Miasta w Polsce

lista w projekcie Wikimedia

Miasta w Polscemiejscowości podstawowe w Polsce o charakterze miejskim, posiadające prawa miejskie.

Rozmieszczenie miast w Polsce (stan z 1 stycznia 2019)
Budynki Warsaw Spire – Warszawa
Wawel – Kraków
Stary Ratusz – Wrocław
Księży Młyn – Łódź
Rynek Sienny – Szczecin
Opera Nova – Bydgoszcz
Panorama Starego Miasta – Lublin
Kamienica Ginzburga – Białystok
Spodek – Katowice

Według stanu na 1 stycznia 2023 na terenie Polski jest 979 miast, w tym 302 samodzielne gminy miejskie, w tym 107 miast prezydenckich, 66 miast na prawach powiatu, 37 miast o liczbie mieszkańców powyżej 100 000, 18 miast będących siedzibami władz wojewódzkich, 11 miast będących siedzibami sądu apelacyjnego[1].

W polskich miastach organem wykonawczym będącym jednocześnie organem administracji publicznej jest prezydent miasta lub burmistrz. Organem stanowiącym i kontrolnym jest rada miejska lub rada miasta i gminy.

Miasta prezydenckie, w tym miasta na prawach powiatu, wojewódzkie i będące siedzibami sądu apelacyjnegoEdytuj

Miasto zarządzane przez prezydenta miasta (tzw. miasto prezydenckie, obecnie 107) to odpowiednik anglojęzycznego city. Status ten nadawany jest z mocy prawa wszystkim miastom powyżej 100 000 mieszkańców (obecnie 37) oraz miastom na prawach powiatu (obecnie 66), przy czym w stanie na rok 2022 wszystkie miasta spełniające warunek pierwszy spełniają również drugi (w przeszłości wyjątkiem był Wałbrzych). Istnieją jednak wyjątki uwarunkowane politycznie lub historycznie niespełniające żadnego z obydwu ww. kryteriów: status ten zachowały m.in. 3 stolice dawnych województw (Piła, Ciechanów, Sieradz), a także 38 innych miejscowości nienależących do żadnej z ww. kategorii, które zachowały go z różnych względów historycznych. Spośród 37 miast powyżej 100 000 mieszkańców 18 jest siedzibą wojewody lub sejmiku wojewódzkiego i nosi nieformalne określenie miasta wojewódzkiego. 11 spośród nich jest siedzibą sądu apelacyjnego i innych ponadregionalnych instytucji, stanowiąc główne ośrodki administracyjno-gospodarcze kraju, wśród nich jego stolicę jako jedyne miasto o ponadmilionowej populacji i jedyne, odnośnie którego obowiązuje dedykowana tzw. ustawa warszawska regulująca niektóre szczegółowe zagadnienia nieujęte w ustawach o samorządzie gminnym i samorządzie powiatowym.

Miasta te to (kursywą oznaczono miasta na prawach powiatu, pogrubioną czcionką miasta wojewódzkie, a gwiazdką* miasta będące siedzibami sądu apelacyjnego):

Statystyki miast w PolsceEdytuj

W roku 1997 w miastach mieszkało 61,89% ludności Polski i był to najwyższy wynik w historii[2].

Polskie miasta należą do następujących przedziałów wielkości pod względem liczby mieszkańców (według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2020)[3]:

  • 1 miasto powyżej 1 000 000
  • 4 miasta od 500 000 do 999 999:
  • 6 miast od 250 000 do 499 999:
  • 26 miast od 100 000 do 249 999:
  • 46 miast od 50 000 do 99 999
  • 94 miasta od 25 000 do 49 999
  • 221 miast od 10 000 do 24 999
  • 187 miast od 5000 do 9999
  • 220 miast od 2500 do 4999
  • 140 miast od 1000 do 2499
  • 9 miast poniżej 1 000.

Najludniejsze miasta w PolsceEdytuj

Największe miasta w Polsce według liczby mieszkańców (31 marca 2021 - wyniki NSP 2021)[4]:

Lp. Miasto Województwo Liczba
mieszkańców
Gęstość zaludnienia

[osoby/km²]

1.   Warszawa mazowieckie 1 860 281 3597
2.   Kraków małopolskie 800 653 2450
3.   Wrocław dolnośląskie 672 929 2298
4.   Łódź łódzkie 670 642 2287
5.   Poznań wielkopolskie 546 859 2088
6.   Gdańsk pomorskie 486 022 1855
7.   Szczecin zachodniopomorskie 396 168 1318
8.   Bydgoszcz kujawsko-pomorskie 337 666 1919
9.   Lublin lubelskie 334 681 2270
10.   Białystok podlaskie 294 242 2881

Największe miasta w Polsce pod względem powierzchniEdytuj

Największe miasta w Polsce według powierzchni[5]:

