Krajenka

miasto w województwie wielkopolskim

Krajenka (niem. Krojanke[3]) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie złotowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krajenka.

Krajenka
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Ratusz przy ul. Jagiełły
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat złotowski
Gmina Krajenka
Prawa miejskie 1420
Burmistrz Stefan Kitela
Powierzchnia 3,76[1] km²
Wysokość 101 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

3733[2]
992,8 os./km²
Strefa numeracyjna +48 67
Kod pocztowy 77-430
Tablice rejestracyjne PZL
Położenie na mapie gminy Krajenka
Mapa konturowa gminy Krajenka, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Krajenka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Krajenka”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Krajenka”
Położenie na mapie powiatu złotowskiego
Mapa konturowa powiatu złotowskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Krajenka”
Ziemia53°17′48,92″N 16°59′26,51″E/53,296922 16,990697
TERC (TERYT) 3031034
SIMC 0966932
Urząd miejski
ul. Szkolna 17
77-430 Krajenka
Strona internetowa

Według danych z 30 czerwca 2016 miasto liczyło 3733 mieszkańców[4].

Krajenka uzyskała lokację miejską w 1420 roku[5].

PołożenieEdytuj

Miasto położone jest nad rzeką Głomią na wysokości 105 m n.p.m., w środkowej części Krajny, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym Pojezierza Krajeńskiego), w odległości 126 km na północ od Poznania.

Przez Krajenkę przebiegają drogi:

Ponadto istnieją drogi lokalne do Głubczyna, Buntowa i Tarnówki.

Przez Krajenkę biegnie też linia kolejowa PiłaTczew. Znajduje się tu stacja kolejowa.

HistoriaEdytuj

 
Zabytkowe zabudowania młynarskie w Krajence

Pierwsza historyczna wzmianka pochodzi z 1286 roku. Gród o charakterze obronnym leżał na szlaku handlowym z Pomorza do Wielkopolski, następnie wybudowano tu zamek[6]. Jednak osada prawdopodobnie istniała już w starożytności i nosiła nazwę Scurgon[potrzebny przypis]. Poświadczeniem tego jest umieszczenie tejże nazwy na mapie przez geografa greckiego Ptolemeusza, na szlaku bursztynowym (na tym samym szlaku leży najstarsze miasto w Polsce – Kalisz). Krajenka otrzymała prawa miejskie w 1420 roku i była wtedy własnością rodu Danaborskich. W późniejszym okresie przechodziła na własność w różne ręce. Najpierw Kościeleckich, potem Grudzińskich i Działyńskich. W 1534 roku istniał wybudowany na Głomii młyn, a w późniejszym okresie (XVI i XVII wiek) miasto było ośrodkiem rzemieślniczym z dobrze rozwiniętym rzemiosłem sukienników.

W 1743 roku Krajenka przeszła na własność księcia Aleksandra Sułkowskiego, który odkupił tzw. Klucz krajeński, a wdowa po nim – Anna, zamieszkała na krajeneckim zamku. Po I rozbiorze Polski, w wyniku którego miasto włączone zostało do Prus, wyjechała ona do Warszawy. W XVIII wieku Krajenkę wraz z przyległościami nabył Jakub Komierowski, który poległ w 1809 roku w bitwie pod Nowem. Jego dobra przeszły na własność pruskiej rodziny Hohenzollernów.

Pożary, epidemie trawiły kilkukrotnie miasto. Największy pożar miał miejsce w 1788 roku, kiedy wypaleniu uległo całe miasto. Krajenka rozwinęła się w XVIII i XIX wieku. Organizowane były tutaj 4 jarmarki rocznie, rozwijało się rzemiosło. W XIX wieku przeprowadzono linie kolejową przez miasto. W 1773 Krajenkę zamieszkiwało 905 mieszkańców, w 1910 ponad 3400 osób. W 1929 roku otwarto tutaj szkołę polską, mimo postępującej germanizacji. Fakt ten przypłacił życiem nauczyciel tej szkoły Franciszek Gliszewski, który poniósł śmierć w obozie koncentracyjnym.

Miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie 30 stycznia 1945 roku i spalone w 70%. Ucierpiała zabudowa, zakłady, urządzenia komunalne. Spłonęło stare centrum miasteczka, wiele zabytkowych budynków. W wyniku II wojny światowej Krajenka ponownie znalazła się w granicach Polski. Niemieckojęzyczna ludność miasta została wysiedlona do Niemiec. Odbudowy Krajenki podjęto się dopiero w latach 50. XX wieku, a do lat 60. była już odbudowana. Obecnie Krajenka jest niewielkim ośrodkiem przemysłowym i handlowym w powiecie złotowskim.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. pilskiego.

GospodarkaEdytuj

Krajenka jest gminą typowo rolniczą z racji tego, iż ponad połowę jej powierzchni stanowią grunty orne. Jedynym przemysłem, który rozwinął się w gminie w sposób zadowalający, jest przemysł drzewny obejmujący Zakład Przemysłu Drzewnego. Kolejnym większym zakładem Krajenki jest firma Dunlopillo, która produkuje materace.

Miasto pełni rolę lokalnego ośrodka dla otaczających go miejscowości. W mieście zlokalizowana jest poczta, posterunek policji, dworzec PKP, dworzec PKS, stacje benzynowe, stacja kontroli pojazdów, sklepy, restauracja. W mieście istnieje też unikalna szkoła, gdzie kształcą się technicy przemysłu młynarskiego.

KulturaEdytuj

 
Krajeński Ośrodek Kultury
 
Pałac Sułkowskich, obecnie Urząd Gminy.

W Krajence działa Krajeński Ośrodek Kultury, który organizuje wiele imprez kulturalno – rozrywkowych dla mieszkańców Miasta i Gminy. Są to m.in.:

  • Przegląd Orkiestr Dętych,
  • Złote Maski
  • Dni Krajenki
  • Pożegnanie lata,
  • Koncerty rockowe,
  • Dożynki
  • Dzień Niepodległości,
  • Mikołajki,
  • Sylwester na rynku,
  • Zabawy wiejskie
  • Spektakle teatralne
  • i wiele innych

Prócz organizacji tych imprez Krajeński Ośrodek Kultury prowadzi wiele instytucji kulturalnych i artystycznych na terenie miasta i gminy. W KOK – u działa:

  • Teatr
  • Biblioteka,
  • Zespoły taneczne
  • Zespół Ludowy „Dzwon”,
  • Kapela Mysomtacy,
  • Kółko Plastyczne,
  • Kółko Muzyczne i inne.
  • Zespół taneczny mażoretek „Oleńki”
  • Zespół taneczny „Segreto”

Festiwal Piosenki CzerwonokrzyskiejEdytuj

W roku 2006 już po raz dwudziesty odbył się Ogólnopolski Festiwal Piosenki Czerwonokrzyskiej w Krajence, jedyna tego rodzaju impreza w kraju. Uczestniczą w niej młodzi artyści z całej Polski, którzy śpiewając piosenki o treściach takich jak: pomoc osobom słabszym, starszym i niepełnosprawnym, szacunek, tolerancja, propagowanie zdrowego stylu życia, propagują ideę Polskiego Czerwonego Krzyża.

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Krajenki w 2014 roku[2].


 

ZabytkiEdytuj

 
Poewangelicki kościół pw. św. Józefa

SportEdytuj

W Krajence działa kilka klubów sportowych które propagują aktywne życie mieszkańców Miasta i Gminy:

  • Uczniowski Klub Sportowy „Sokół” przy Gimnazjum w Krajence
  • Uczniowski Klub Sportowy „Krajna” przy Szkole Podstawowej w Krajence
  • Uczniowski Klub Sportowy „Piast” przy Szkole Podstawowej w Głubczynie
  • Ludowy Zespół Sportowy „Iskra” Krajenka
  • Ludowy Zespół Sportowy „Piast” Głubczyn
  • Ludowy Zespół Sportowy „Płomień” Podróżna
  • Ludowy Zespół Sportowy „TPS” Skórka
  • Ludowy Zespół Sportowy „Grom” Śmiardowo Krajeńskie
  • KS Głomia

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 2009-10-03].
  2. a b Krajenka w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-12] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2016 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2016-06, s. 122. ISSN 1734-6118. [dostęp 2 listopada 2016].
  5. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 42-43.
  6. Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 167, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.
  7. Rejestr zabytków województwa wielkopolskiego. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu. s. 257–258. [dostęp 2011-04-25].

Linki zewnętrzneEdytuj