Otwórz menu główne

Antoni Szymanowski (ur. 24 sierpnia 1914 w Warszawie, zm. 24 października 1985 tamże) – polski historyk, działacz podziemny i redaktor prasy konspiracyjnej w okresie II wojny światowej, ambasador PRL w Sztokholmie (1957–1964).

Antoni Szymanowski
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1914
Warszawa
Data i miejsce śmierci 24 października 1985
Warszawa
Ambasador PRL w Szwecji
Okres od 16 grudnia 1957
do 29 marca 1965
Poprzednik Józef Koszutski
Następca Michał Kajzer
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Antoniego Szymanowskiego na Starych Powązkach w Warszawie (stan na marzec 2012)

ŻyciorysEdytuj

Jego dziadkiem ze strony matki był Kazimierz Natanson, znany prawnik i bankier pochodzenia żydowskiego. Rodzina ze strony ojca była neoficka, przodkowie byli żydowskimi frankistami (należeli do sekty Jakuba Franka)[1][2].

Uzyskał maturę w Gimnazjum Państwowym im. Stefana Batorego, po czym w latach 1932–1937 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Obronił pracę magisterską pod tytułem „Związek Alkuina z Brytanią”. Od 1928 związany z harcerstwem. W czasie studiów pracował w Bibliotece Ordynacji Zamoyskich w Warszawie. W latach 1937–1938 służył w Wojsku Polskim we Włodzimierzu Wołyńskim i Rembertowie. Od 1938 do 1939 był stypendystą w Cambridge.

W 1939 walczył w obronie Warszawy. W latach 1939–1941 związany z organizacją podziemną „Wolność i Lud”, od września 1940 był zatrudniony w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związki Walki Zbrojnej – Armii Krajowej, gdzie pracował w Podwydziale „W” (zwanym też „A”), zajmując się polityką Niemiec na okupowanych obszarach. Od 1944 był kierownikiem Podwydziału. Pisał raporty, analizy i sprawozdania dotyczące polityki Niemiec na ziemiach podbitych, m.in. w stosunku do ludności żydowskiej (w listopadzie 1942 napisał raport „Likwidacja ghetta warszawskiego. Reportaż” poświęcony w całości eksterminacji warszawskiej społeczności żydowskiej w lipcu 1942). Od 1941 za namową Jerzego Makowieckiego działał w Stronnictwie Demokratycznym, będąc członkiem jego Zarządu Głównego (od 1943). Po rozłamie w łonie SD objął redakcje pisma „Nowe Drogi” (jako następca Henryka Lukreca). Podczas Powstania Warszawskiego był redaktorem „Biuletynu Informacyjnego AK”. W lipcu 1944 awansowany na porucznika, później został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami (za udział w powstaniu). W latach 1944–1945 przebywał w oflagu II D Gross-Bard i X-B Sanbostel.

Po powrocie do kraju w 1945 podjął pracę na Górnym Śląsku (m.in. w Polskim Związku Zachodnim). Od 1946 zatrudniony na różnych stanowiskach w MSZ, m.in. naczelnika Wydziału w Departamencie Propagandy i Informacji, dyrektora Polskiego Ośrodka Informacyjnego w Nowym Jorku (1947–1951) oraz naczelnika Wydziału ONZ w Departamencie Organizacji Międzynarodowych MSZ i p.o. jego dyrektora (1951–1956). Od 1956 do 1957 przebywał w Wietnamie jako szef Misji Polskiej w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli. W grudniu 1957 mianowany ambasadorem PRL w Sztokholmie (do marca 1964). Po powrocie do kraju pracował na stanowiskach dyrektorskich w Departamentach Europy Zachodniej oraz Anglii i Ameryki MSZ. W latach 1975–1979 był Chargé d’affaires i posłem w Reykjavíku. Brał wielokrotny udział w sesjach Zgromadzenia Ogólnego ONZ jako ekspert, doradca oraz delegat.

Po 1945 pozostawał bezpartyjny. Był autorem wielu tłumaczeń z i na język polski (dzieł francusko-, anglo- i szwedzkojęzycznych). Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1953)[3]. Żonaty z Lucyną Potok (ślub wzięli w dniu wybuchu Powstania). Ojciec Piotra Szymanowskiego.

Zmarł w 1985, został pochowany na Starych Powązkach w Warszawie[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Antoni «Brun» Szymanowski sejm-wielki.pl
  2. S, Didier Rola neofitów w dziejach Polski 1934.
  3. M.P. z 1953 r. nr 93, poz. 1251.
  4. Życie Warszawy”, nr 252 z 28 października 1985, s. 12 (nekrolog)

BibliografiaEdytuj