Otwórz menu główne

Bitwa pod Gniewoszowem w powiecie kozienickim odbyła się 9 sierpnia 1831 roku w czasie powstania listopadowego.

Bitwa pod Gniewoszowem
Powstanie listopadowe
Czas 9 sierpnia 1831
Miejsce Gniewoszów (powiat kozienicki)
Terytorium Polska
Przyczyna powstanie listopadowe
Wynik zwycięstwo Rosjan
Strony konfliktu
Polska Rosja
Dowódcy
Kolankowski Gejsmar
Siły
1 700 piechoty, 2 działa 3 500 piechoty i kawalerii, 8 dział
Straty
ponad 800 zabitych i wziętych do niewoli, 2 działa 100 rannych i zabitych
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia51°28′27″N 21°48′44″E/51,474167 21,812222
Powstanie listopadowe

BelwederStoczekDobreKałuszyn (I)Nowa WieśWawer (I)NowogródBiałołękaOlszynka GrochowskaPuławyKurówWawer (II)Dębe WielkieKałuszyn (II)LiwDomaniceIganiePoryckWronówKazimierz DolnyBoremelKiejdanySokołów PodlaskiMariampolKuflewMińsk Mazowiecki (I)CudnówFirlejLubartówPołągaJędrzejówDaszówTykocinNurOstrołękaRajgródGrajewoKock (I)BudziskaŁysobykiPonaryKałuszyn (III)Mińsk Mazowiecki (II)IłżaGniewoszówWilno (II)Międzyrzec PodlaskiWarszawaKock (II)Księte

Rozegrała się między wojskami polskimi a rosyjskimi. Wygrali ją Rosjanie pod dowództwem generała Gejsmara.

Spis treści

Tło historyczneEdytuj

Po odebraniu wiadomości w Warszawie o gotującej się przeprawie przez Wisłę Korpusu rosyjskiego gen. Rüdigera głównym naczelnikiem województw: sandomierskiego, kaliskiego i krakowskiego, mianowany został gen. Różycki, który powrócił niedawno z wyprawy z gen. Dembińskim. Wojska zebrane nad górną Wisłą podzielono na dwa oddziały: pierwszy pod dowództwem pułkownika Kolankowskiego (złożony z dwóch baonów 22 pułku piechoty liniowej, z batalionu strzelców sandomierskich i innych drobnych partii) w liczbie około 1,7 tys. ludzi, stał pod Kazimierzem, strzegąc koryta Wisły od ujścia Pilicy do Janowca; drugi: (złożony z batalionu 22. pułku liniowego, z batalionu rusko-litewskiego legionu, ze strzelców Grothusa i 450 konnych z pułku jazdy Wołyńskiej ppłk. Różyckiego) razem około 1,5 tys. ludzi, pod dowództwem pułkownika Rzepeckiego, zajmował Tarłów i Wolę Pawłowską. Wojska te miały być wzmocnione dawnym partyzanckim oddziałem gen. Różyckiego w liczbie 1 tys. ludzi i 4 dział, idącym pod dowództwem pułkownika Obuchowicza forsownym marszem z Warszawy do Radomia. Tym sposobem całe siły Różyckiego wynosiły do 4,2 tys. ludzi.

Rosjanie podchodzili z kilku stron.

Przebieg bitwyEdytuj

Straż przednia korpusu gen. Rüdigera pod dowództwem gen. Gejsmara (19 i 20 pułk strzelców: Kinburski i Noworossyjski pułk dragonów oraz pułk kozaków z 8 działami, razem 3, tys. ludzi) miała przejść 7 sierpnia z Woli Pawłowskiej do Lipska; ale Gejsmar 8 sierpnia stanął już w Ciepielowie, a Rüdiger w Lipsku gdzie dowiedziawszy się o marszu oddziału Kolankowskiego z Janowca do Radomia, kazał ks. Wirtemberskiemu ścigać Różyckiego, dla przecięcia zaś Polakom drogi do Radomia, wyprawił ze straży przedniej, pod dowództwem generała Kwitnickiego jeden batalion, cztery szwadrony i dwa działa ku Iłży. Dla zniesienia oddziału Kolankowskiego pozostałe wojska Gejsmara forsownym marszem skierował na tyły Polaków ku Granicy. Dwa bataliony, trzy szwadrony i dwa działa, pod dowództwem gen. Płachowa, posuwały się z Lipska do Zwolenia, a pułkownik Czerkasow z jednym batalionem, dwoma szwadronami i dwoma działami, szedł na Kolankowskiego z frontu, na Janowiec; reszta wojsk Rüdigera skierowała się do Ciepielowa. Kwitnicki 9 sierpnia dosięgnął Różyckiego w Iłży i nie doczekawszy się ks. Wirtemberskiego, uderzył na silniejszego nieprzyjaciela, ale przegrał bitwę pod Iłżą. bitwa pod Iłżą. Niestety gen. Gejsmarowi powiodło się lepiej. Płk Kolankowski wiedząc, że jest otoczonym przez wojska Rüdigera, pomaszerował na północ do Gniewoszowa. Do Granicy doszedł szczęśliwie, ale tu na niego uderzył Gejsmar. Uszykowawszy piechotę w czworoboki Kolankowski dzielnie się bronił, jednak dwa czworoboki nowozaciężnej piechoty zostały rozbite przez szarże kinburskich dragonów. Gdy utracono dwa działa, nakazał odwrót w las gdzie jednak już czekali strzelcy Gejsmara. Tam otoczony, straciwszy już dwa działa i ok. 300 poległych, płk Kolankowski złożył broń z 17 oficerami i 505 szeregowymi. Jedynie 170 ludzi przedarło się lasami do sił gen. Różyckiego. 22 pułk piechoty liniowej przestał istnieć. Rosjanie stracili ok. 100 zabitych i rannych.

KonsekwencjeEdytuj

Zagrożenie stolicy od południa nie zostało zażegnane. Różycki wycofał się za Pilicę, a Rüdiger wzmocniony zajął Radom. Działania na froncie południowym miały charakter pomocniczy dla obu stron konfliktu, ale zostały wygrane przez Rosjan.

BibliografiaEdytuj