Otwórz menu główne

Ulanów

miasto w województwie podkarpackim

Ulanówmiasto w województwie podkarpackim, w powiecie niżańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ulanów, położone u ujścia Tanwi do Sanu. Leży w historycznej ziemi sandomierskiej w Małopolsce, stanowiło część województwa sandomierskiego[3].

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Ulanów (ujednoznacznienie).
Ulanów
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Urząd Miasta
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat niżański
Gmina Ulanów
Data założenia 1616
Prawa miejskie 1616
Burmistrz Stanisław Garbacz
Powierzchnia 8,2[1] km²
Populacja (30.06.2018)
• liczba ludności
• gęstość

1413[2]
172,32 os./km²
Strefa numeracyjna +48 15
Kod pocztowy 37-410
Położenie na mapie gminy Ulanów
Mapa lokalizacyjna gminy Ulanów
Ulanów
Ulanów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ulanów
Ulanów
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Ulanów
Ulanów
Położenie na mapie powiatu niżańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu niżańskiego
Ulanów
Ulanów
Ziemia50°29′25″N 22°15′55″E/50,490278 22,265278
TERC (TERYT) 1812074
SIMC 0981386
Urząd miejski
ul. Rynek 5
37-410 Ulanów
Strona internetowa

Miasto jest ośrodkiem usługowym i turystyczno-wypoczynkowym. Aktywnie działa Bractwo Flisackie które skupia około 150 członków którzy kultywują tradycje flisackie[4]. Funkcjonuje w nim drobny przemysł wikliniarski i chemiczny.

W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii pw. św. Jana Chrzciciela i św. Barbary. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii lubelskiej, diecezji sandomierskiej, dekanatu Ulanów.

W odległości 3 km od miasta, przebiega droga krajowa nr 77.

HistoriaEdytuj

Miasto założone przez Stanisława Ulinę Ulińskiego w 1616 r. w widłach Sanu i Tanwi. W XVII wieku istniały cechy kuśniersko-krawiecki i cech szewski. Na początku XVIII wieku powstał tu cech retmański.

Prawa miejskie uzyskał w 1616. Sławę i bujny rozkwit od XVII wieku do XIX wieku Ulanów zawdzięczał rozbudowanemu rzemiosłu szkutniczemu oraz silnemu ośrodkowi flisackiemu. U ujścia Tanwi do Sanu znajdowała się przystań rzeczna zwana „palem”, do której zawijały statki żeglugi śródlądowej. Przy „palu” w Ulanowie naprawiano statki. W latach wojen szwedzkich w XVII wieku Ulanów ucierpiał od najeźdźców. Podobnie zresztą w czasie wojen w następnym wieku, kiedy różne wojska łupiły miasto.

W połowie XIX wieku właścicielem Ulanowa wraz z przyległymi dobrami (Bieliniec, Wólka Bielińska, Bieliny, Glinianka i Dąbrowica) był Stanisław hr. Mniszek. Po jego śmierci w roku 1860 dobra te przypadły jego synowi, Alfonsowi hr. Mniszkowi (ur. 1828), żonatemu z Jadwigą z hr. Dunin-Borkowską. Od tej ostatniej zakupił je w 1892 roku Stefan Sękowski (1859-1910), żonaty z Karoliną ze Szlachtowskich (1866-1926). Po śmierci Stefana Sękowskiego Ulanów wraz z przyległymi wsiami nabył Witold ks. Czartoryski (1864-1945).

Zniszczenia z okresu I wojny światowej i emigracja części ludności miasta do Ameryki, spowodowało zmniejszenie liczby mieszkańców Ulanowa i utratę praw miejskich w 1934.

W Zwolakach znajduje się drewniana kaplica Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny z 1872 przeniesiona tutaj w 1981 z pobliskiej Dąbrowicy.

W 1921 w Zwolakach (obecnie teren Ulanowa) powstała grupa Badaczy Pisma Świętego, zaś w 1935 w Zwolakach powstał zbór Świadków Jehowy (obecnie zbór Nisko)[5].

Ludność żydowska Ulanowa liczyła w 1939 2200 osób i stanowiła 56,5% ogółu mieszkańców. Społeczność tę hitlerowcy wypędzili z miejscowości w listopadzie 1942[6].

Ulanów odzyskał prawa miejskie w 1958.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnobrzeskiego.

W 2009 w Ulanowie odbył się Międzynarodowy Zjazd Flisaków, a w 2015 otwarto Muzeum Flisactwa Polskiego[7].

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Ulanowa w 2014 roku[8].


 

ZabytkiEdytuj

  • Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela i św. Barbary wzniesiony w 1643 r. z fundacji Jana Hilarego Ulińskiego, chorążego halickiego. Jan Uliński był synem Stanisława i Zofii Kostczanki, h. Dąbrowa[9]. Kościół wielokrotnie remontowano w XVIII w. W II poł. XIX w. świątynię gruntownie odnowiono. Wnętrze dekorowane jest figuralną polichromią, prawdopodobnie z XVIII w., odnowioną i uzupełnioną w 1868 r. Zespół kościelny otoczony jest murem, w którego obwodzie od południa wbudowano murową dzwonnicę oraz dwie bramki: od północy i od południa.

Kościół znajduje się na terenie wpisanego do rejestru zabytków cmentarza parafialnego.

  • Kościół filialny pw. św. Trójcy (tzw. flisacki, cmentarny) zbudowany prawdopodobnie w 1660 z fundacji Jędrzeja Zamojskiego, wojewody smoleńskiego. Konsekrowany w 1742 i w tym samym czasie rozbudowany. Około połowy XIX w. kościół poddano gruntownemu remontowi. Wnętrze kościoła ozdobione polichromią z elementami iluzjonistycznej architektury pochodzącej zapewne z XVIII w., przemalowanej w II poł. XIX w. W 2002 kościół uległ zniszczeniu na skutek pożaru. Renowacja trwała 3 lata.
  • Drewniane domy z XIX wieku.
  • Kirkut założony około 1700

SportEdytuj

W mieście działa klub piłki nożnej, Retman Ulanów, grający w A klasie.

Urodzeni w Ulanowie i związani z miastemEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2018 r. Stan w dniu 30 VI (pol.). GUS. [dostęp 2018-11-22].
  3. Jerzy Kwiatek, Teofil Lijewski: Leksykon miast polskich. MUZA SA, Warszawa 1998, s. 939. ​ISBN 83-7079-926-4
  4. Strona Bractwa Flisackiego.
  5. Krzysztof Biliński, Hiobowie XX wieku, Wrocław: Wydawnictwo A Propos, 2012, s. 84, 180–190, ISBN 978-83-63306-15-1, OCLC 839256207.
  6. Ulanów. sztetl.org.pl. [dostęp 2016-09-17].
  7. Muzeum Flisactwa Polskiego w Ulanowie uroczyście otwarte.
  8. http://www.polskawliczbach.pl/Ulanow, w oparciu o dane GUS.
  9. Jerzy Antoni Kostka: Kostkowie herbu Dąbrowa. Koszalin: Z.P. POLIMER, 2010, s. 57, 250 i 251. ISBN 978-83-89976-40-6.

Linki zewnętrzneEdytuj