Anastazja Zacharyna

Anastazja Romanowna Zacharyna ros. Анастасия Романовна Захарьина (ur. 1530 lub 1532?[1]7 sierpnia 1560[2]) – bojarówna rosyjska, caryca Rosji jako pierwsza żona Iwana IV Groźnego od 1547 r.

Anastazja Zacharyna
Ilustracja
caryca Rosji
Okres od 1547
do 7 sierpnia 1560
Jako żona Iwana IV Groźnego
Dane biograficzne
Data urodzenia 1520
Data śmierci 7 sierpnia 1560
Ojciec Roman Jurewicz Zacharyn-Koszkin
Mąż Iwan IV Groźny
Dzieci Dymitr,
Iwan,
Fiodor,
3 córki

PochodzenieEdytuj

Urodziła się jako córka okolniczego Romana Jurjewicza i jego drugiej żony Uljany Fiodorowny[3]. Miała czworo rodzeństwa: Annę, Dałmata, Danniła i Nikitę, którego wnuk Michał I Romanow został pierwszym carem Rosji z dynastii Romanowów[3].

Małżeństwo z Iwanem GroźnymEdytuj

Iwan IV pragnął zerwać z tradycją ożenku z cudzoziemkami i kandydatkę na żonę wybrał w swoistym castingu, na który stawiło się, według różnych relacji, między 500 a 1500 urodziwych kobiet. Iwan od razu wskazał na Anastazję[3].

Ślub odbył się 3 lutego 1547 r. w soborze Uspienskim[2]. Uroczystości weselne trwały 2 tygodnie[2].

Małżeństwo uchodziło za szczęśliwe, jednak w rzeczywistości car często groził żonie odesłaniem jej do klasztoru, zdradzał ją, bywał wobec niej arogancki demonstrując swą wyższość[2].

W 1553 r. po ciężkiej chorobie Iwana, para carska wraz z jedynym synem, Dymitrem, wybrała się na dziękczynną pielgrzymkę do klasztoru Kiriłło-Biełozierskiego[2]. Chłopiec zachorował i zmarł w trakcie podróży; istnieje również teoria, że wypadł niańce z rąk i utonął w rzece[2].

Dzięki małżeństwu z Iwanem rodzina Anastazji zyskała wpływy na carskim dworze m.in. jej brat Nikita został doradcą cara, drugi brat Daniił otrzymał urząd okolniczego[3]. Awans Zacharjinów budził obawy starych bojarskich rodów, więc przeczuwając niebezpieczeństwo z ich strony, stopniowo usuwali rywali z otoczenia cara[3].

PotomstwoEdytuj

Anastazja urodziła 6 dzieci[2]:

  • Annę (ur. 1548 – zm. 1550)
  • Marię (ur. i zm. 1551)
  • Dymitra (ur. 1552 – zm. 1553)
  • Iwana (ur. 1554 – zm. 1581)
  • Eudoksję (ur. 1556 – zm. 1558)
  • Fiodora I (ur. 1557 – zm. 1598), ostatniego cara Rosji z dynastii Rurykowiczów.

ŚmierćEdytuj

W styczniu 1559 r. caryca zachorowała[2]. W lipcu 1560 r. Anastazję, nadal chorą, car wywiózł do Kołomienskoje z powodu pożarów w Moskwie[2]. Zmarła 7 sierpnia 1560 r.

Jej śmierć stała się przyczyną załamania nerwowego jej męża i pośrednio – przyczyną jego legendarnego okrucieństwa i krwawej rozprawy z bojarami, obwinianymi przez niego o śmierć małżonki. I słusznie, według najnowszych badań w trumnie i na zachowanych zwłokach Anastazji wykryto arszenik. Iwan dostał pierwszego napadu furii, kiedy nikt nie uwierzył w jego oskarżenia o otrucie ukochanej żony. Po kilku latach od śmierci Anastazji car oskarżył o jej otrucie wdowę po swoim stryju Andrzeju Starickim – księżnę Eufrozynę Chowańską. Trucizna była przeznaczona również dla Iwana IV Groźnego. W razie jego przedwczesnej śmierci, tron moskiewski przypadłby w udziale najbliższemu carskiemu krewnemu – czyli jego kuzynowi Włodzimierzowi Starickiemu (synowi trucicielki). Niestety, wydarzenia potoczyły się innym torem. Truciznę wypiła pierwsza i najbardziej umiłowana żona Anastazja Romanowna Zacharina-Koszkina. Iwan IV przeżył. Ale koniec trucicieli był straszny. Carska stryjenka, Eufrozyna z Chowańskich, została utopiona w rzece Szeksna w dniu 20 października 1569 r. W średniowieczu tak postępowano z trucicielami w całej Europie. A rodzina książąt Starickich została na rozkaz Iwana IV Groźnego wymordowana w okrutny sposób w tym samym miesiącu co babcia – domniemana trucicielka.

PrzypisyEdytuj

  1. rosyjskie źródła - strony internetowe - wskazują na 1530 lub 1532, nigdzie nie ma daty 1520.
  2. a b c d e f g h i Andrzej Andrusiewicz, Iwan Groźny, 2006, s. 31-37, ISBN 978-83-7129-959-9.
  3. a b c d e Andrzej Andrusiewicz, Romanowowie, 2014, s. 34, ISBN 978-83-05394-2.