Miasta w Polsce

lista w projekcie Wikimedia

Miasta w Polscemiejscowości podstawowe w Polsce o charakterze miejskim, posiadające prawa miejskie. Od 1 stycznia 2022 roku na terenie Polski są 964 miasta, w tym 302 samodzielne gminy miejskie, w tym 107 miast prezydenckich, w tym 66 miast na prawach powiatu, w tym 37 miast powyżej 100 000, w tym 18 miast wojewódzkich, w tym 11 miast będących siedzibami sądu apelacyjnego.[1].

Rozmieszczenie miast w Polsce (stan z 1 stycznia 2019)
Budynki Warsaw Spire – Warszawa
Wawel – Kraków
Księży Młyn – Łódź
Stary Ratusz – Wrocław
Rynek Sienny – Szczecin
Opera Nova – Bydgoszcz
Panorama Starego Miasta – Lublin
Kamienica Ginzburga – Białystok
Spodek – Katowice

W polskich miastach organem wykonawczym będący jednocześnie organem administracji publicznej jest prezydent miasta lub burmistrz. Organem stanowiącym i kontrolnym jest rada miejska lub rada miasta i gminy.

Miasta prezydenckie, w tym miasta na prawach powiatu, wojewódzkie i będące siedzibami sądu apelacyjnego

Miasto zarządzane przez prezydenta miasta (tzw. miasto prezydenckie, obecnie 107) to odpowiednik anglojęzycznego city. Status ten nadawany jest z mocy prawa wszystkim miastom powyżej 100 000 mieszkańców (obecnie 37) oraz miastom na prawach powiatu (obecnie 66), przy czym w stanie na rok 2022 wszystkie miasta spełniające warunek pierwszy spełniają również drugi (w przeszłości wyjątkiem był Wałbrzych). Istnieją jedna liczne wyjątki uwarunkowane politycznie lub historycznie niespełniające żadnego z obydwu ww. kryteriów: status ten zachowały m.in. 3 stolice dawnych województw (Piła, Ciechanów, Sieradz), a także 38 innych miejscowości nienależących do żadnej z ww. kategorii, które zachowały go z różnych względów historycznych. Spośród 37 miast powyżej 100 000 mieszkańców 18 jest siedzibą wojewody lub sejmiku wojewódzkiego i nosi nieformalne określenie miasta wojewódzkiego. 11 spośród nich jest siedzibą sądu apelacyjnego i innych ponadregionalnych instytucji, stanowiąc główne ośrodki administracyjno-gospodarcze kraju, wśród nich jego stolicę.

Miasta te to (kursywą oznaczono miasta na prawach powiatu, pogrubioną czcionką miasta wojewódzkie, a *gwiazdką miasta będące siedzibami sądu apelacyjnego):

Statystyki miast w Polsce

W roku 1997 w miastach mieszkało 61,89% ludności Polski i był to najwyższy wynik w historii[2].

Polskie miasta należą do następujących przedziałów wielkości pod względem liczby mieszkańców (według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2020)[3]:

  • 1 miasto powyżej 1 000 000
  • 4 miasta od 500 000 do 999 999:
  • 6 miast od 250 000 do 499 999:
  • 26 miast od 100 000 do 249 999:
  • 46 miast od 50 000 do 99 999
  • 94 miasta od 25 000 do 49 999
  • 221 miast od 10 000 do 24 999
  • 187 miast od 5000 do 9999
  • 220 miast od 2500 do 4999
  • 140 miast od 1000 do 2499
  • 9 miast poniżej 1 000.

Najludniejsze miasta w Polsce

Największe miasta w Polsce według liczby mieszkańców (30 czerwca 2020)[4]:

Lp. Miasto Województwo Liczba
mieszkańców
Gęstość zaludnienia

[osoby/km²]

1.   Warszawa mazowieckie 1 793 579 3437
2.   Kraków małopolskie 780 981 2359
3.   Łódź łódzkie 677 286 2337
4.   Wrocław dolnośląskie 643 782 2188
5.   Poznań wielkopolskie 533 830 2048
6.   Gdańsk pomorskie 471 525 1781
7.   Szczecin zachodniopomorskie 400 990 1339
8.   Bydgoszcz kujawsko-pomorskie 346 739 1990
9.   Lublin lubelskie 339 547 2303
10.   Białystok podlaskie 297 585 2913

Największe miasta w Polsce pod względem powierzchni

Największe miasta w Polsce według powierzchni[5]:

