Otwórz menu główne

Województwo wielkopolskie

województwo w Polsce

Województwo wielkopolskiewojewództwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin, które zamieszkuje 3,48 mln osób (30 czerwca 2017 r.)[1]; siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.

Województwo wielkopolskie
województwo
Herb Flaga
Herb województwa wielkopolskiego Flaga województwa wielkopolskiego
Państwo  Polska
Kod ISO 3166-2 PL-WP
TERYT 30
Siedziba wojewody i sejmiku Poznań
Wojewoda Zbigniew Hoffmann
Marszałek Marek Woźniak
Powierzchnia 29 826,50 km²
Populacja (30 czerwca 2017)
• liczba ludności

3 484 975[1]
• gęstość 116,6 os./km²
Urbanizacja 55,2
Tablice rejestracyjne P
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
al. Niepodległości 16/18
61-713 Poznań
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
al. Niepodległości 34
61-714 Poznań
Podział administracyjny
Plan województwa wielkopolskiego
Liczba miast na prawach powiatu 4
Liczba powiatów 31
Liczba gmin miejskich 19
Liczba gmin miejsko-wiejskich 91
Liczba gmin wiejskich 116
Położenie na mapie Polski
Greater Poland in Poland (+rivers).svg
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Portal Polska

Województwo wielkopolskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem powierzchni i trzecie pod względem liczby ludności.

Na obszarze województwa leży aglomeracja kalisko-ostrowska i aglomeracja poznańska oraz Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy, Konińskie Zagłębie Węgla Brunatnego i Poznański Okręg Przemysłowy.

Spis treści

HistoriaEdytuj

 
Województwa z lat 1975-1998 z granicą obecnego województwa wielkopolskiego

Województwo wielkopolskie utworzono 1 stycznia 1999 z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

GeografiaEdytuj

 
Mapa fizyczna województwa

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 29 826,50 km², co stanowi 9,5% powierzchni Polski[2]. Wielkopolskie jest drugim co do powierzchni województwem w Polsce (po woj. mazowieckim).

Położenie administracyjneEdytuj

Województwo jest położone w środkowo-zachodniej Polsce i graniczy z województwami[3]:

Położenie historyczneEdytuj

Województwa wielkopolskiego nie można jednoznacznie utożsamiać z historyczną Wielkopolską, gdyż obecnie nie należą do niego m.in.:

W skład województwa wchodzą natomiast m.in.:

MorfologiaEdytuj

Rzeźba terenu województwa wielkopolskiego, warunki geologiczne i glebowe zostały ukształtowane przez dwa zlodowacenia:

  • przez zlodowacenie bałtyckie w części północnej i środkowej, gdzie teren jest nizinny, występują licznie jeziora Pojezierza Pomorskiego, Poznańskiego i Gnieźnieńskiego,
  • przez zlodowacenie środkowopolskie w części południowej, gdzie występuje mniej urozmaicona rzeźba oraz brak jezior.

TopografiaEdytuj

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 284 km, to jest 2°33′08″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 228 km, co w mierze kątowej daje 3°19′44″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Najwyższym punktem jest wierzchołek Kobylej Góry – 284 m n.p.m.

Stosunki wodneEdytuj

 
Pojezierze Wielkopolskie

Region wielkopolski leży w obrębie dorzecza Odry, przy czym 88% jego powierzchni odwadnia system cieków dorzecza Warty, a pozostałe 12% jest odwadniane przez systemy cieków Baryczy, Krzyckiego Rowu i Obrzycy. Jakość wód rzecznych jest w większości pozaklasowa, ale ich stan ulega stopniowej poprawie.

Na pojezierzach w części północnej i środkowej regionu występuje ok. 800 jezior, w tym 58% o powierzchni do 10 ha i 8% o powierzchni powyżej 100 ha. Największym jeziorem jest Jezioro Powidzkie – 10,36  km² wchodzące w skład Pojezierza Gnieźnieńskiego.

