Ławr Korniłow

Ławr Gieorgijewicz Korniłow, ros. Лавр Гео́ргиевич Корни́лов (ur. 30 sierpnia 1870 w Ust-Kamienogorsku, zm. 13 kwietnia 1918 pod Jekaterynodarem) – rosyjski wojskowy w stopniu generała piechoty oraz odkrywca. Od 19 lipca 1917 głównodowodzący armii rosyjskiej. W konsekwencji tzw. puczu Korniłowa zdymisjonowany we wrześniu 1917 przez Aleksandra Kiereńskiego i aresztowany. W 1918 współtwórca i pierwszy dowódca Armii Ochotniczej, pierwszej istotnej formacji antybolszewickiej w rosyjskiej wojnie domowej. Z pochodzenia był Kozakiem syberyjskim.

Ławr Gieorgijewicz Korniłow
Лавр Гео́ргиевич Корни́лов
Ilustracja
Generał Ławr Korniłow (1916)
generał piechoty generał piechoty
Data i miejsce urodzenia 30 sierpnia 1870
Ust-Kamienogorsk, obwód semipałatyński, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 13 kwietnia 1918
pod Jekaterynodarem, obwód kubański
Przebieg służby
Lata służby 1889–1918
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego, Armia Ochotnicza
Główne wojny i bitwy wojna rosyjsko-japońska
I wojna światowa
wojna domowa w Rosji
podpis
Odznaczenia
Order św. Jerzego – III klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie)

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z rodziny kozackiego chłopa[1]. W wieku dziewięciu lat rozpoczął naukę w szkole parafialnej[2]. Absolwent Syberyjskiego Korpusu Kadetów w Omsku[3]. W 1889 wstąpił do Michajłowskiej Szkoły Artylerii w Petersburgu. Ukończył ją w 1892, jako podporucznik. Służył w Turkiestańskim Okręgu Wojskowym, gdzie został przydzielony do 5. baterii turkiestańskiej brygady artyleryjskiej. Po dwóch latach złożył podanie o przyjęcie do Mikołajewskiej Akademii Sztabu Generalnego. Do Akademii przyjęty w 1895, ukończył ją w 1898.

Do 1904 nadal służył w Turkiestanie. Odbył szereg długich wypraw badawczych i rozpoznawczych w Turkiestanie Wschodnim, Afganistanie i Persji, podczas których badał te regiony. Owocem tego była praca z 1903, pt. „Kaszgaria, czyli wschodni Turkiestan”[4]. Przyniosła Korniłowowi duży sukces. Praca ta została również doceniona przez Brytyjczyków, a jej fragmenty przetłumaczono nawet na język angielski[5].

Od listopada 1903 do czerwca 1904 przebywał w Indiach Brytyjskich, oficjalnie w celu studiowania języków i zwyczajów ludów Beludżystanu. Jego właściwym zadaniem była analiza stanu brytyjskich wojsk kolonialnych. Podczas swojego pobytu, Korniłow odwiedził m.in. Bombaj, Delhi, Peszawar i Agrę. W 1905 rosyjski sztab generalny opublikował jego tajny raport z wyprawy do Indii.

Wziął udział w wojnie rosyjsko-japońskiej. W listopadzie 1906 został członkiem Cesarskiego Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego[6]. Od 1907 do 1911 służył jako attache wojskowy w Chinach, gdzie poznał Czang Kaj-szeka. Po powrocie do Rosji, został dowódcą 8 Estońskiego Pułku Piechoty[7].

Po wybuchu I wojny światowej dowódca 48 Dywizji Piechoty, w maju 1915 w czasie ofensywy wojsk Państw Centralnych w Karpatach (Bitwa pod Gorlicami) dostał się do niewoli austro-węgierskiej, z której w lipcu 1916 zbiegł i przez front przedostał się do kraju. W czasie rewolucji lutowej, na żądanie Michaiła Rodzianki, mianowany przez Mikołaja II (na krótko przed abdykacją cara) dowódcą piotrogrodzkiego okręgu wojskowego i garnizonu Piotrogrodu[8]. W końcu kwietnia 1917, na krótko przed dymisją pierwszego rządu Gieorgija Lwowa usunięty z obu stanowisk i mianowany dowódcą 8 Armii na Froncie Południowo-Zachodnim[9]. W czasie ostatniej ofensywy rosyjskiej przeciw państwom centralnym latem 1917 roku jako dowódca 8 armii na froncie galicyjskim, wyróżnił się dowodzeniem, docierając w natarciu dowodzonymi przez siebie siłami aż do rzeki Łomnicy[10]., choć ofensywa rozpoczęta 1 lipca pod Tarnopolem skończyła się ostatecznie klęską wojsk rosyjskich.

