Otwórz menu główne
Alexey Avtonomov.jpg

Aleksiej Iwanowicz Awtonomow (ur. 16 stycznia 1890, zm. 2 lutego 1919 w Swiatym Krieście) – rosyjski i radziecki wojskowy, uczestnik rosyjskiej wojny domowej na Północnym Kaukazie po stronie czerwonych.

ŻyciorysEdytuj

Był z pochodzenia Kozakiem kubańskim. Walczył w armii rosyjskiej w I wojnie światowej w stopniu chorążego[1] w 39 i 28 pułkach kozackich[2].

Po rewolucji październikowej przyłączył się do czerwonych. Z upoważnienia Władimira Antonowa-Owsiejenki, dowodzącego w 1918 r. całością wojsk czerwonych na południu Rosji, z powodzeniem tworzył oddziały na Kubaniu[2]. Brał udział w walkach przeciwko białym siłom kozackim dowodzonym przez Aleksieja Kaledina[1]. W styczniu 1918 r. został wybrany na dowódcę naczelnego Południowo-Zachodniej armii rewolucyjnej skoncentrowanej w rejonie stanicy Tichorieckiej[1]. W marcu 1918 r. poprowadził szereg nieudanych ataków na stanicę Dmitrijewską, w której przebywała, w trakcie pierwszego marszu kubańskiego, Armia Ochotnicza pod dowództwem Ławra Korniłowa[3]. Po dotarciu białych pod kontrolowany przez bolszewików Jekaterynodaru, stolicę Kubańsko-Czarnomorskiej Republiki Radzieckiej, dowodził udaną obroną miasta[4]. Po tych wydarzeniach formalnie powierzono mu dowodzenie całością wojsk czerwonych na Północnym Kaukazie[5][2].

W kwietniu 1918 r. osobiście zdecydował o uwolnieniu wziętego do niewoli Andrieja Szkury - jednego z organizatorów powstania kozackiego przeciwko czerwonym, w zamian za obietnicę utworzenia przez niego oddziału, który mógłby wspólnie z bolszewikami walczyć przeciwko Niemcom. Uwolniony Szkuro praktycznie natychmiast przeszedł na stronę białych[6].

28 maja 1918[1] Awtonomow stracił dotychczasowe stanowisko z powodu sporów z cywilnymi przywódcami Kubańsko-Czarnomorskiej Republiki Radzieckiej[5]. Na jego miejsce wybrano Karła Kałnina[5]. W sporze między miejscowym kierownictwem partyjnym a Awtonomowem interweniowały najwyższe partyjne kierownictwo, przenosząc go na stanowisko inspektora oddziałów czerwonych na Kaukazie Północnym[2]. Faktycznie jednak udał się do Moskwy, skąd na prośbę Sergo Ordżonikidzego został skierowany do Władykaukazu[1]. Komisarz spraw wojskowych i morskich Lew Trocki mianował go dowódcą faktycznie nieistniejącej jeszcze armii (12 Armii). Faktycznie Awtonomow dowodził dużo mniejszymi formacjami[2]. Brał udział w walkach czerwonych z Kozakami tereckimi, wspólnie z Ordżonikidze tworzył oddziały złożone z przedstawicieli miejscowych górali (narodów nierosyjskich). Dowodził pociągiem pancernym, następnie oddziałem w walkach nad Terekiem i pod Swiatym Kriestom w styczniu 1919[1]. Czerwoni ponieśli szereg klęsk, tracąc w końcu stycznia i na początku lutego kolejne ośrodki miejskie. Ostatnie ocalałe oddziały wycofały się w kierunku Astrachania[7]. Podczas odwrotu znad Tereku Awtonomow zachorował i zmarł na tyfus[2], dziesiątkujący wojska czerwonych na Północnym Kaukazie na przełomie 1918 i 1919 r.[8]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Автономов Алексей Иванович, hrono.ru [dostęp 2018-08-23].
  2. a b c d e f Алексей Автономов, www.peoples.ru [dostęp 2018-08-24].
  3. S. Karpienko, Biełyje..., s. 92-97.
  4. S. Karpienko, Biełyje..., s. 99-100.
  5. a b c P. Kenez, Red Attack..., s. 170.
  6. P. Kenez, Red Attack..., s. 181.
  7. E. Mawdsley, Wojna domowa w Rosji 1917-1920, Bellona, Warszawa 2004, ​​ISBN 978-83-11-11638-2​​, s. 207-209.
  8. P. Kenez, Red Attack..., s. 189.

BibliografiaEdytuj

  • P. Kenez: Red Attack, White Resistance: Civil War in South Russia 1918. Washington DC: New Academia Publishing, 2004. ​ISBN 0-9744934-4-9​.
  • S. Karpienko, Biełyje gienierały i krasnaja smuta, Wiecze, Moskwa 2009, ​​ISBN 978-5-9533-3479-2​​.