KlimatEdytuj

Wielkopolska znajduje się pod wpływem oceanicznych mas powietrza, co wpływa na łagodność klimatu. Im dalej na wschód tym bardziej zaznacza się kontynentalizm klimatu. Obszar znajduje się w wielkopolsko-śląskiej dzielnicy rolniczo-klimatycznej. Średnia roczna temperatura wynosi ok. +8,2 °C, ku północy spada do +7,6 °C, a na krańcach południowych i zachodnich osiąga +8,5 °C. Liczba dni w roku z pokrywą śnieżną dochodzi do 57 dni w Kaliszu[potrzebny przypis].

Okres wegetacyjny należy do najdłuższych w Polsce. Na Nizinie Południowowielkopolskiej wynosi ok. 228 dni i na północ od Gniezna i Szamotuł zaczyna powoli spadać do 216 dni na krańcach północnych[potrzebny przypis].

Opady roczne wahają się od 500 do 550 mm. Jednak region zmaga się z deficytem opadów, zwłaszcza we wschodniej części województwa (okolice Słupcy, Kazimierza Biskupiego, Kleczewa) gdzie spada czasem zaledwie 450 mm opadów w roku, co grozi stepowieniem terenu. Przypuszczalnie jest to skutkiem wykarczowania lasów oraz eksploatacji kopalni węgla brunatnego. Liczba opadów wzrasta na północnych i południowych (Ostrów Wielkopolski, Ostrzeszów) krańcach Wielkopolski ponad 650 mm. Przeważają wiatry zachodnie[potrzebny przypis].

Bogactwa naturalneEdytuj

Głównymi mineralnymi surowcami energetycznymi Wielkopolski są węgiel brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa i torf.[potrzebny przypis]

Złoża węgla brunatnego eksploatuje się w rejonie Konina, Turku i Koła (KWB „Konin” i KWB „Adamów”), są bazą dla przemysłu energetycznego (Zespół Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin opalanej węglem brunatnym produkuje ponad 10% krajowej energii elektrycznej). Znaczne są też ilości złóż torfu, oblicza się, że jest ich 886 tys. ha o średniej miąższości 1,5 m. Odkryto złoża tego surowca o znaczeniu leczniczym – borowiny w Błażejewie, Ławicy i Mechnaczu. Ponadto bardzo duże pokłady węgla brunatnego zostały odkryte w okolicach Kościana. Jednak nie są one obecnie eksploatowane i prawdopodobnie ze względu na kosztowne przystosowanie tych terenów do budowy kopalni i konieczności przesiedlenia tysięcy ludzi nigdy nie będą.

Intensywnie eksploatuje się sól kamienną w kopalni soli w Kłodawie (około 20% krajowej produkcji). W Wapnie eksploatuje się bogate złoża gipsu.

GlebyEdytuj

Przeważają gleby bielicowe i rdzawe stanowiące 60% powierzchni oraz płowe i brunatne – 20%, pozostałe to głównie gleby obszarów podmokłych (opadowo-glejowe, glejobielicowe, murszowo-torfowe, mady rzeczne).

LasyEdytuj

Według danych z 31 grudnia 2012 w woj. wielkopolskim lasy obejmowały powierzchnię 766,2 tys. ha, co stanowiło 25,7% jego powierzchni. 5,0 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[4].

DemografiaEdytuj

Według danych z 30 czerwca 2017 r. województwo wielkopolskie miało 3 484 975 mieszkańców, co stanowiło 9,0% ludności Polski[1]. Wielkopolskie jest trzecim województwem pod względem liczby ludności w Polsce.

Dane z 30 czerwca 2017 r.[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 3 484 975 100 1 789 363 51 1 695 612 49
powierzchnia 29 826,51 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
117 60 57
  • Piramida wieku mieszkańców w. wielkopolskiego w 2014 roku[1].