Lp. Miasto Województwo Powierzchnia [ha]
1.   Warszawa mazowieckie 51 724
2.   Kraków małopolskie 32 685
3.   Szczecin zachodniopomorskie 30 060
4.   Łódź łódzkie 29 325
5.   Wrocław dolnośląskie 29 282
6.   Zielona Góra lubuskie 27 832
7.   Gdańsk pomorskie 26 196
8.   Poznań wielkopolskie 26 191
9.   Świnoujście zachodniopomorskie 20 207
10.   Dąbrowa Górnicza śląskie 18 873

Najstarsze miasta w Polsce na prawie niemieckim

W XIII wieku lokowano 230 miast. Na Śląsku 128, w Wielkopolsce 38, w Małopolsce 29, w ziemiach łęczyckiej i sieradzkiej 17, na Kujawach i w ziemi dobrzyńskiej 9, na Pomorzu Gdańskim 5 i na Mazowszu 4[6].

Najnowsze miasta w Polsce

Prawa miejskie regularnie nadawane są kolejnym miejscowościom. Po 1990 roku nowe miasta nie zostały utworzone jedynie w latach 1995, 1999, 2002, 2012 i 2013[potrzebny przypis]. Najnowszymi miastami w kraju są:

Lista miast w Polsce w porządku alfabetycznym

Poniższa lista zawiera miasta w Polsce w porządku alfabetycznym. W nawiasach kod województwa według ISO 3166-2:PL (z użyciem polskich znaków).

Skróty nazw województw:

Indeks

ABCĆDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUWZŻ

A

 
Plac Tadeusza Kościuszki – Aleksandrów Łódzki

   (wróć do indeksu)

B

 
Bardo
 
Rynek – Bielsko-Biała

   (wróć do indeksu)

C

 
Rynek – Cieszyn
 
Jasna Góra – Częstochowa

   (wróć do indeksu)

Ć

 
Ruiny zamku – Ćmielów

   (wróć do indeksu)

D

 
Dobczyce

   (wróć do indeksu)

E

 
Stare Miasto – Elbląg

   (wróć do indeksu)

F

   (wróć do indeksu)

G

 
Estakada kolejowa – Gorzów Wielkopolski

   (wróć do indeksu)

H

   (wróć do indeksu)

I

   (wróć do indeksu)

J

 
Ratusz – Jarocin

   (wróć do indeksu)

K

 
Kazimierz Dolny
 
Rynek – Korfantów

   (wróć do indeksu)

L

 
Rynek – Lubawa

   (wróć do indeksu)

Ł

 
Plac Wolności – Łódź

   (wróć do indeksu)

M

 
Mikołajki
 
Rynek – Mrocza

   (wróć do indeksu)

N

 
Bazylika – Nysa

   (wróć do indeksu)

O

 
Ratusz – Opole

   (wróć do indeksu)

P

 
Stary Rynek – Poznań
 
Rynek – Prudnik
 
Rynek – Pułtusk

   (wróć do indeksu)

R

 
Ratusz – Rzeszów

   (wróć do indeksu)

S

 
Zamek Sielecki – Sosnowiec
 
Zamek – Sucha Beskidzka
 
Park – Syców

   (wróć do indeksu)

Ś

 
Rynek – Świecie

   (wróć do indeksu)

T

   (wróć do indeksu)

U

 
Sanktuarium – Ustrzyki Dolne

   (wróć do indeksu)

W

 
Pałac – Wleń

   (wróć do indeksu)

Z

 
Ratusz – Zielona Góra

   (wróć do indeksu)

Ż

   (wróć do indeksu)

Zobacz też

Przypisy

  1. 10 nowych miast na mapie Polski. 10 nowych miast na mapie Polski od 1 stycznia 2022 roku.
  2. Nowe miasta Polski w XXI w.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2020 roku, Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2020-07-22].
  4. Wyniki badań bieżących, Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2020-11-12].
  5. Rocznik Demograficzny 2019, Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2019-10-16].
  6. Maria Bogucka, Henryk Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1986, s. 84–88, ISBN 83-04-01701-6, OCLC 835853938.
  7. Dz.U. z 2021 r. poz. 1395.
  8. Dz.U. z 2020 r. poz. 1332.
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz.U. z 2019 r. poz. 1416).
  10. Nowe miasta w Polsce. [dostęp 2019-01-01].
  11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427).
  12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy Dz.U. z 2016 r. poz. 1134.
  13. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin Dz.U. z 2015 r. poz. 1083.
  14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2014 r. poz. 1023.
  15. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2013 r. poz. 869.

Bibliografia