Otwórz menu główne

Lipsko

miasto w województwie mazowieckim

Lipskomiasto w woj. mazowieckim, w powiecie lipskim. Położone nad rzeką Krępianką, na Wzniesieniach Południowomazowieckich, historycznie w Małopolsce, w ziemi radomskiej[2].

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości noszące tę nazwę.
Lipsko
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół Świętej Trójcy w Lipsku
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat lipski
Gmina Lipsko
Data założenia 1589
Burmistrz Jacek Lucjan Wielorański
Powierzchnia 15,7 km²
Populacja (31.12.2018)
• liczba ludności
• gęstość

5 593[1]
356,2 os./km²
Strefa numeracyjna +48 48
Kod pocztowy 27-300
Tablice rejestracyjne WLI
Położenie na mapie gminy Lipsko
Mapa lokalizacyjna gminy Lipsko
Lipsko
Lipsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipsko
Lipsko
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Lipsko
Lipsko
Położenie na mapie powiatu lipskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lipskiego
Lipsko
Lipsko
Ziemia51°09′30″N 21°38′57″E/51,158333 21,649167
TERC (TERYT) 1409034
SIMC 0973613
Urząd miejski
ul. 1 Maja 2
27-300 Lipsko
Strona internetowa
BIP

Miejscowość jest siedzibą powiatu, miejsko-wiejskiej gminy Lipsko.

Według danych z 31 grudnia 2012, miasto miało 5895 mieszkańców, w tym 2853 mężczyzn i 3042 kobiety[3].

Herbem Lipska jest herb szlachecki Dębno, którym pieczętowali się jego dawni właściciele.

PołożenieEdytuj

Miasto leży w południowej części województwa mazowieckiego, w południowej części Równiny Radomskiej[4].

Miasto jest położone na dwóch wzgórzach, rozdzielonych Krępianką.

Historycznie należy do Małopolski. Prywatne miasto szlacheckie, lokowane w 1589 roku, zdegradowane w 1869 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1958 roku[5], położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego[6]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. radomskiego, zaś przed 1975 do woj. kieleckiego.

SportEdytuj

W mieście funkcjonuje klub sportowy Powiślanka Lipsko.

DemografiaEdytuj

 


Dane GUS dotyczące faktycznego miejsca zamieszkania.

  • Piramida wieku mieszkańców Lipska w 2014 roku[7].


 

HistoriaEdytuj

 
Synagoga w Lipsku, zniszczona przez Niemców 8 września 1939 r.
  • kwiecień 1589 – pierwsze wzmianki jako o własności rodziny Krępskich, a potem Wolskich i Gostomskich, potem własność kasztelana radomskiego Mikołaja Oleśnickiego.
  • 1613[potrzebny przypis] – nadano prawa miejskie i nastąpił rozwój w związku z położeniem na "szlaku wołowym" z Rusi do Wielkopolski i na Śląsk.
  • 1614 – potwierdzenie przywilejów miejskich przez króla Zygmunta III Wazę, powstał kościół św. Trójcy z fundacji Mikołaja Oleśnickiego.
  • XVIII w. – Lipsko od Oleśnickich zakupili Denhoffowie, potem Sanguszkowie i Kochanowscy.
  • 1775 – nadano prawa organizowania targów w soboty i dziesięciu jarmarków rocznie przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
  • 1860 – z pracy na roli żyło 96 mieszkańców, 34 z rzemiosła, nastąpił powolny upadek miasta.
  • 1868 – utracono prawa miejskie, ich odzyskanie nastąpiło dopiero w 1958.
  • 8 września 1939 – w synagodze hitlerowcy spalili 60 miejscowych Żydów.
  • 1 stycznia 1956 – podniesiono do rangi powiatu, a 1 stycznia 1958 do rangi miasta.
  • 1957 – powstała Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Lipsku.
  • 1963 – powstała Przetwórnia Owocowo-Warzywna Hortex w Lipsku.
  • 1975 – powstał Zakład Mleczarski w Lipsku i Zakład Produkcji Części Samochodowych FSC w Starachowicach.
  • 1 stycznia 1999 – Lipsko zostało ponownie stolicą powiatu.

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. [1] GUS, Rocznik Demograficzny 2019.
  2. Franciszek Siarczyński: Opis powiatu radomskiego, Warszawa 1847, s. 77.
  3. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r.. stat.gov.pl. [dostęp 31.07.2014].
  4. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  5. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 46-47.
  6. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  7. Lipsko polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  8. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-04-06].

BibliografiaEdytuj

  • Robert Kąkol, Eryk Kacewicz i in., Polskie miasta i miasteczka, Warszawa: Reader's Digest, 2010, ​ISBN 978-83-60530-95-5

Linki zewnętrzneEdytuj