Oleszyce

miasto w województwie podkarpackim

Oleszycemiasto w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, położone na Płaskowyżu Tarnogrodzkim, nad rzeczką Przerwą, dopływem Lubaczówki. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Oleszyce. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. przemyskiego. W Oleszycach działa zespół piłkarski i siatkarski „Czarni Oleszyce”.

Oleszyce
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Ratusz
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

lubaczowski

Gmina

Oleszyce

Prawa miejskie

1576–1896, 1989[1][2]

Burmistrz

Andrzej Gryniewicz

Powierzchnia

5,08[3] km²

Populacja (2020)
• liczba ludności
• gęstość


2951[4]31.12.2017
598,6 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 16

Kod pocztowy

37-630

Tablice rejestracyjne

RLU

Położenie na mapie gminy Oleszyce
Mapa konturowa gminy Oleszyce, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Oleszyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Oleszyce”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Oleszyce”
Położenie na mapie powiatu lubaczowskiego
Mapa konturowa powiatu lubaczowskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Oleszyce”
Ziemia50°10′01″N 23°01′51″E/50,166944 23,030833
TERC (TERYT)

1809064

SIMC

0972507

Urząd miejski
Rynek 1
37-630 Oleszyce
Strona internetowa

Oleszyce leżą w historycznej ziemi bełskiej[5]. Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1576 roku położone było w XVI wieku w województwie bełskim[6].

Dane ogólneEdytuj

Według danych z 1 stycznia 2018 Oleszyce liczyły 3041 mieszkańców[7].

Lokalny ośrodek handlowo-usługowy. Przez miasto przebiega linia kolejowa LubaczówJarosław z przystankiem kolejowym Oleszyce i droga wojewódzka nr 865 NarolJarosław.

HistoriaEdytuj

W XV w. Oleszyce były własnością Kormanickich, która od imienia swego protoplasty przyjęła nazwisko Ramsz. W latach 1436–1437 właścicielem był Stanisław Ramsz, ze swoim bratem Nasiągniewem lub Nassagniewem, a w latach około 1450–1462 Ramsz i jego żona Jadwiga z Leliwitów. Kolejnym właścicielem był Jan Ramsz wraz ze swoją matką Heleną z Felsztyna. Od 30 sierpnia 1570 Oleszyce należały do Hieronima (Jarosza) Sieniawskiego, w tym czasie Oleszyce nazwane są Hieronimowem. Oleszyce rozwijały się w oparciu o rzemiosło i handel, odbywały się w nim targi i jarmarki. Prawa miejskie nadane osadzie w 1576 roku[8], przez ich właściciela Hieronima Sieniawskiego herbu Leliwa zostały potwierdzone 26 lutego 1578 w Warszawie, przez króla Stefana Batorego. Po śmierci Hieronima Sieniawskiego właścicielką została jego wdowa Jadwiga z Tarłów, a po niej ich syn Adam Hieronim Sieniawski (1576–1619). Potem Oleszyce przypadły córce Adama Mikołaja Sieniawskiego i Elżbiety Heleny Sieniawskiej z Lubomirskich Marii Zofii Sieniawskiej (1698–1771), żonie Stanisława Denhoffa, a potem Aleksandra Augusta Czartoryskiego (1697–1782), wojewody ruskiego. Z ręka wnuczki ks. Aleksandra – Zofii Czartoryskiej (1779–1837), dobra oleszyckie dostaje jej mąż Stanisław Kostka Zamoyski (1775–1856), a potem dziedziczką była jego córka Gryzelda Celestyna Zamoyska (1805–1883), która poślubiła Tytusa Działyńskiego.

Po powstaniu listopadowym w 1831 r., w majątku żony (Gryzeldy Zamoyskich) w Oleszycach, mieszkał tu jeden z dowódców Tytus Działyński – ojciec Anny Potockiej i tu urodził się jej syn 29 kwietnia 1867 r. Jan Nepomucen Potocki herbu Pilawa.

W maju 1863 w pałacu urządzono lazaret dla kilkunastu rannych w bitwie pod Kobylanką. Pielęgnowaniem rannych zajmowała się księżna Jadwiga Sapieżyna[9].

W 1884 przez Oleszyce przeprowadzono linię kolejową. W 1901 miasto zniszczył wielki pożar, co poskutkowało utratą praw miejskich w 1915 r.[1]

W 1939 r. 21 Dywizja Piechoty Górskiej stoczyła bój pod Oleszycami. Na mocy Traktatu o granicach i przyjaźni III Rzeszy z ZSRR Oleszyce znalazły się pod okupacją sowiecką. 22 czerwca 1941 roku straż graniczna NKWD spaliła więźniów przetrzymywanych w zamku[10].

Oleszyce odzyskały prawa miejskie w 1989 roku.

DemografiaEdytuj

Według danych z grudnia 2014 roku miasto miało 3236 mieszkańców[11].

  • Piramida wieku mieszkańców Oleszyc w 2014 roku[7].


 

ZabytkiEdytuj

  • Pozostałości zespołu pałacowego Sieniawskich – resztki parku, obwałowania, ślady pałacu. Pierwotnie był tu dwór obronny Ramszów, wybudowany najprawdopodobniej ok. 1480 r., wspominany w dokumentach z XVI w. jako zameczek, rozbudowany przez Sieniawskich w XVII i XVIII w. Następnie w tym miejscu stanął w 1743 r. pałac Czartoryskich, zniszczony podczas I Wojny Światowej. Odbudowany przez Sapiehów, został całkowicie zniszczony w pożarze w pierwszym dniu wojny niemiecko-radzieckiej w 1941 r.[12]
  • Czworoboczny ratusz z dziedzińcem i dwiema bramami, z 2. poł. XVII w., później rozbudowany.
  • Kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, pierwotnie renesansowy z XVI w., po późniejszych przebudowach – neoromański.
  • Murowana cerkiew greckokatolicka pw. św. Onufrego z 1809 roku, od 1947 r. nieużytkowana.
  • W okolicy miasta trzynaście schronów z tzw. Linii Mołotowa.

Miasta partnerskieEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b OLESZYCE – Serwis Internetowy Miasta i Gminy Oleszyc. oleszyce.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-26)]..
  2. Uchwała Rady Państwa z dnia 17 listopada 1988 r. w sprawie utworzenia miasta Oleszyce w województwie przemyskim. M.P. z 1988 r. nr 32, poz. 286
  3. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 2009-10-01].
  4. Raport o stanie gminy za rok 2020. Stan ludności na dzień 31.12.2020 str. 7 [dostęp 2022-01-14]
  5. Maurycy Horn: Stan i potrzeby badań nad stosunkami żydowsko-ukraińskimi w dawnej Rzeczypospolitej i podstawa źródłowa do tego zagadnienia w: „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce”, r. 2000 nr 4 (196), grudzień 2000, red. nacz. Jan Doktór. Żydowski Instytut Historyczny – Instytut Naukowo-Badawczy, Warszawa 2000, s. 464.
  6. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 173.
  7. a b Oleszyce w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-01-11] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  8. Oleszyce – Serwis Internetowy Miasta i Gminy Oleszyc. oleszyce.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-26)]..
  9. Czas, t. 120, Kraków 1863, s. 2.
  10. Aleksander Szumański, Z ludobójstwem w tle.
  11. GUS. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2014 r.
  12. Adam Wagner, Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIII w., Warszawa: Bellona, 2019.
  13. Miasta partnerskie. Miasto i gmina Oleszyce. [dostęp 2012-05-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-21)].

Linki zewnętrzneEdytuj