. ISBN 978-83-919281-7-2.