Lp. Miasto Województwo Powierzchnia [ha]
1.   Warszawa mazowieckie 51 724
2.   Kraków małopolskie 32 685
3.   Szczecin zachodniopomorskie 30 060
4.   Łódź łódzkie 29 325
5.   Wrocław dolnośląskie 29 282
6.   Zielona Góra lubuskie 27 832
7.   Gdańsk pomorskie 26 196
8.   Poznań wielkopolskie 26 191
9.   Świnoujście zachodniopomorskie 20 207
10.   Dąbrowa Górnicza śląskie 18 873

Najstarsze miasta w Polsce na prawie niemieckimEdytuj

W XIII wieku lokowano 230 miast. Na Śląsku 128, w Wielkopolsce 38, w Małopolsce 29, w ziemiach łęczyckiej i sieradzkiej 17, na Kujawach i w ziemi dobrzyńskiej 9, na Pomorzu Gdańskim 5 i na Mazowszu 4[6].

Najnowsze miasta w PolsceEdytuj

Prawa miejskie regularnie nadawane są kolejnym miejscowościom. Po 1990 roku nowe miasta nie zostały utworzone jedynie w latach 1995, 1999, 2002, 2012 i 2013[7]. Najnowszymi miastami w kraju są:

Lista miast w Polsce w porządku alfabetycznymEdytuj

Poniższa lista zawiera miasta w Polsce w porządku alfabetycznym. W nawiasach kod województwa według ISO 3166-2:PL (z użyciem polskich znaków).

Skróty nazw województw:

IndeksEdytuj

ABCĆDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUWZŻ

AEdytuj

 
Plac Tadeusza Kościuszki – Aleksandrów Łódzki

   (wróć do indeksu)

BEdytuj

 
Bardo
 
Rynek – Bielsko-Biała

   (wróć do indeksu)

CEdytuj

 
Rynek – Cieszyn
 
Jasna Góra – Częstochowa

   (wróć do indeksu)

ĆEdytuj

 
Ruiny zamku – Ćmielów

   (wróć do indeksu)

DEdytuj

 
Dobczyce

   (wróć do indeksu)

EEdytuj

 
Stare Miasto – Elbląg

   (wróć do indeksu)

FEdytuj

   (wróć do indeksu)

GEdytuj

 
Estakada kolejowa – Gorzów Wielkopolski

   (wróć do indeksu)

HEdytuj

   (wróć do indeksu)

IEdytuj

   (wróć do indeksu)

JEdytuj

 
Ratusz – Jarocin

   (wróć do indeksu)

KEdytuj

 
Kazimierz Dolny
 
Rynek – Korfantów

   (wróć do indeksu)

LEdytuj

 
Rynek – Lubawa

   (wróć do indeksu)

ŁEdytuj

 
Plac Wolności – Łódź

   (wróć do indeksu)

MEdytuj

 
Mikołajki
 
Rynek – Mrocza

   (wróć do indeksu)

NEdytuj

 
Bazylika – Nysa

   (wróć do indeksu)

OEdytuj

 
Ratusz – Opole

   (wróć do indeksu)

PEdytuj

 
Stary Rynek – Poznań
 
Rynek – Prudnik
 
Rynek – Pułtusk

   (wróć do indeksu)

REdytuj

 
Ratusz – Rzeszów

   (wróć do indeksu)

SEdytuj

 
Zamek Sielecki – Sosnowiec
 
Zamek – Sucha Beskidzka
 
Park – Syców

   (wróć do indeksu)

ŚEdytuj

 
Rynek – Świecie

   (wróć do indeksu)

TEdytuj

   (wróć do indeksu)

UEdytuj

 
Sanktuarium – Ustrzyki Dolne

   (wróć do indeksu)

WEdytuj

 
Pałac – Wleń

   (wróć do indeksu)

ZEdytuj

 
Ratusz – Zielona Góra

   (wróć do indeksu)

ŻEdytuj

   (wróć do indeksu)

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku..
  2. Nowe miasta Polski w XXI w.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2020 roku, Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2020-07-22].
  4. P4182: Ludność w miejscowościach statystycznych (Narodowy Spis Powszechny 2021), Bank Danych Lokalnych, 19 września 2022 [dostęp 2022-09-20].
  5. Rocznik Demograficzny 2019, Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2019-10-16].
  6. Maria Bogucka, Henryk Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1986, s. 84–88, ISBN 83-04-01701-6, OCLC 835853938.
  7. Nadania praw miejskich w Polsce po 1900
  8. Dz.U. z 2022 r. poz. 1597.
  9. Dz.U. z 2021 r. poz. 1395.
  10. Dz.U. z 2020 r. poz. 1332.
  11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz.U. z 2019 r. poz. 1416).
  12. Nowe miasta w Polsce. [dostęp 2019-01-01].
  13. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427).
  14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy Dz.U. z 2016 r. poz. 1134.
  15. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin Dz.U. z 2015 r. poz. 1083.
  16. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2014 r. poz. 1023.
  17. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2013 r. poz. 869.

BibliografiaEdytuj