19 lipca 1917 został mianowany przez Kiereńskiego, ministra wojny Rządu Tymczasowego, głównodowodzącym armii rosyjskiej[11], w miejsce gen. Aleksieja Brusiłowa. Po nominacji zażądał wprowadzenia zniesionej po rewolucji lutowej kary śmierci za dezercję z pola bitwy (co stawało się plagą demoralizującą armię rosyjską na froncie), również na zapleczu frontu. Premier i minister wojny odmówił, choć uprzednio 12 lipca przywrócił zniesioną w marcu 1917 karę śmierci na samej linii frontu, co według Korniłowa było niewystarczające dla przywrócenia dyscypliny wojskowej. Niedługo po odmowie do Kiereńskiego doszedł sfałszowany telegram o próbie zamachu stanu Korniłowa. Premier odebrał mu stanowisko głównodowodzącego. Korniłow przekonany, że Kiereński jest zakładnikiem bolszewików w Piotrogrodzie, wyruszył z korpusem kozackim na stolicę. Gdy okazało się, że Kiereński zgodził się na uzbrojenie bolszewickiej Czerwonej Gwardii i wysłał wojska z Piotrogrodu przeciw korpusowi kozackiemu, jego dowódca (gen. Aleksandr Krymow) wstrzymał bez walki marsz, a następnie popełnił samobójstwo. Kiereński odebrał Korniłowowi dowództwo i aresztował go w twierdzy w Bychowie. Dwuznaczne postępowanie Kiereńskiego i jego odwołanie się do bolszewików przeciwko armii spowodowało lawinową utratę poparcia dla Rządu Tymczasowego i w konsekwencji utorowało drogę do przejęcia władzy w Rosji przez bolszewików, w niecałe dwa miesiące od tzw. puczu Korniłowa[12].

Osobny artykuł: Sprawa Korniłowa.

Po przewrocie bolszewickim i zamordowaniu 20 listopada?/3 grudnia 1917 w Mohylewie, gdzie mieściła się kwatera Naczelnego Dowództwa, przez zrewoltowany tłum ostatniego dowódcy armii rosyjskiej, gen. Nikołaja Duchonina[13] (tuż po przybyciu tam oddziałów bolszewickich z Nikołajem Krylenką na czele), Korniłow zbiegł z twierdzy w Bychowie[14].

Udał się na terytorium Obwodu Wojska Dońskiego, gdzie rozpoczął organizację wojskowych oddziałów antybolszewickich, znanych później jako Armia Ochotnicza. W nocy z 9 na 10 lutego 1918 r. Armia Ochotnicza opuściła atakowany przez bolszewików Rostów nad Donem, po czym skierowała się na południe do Jekaterynodaru, aby połączyć się z białymi oddziałami Kozaków kubańskich (pierwszy marsz kubański). Korniłow i gen. Michaił Aleksiejew mieli zamiar uczynić z Kubania bazę antybolszewickiego ruchu zbrojnego. Program polityczny Korniłowa sformułowany w lutym 1918 przyznawał w punkcie 14 narodowościom Rosji prawa autonomicznego rozwoju, zaś Polsce, Ukrainie i Finlandii prawo do samodzielnego bytu państwowego w związku z Rosją[15].

Korniłow zginął w bitwie o Jekaterynodar, gdy artyleria Armii Czerwonej po kilku dniach wstrzeliła się w siedzibę sztabu korpusu, położoną nad brzegiem rzeki Kubań. Po jego śmierci dowództwo nad Armią Ochotniczą objął Anton Denikin.

UpamiętnienieEdytuj

  • W 1919 utworzono z inicjatywy Białych poświęcone mu muzeum, a nad brzegiem Kubania wzniesiono jego symboliczny grób. Latem 1919 w Omsku rozpoczęto przygotowania do wzniesienia pomnika generałowi Korniłowowi. W 1920 grób i muzeum zostały zlikwidowane przez bolszewików[16].
  • W 2004 władze miasta Krasnodar postanowiły otworzyć wystawę muzealną poświęconą gen. Korniłowowi i Białym[16].
  • W 13 kwietnia 2013, w 95. rocznicę śmierci, w Krasnodarze uroczyście odsłonięto pomnik generała Ławra Korniłowa[17][18].

PrzypisyEdytuj

  1. Ojciec był chłopem i żołnierzem, matka gospodynią domową p. Richard Pipes, Rewolucja rosyjska, Warszawa 1994, ​ISBN 83-01-11521-1​, s. 351. Por. też odezwa generała Korniłowa z 29 sierpnia 1917 : „Ludu rosyjski: nasz wielki kraj umiera! Zbliża się chwila śmierci! Zmuszony do publicznego zabrania głosu, (...) ja generał Korniłow, syn kozackiego chłopa, oświadczam wam wszystkim, że osobiście nie pragnę niczego prócz zbawienia Wielkiej Rosji. Przysięgam, że przez zwycięstwo nad nieprzyjacielem doprowadzę naród do Zgromadzenia Konstytucyjnego, gdzie będzie mógł zadecydować o własnym losie i wybrać sobie nowy ustrój polityczny.”, za: Pipes op. cit s. 366
  2. ГЕНЕРАЛ Л.Г. КОРНИЛОВ :: БИОГРАФИЯ, lavr-kornilov.narod.ru [dostęp 2020-08-13].
  3. Краткий исторический очерк Первого Сибирского Императора Александра I кадетского корпуса (1813—1913). Petersburg, 1915
  4. Кашгария или Восточный Туркестан - Корнилов Л.Г., 1903 [dostęp 2020-08-13] (ros.).
  5. М.Абдиров - Генерал Лавр Корнилов: полуказах и русский патриот, centrasia.org [dostęp 2020-08-13].
  6. Состав Императорского Русского географического общества по 1 января 1913 года с дополнениями по 1 октября 1913 года. Типография «Строитель». Санкт-Петербург. 1913
  7. 8-й пехотный Эстляндский полк, www.regiment.ru [dostęp 2020-08-13].
  8. Richard Pipes, Rewolucja rosyjska, Tadeusz Szafar (tłum.), Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1994, s. 264, ISBN 83-01-11521-1, OCLC 69600798.
  9. Karol Wędziagolski, Pamiętniki, Grzegorz Eberhardt, Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2007, s. 136-145, ISBN 978-83-244-0036-2, OCLC 169919078.
  10. Richard Pipes, Rewolucja rosyjska, s. 334.
  11. Richard Pipes, Rewolucja rosyjska, s. 348.
  12. Richard Pipes, Rewolucja rosyjska, Tadeusz Szafar (tłum.), Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1994, s. 348-371, ISBN 83-01-11521-1, OCLC 69600798.
  13. Władimir Bieszanow, Kadry decydują o wszystkim, wyd. 2009, str. 123, ​ISBN 978-83-926205-5-6
  14. Faktycznie Korniłow został wraz z pozostałymi więźniami wypuszczony przez żołnierzy I Korpusu Polskiego pod komendą gen. Dowbora-Muśnickiego, stanowiących załogę twierdzy
  15. Архив русской революции, Изд. И.В. Гессена t.IX, Берлин 1923, s.286 wersja zdigitalizowana
  16. a b Цветков В. Ж. Лавр Георгиевич Корнилов. Часть 1., www.dk1868.ru [dostęp 2020-05-08].
  17. Памятник генералу Лавру Корнилову открыли в Краснодаре, Юга.ру [dostęp 2020-08-13] (ros.).
  18. Памятник Корнилову открыт на Кубани. Ридус, www.ridus.ru [dostęp 2020-07-09] (ros.).

GaleriaEdytuj

BibliografiaEdytuj