 

Podział administracyjnyEdytuj

Miasta na prawach powiatu – porównanie
Herb Miasto na prawach powiatu Ludność
(30 czerwca 2017)[1]
Powierzchnia
[km²]
Gęstość zaludnienia
[os./km²]
Wydatki budżetu 2013[5] [mln zł] Dochody budżetu 2013[6] [mln zł] Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[7] [%] Przeciętna stopa bezrobocia
(1 stycznia 2018)[8]
  Kalisz 101.902 69,42 1468 436,44 462,35 34,94% 3,2%
  Konin 75.077 82,20 913 404,63 394,66 29,51% 8,0%
  Leszno 64.090 31,9 2009 307,17 309,71 48,05% 4,1%
  Poznań 539.549 261,85 2061 2 693,73 2 664,64 69,41% 1,5%
Powiaty – porównanie
Herb Powiat Siedziba powiatu Ludność
(30 czerwca 2017)[1]
Powierzchnia
[km²]
Gęst. zaludnienia
[os./km²]
Urbanizacja
[%]
Wydatki budżetu 2013[5] [mln zł] Dochody budżetu 2013[6] [mln zł] Zadłużenie samorządu względem dochodów 2013[7] [%] Przeciętna stopa bezrobocia
(1 stycznia 2018)[8]
  chodzieski Chodzież 47.392 680,58 70 58,5 44,66 46,30 28,99% 7,8%
  czarnkowsko-trzcianecki Czarnków 87.809 1808,19 49 46,4 83,31 85,40 19,31% 5,2%
  gnieźnieński Gniezno 145.361 1254,34 116 63,9 118,70 124,45 16,31% 6,4%
  gostyński Gostyń 76.069 810,34 94 42 68,76 70,65 46,12% 6,2%
  grodziski Grodzisk Wielkopolski 51.529 643,72 80 38 37,47 37,83 9,53% 4,5%
  jarociński Jarocin 71.714 587,7 122 39,65 64,13 64,54 9,54% 5,2%
  kaliski Kalisz 82.941 1160,02 71 1,9 42,44 46,58 22,54% 2,9%
  kępiński Kępno 56.444 600,39 94 26,3 51,22 47,17 45,42% 2,0%
  kolski Koło 87.877 1011,03 87 37,9 72,28 74,68 9,57% 6,6%
  koniński Konin 129.576 1578,71 82 14,1 77,06 77,01 22,96% 11,3%
  kościański Kościan 79.233 722,53 110 46,5 64,89 62,93 36,73% 3,8%
  krotoszyński Krotoszyn 77.756 714,23 109 60,2 73,97 77,35 18,80% 4,2%
  leszczyński Leszno 55.684 804,65 69 9,3 34,93 38,72 0,67% 3,4%
  międzychodzki Międzychód 37.032 736,66 50 46,4 47,93 45,51 8,35% 5,0%
  nowotomyski Nowy Tomyśl 75.015 1011,67 74 47,3 53,53 55,77 21,15% 2,5%
  obornicki Oborniki 59.669 712,65 84 50,8 41,48 43,48 26,23% 4,0%
  ostrowski Ostrów Wielkopolski 161.616 1160,65 139 53 127,66 132,80 31,16% 3,3%
  ostrzeszowski Ostrzeszów 55.377 772,37 72 33,1 55,81 58,87 15,78% 4,9%
  pilski Piła 137.226 1267,1 108 65,1 138,68 145,28 24,58% 5,3%
  pleszewski Pleszew 63.203 711,91 89 28,2 86,50 84,83 53,84% 3,9%
  poznański Poznań 377.559 1899,61 199 40,1 220,35 213,70 22,73% 1,8%
  rawicki Rawicz 60.387 553,23 109 48,6 46,49 49,14 26,18% 4,9%
  słupecki Słupca 59.512 837,91 71 28,9 63,15 64,46 25,72% 8,8%
  szamotulski Szamotuły 90.629 1119,55 81 48,4 67,44 68,30 9,61% 4,0%
  średzki Środa Wielkopolska 57.921 623,18 93 35,3 41,18 43,39 28,44% 6,7%
  śremski Śrem 61.240 574,41 107 57,6 53,98 56,27 16,39% 2,6%
  turecki Turek 84.227 929,4 91 40 81,31 78,40 17,52% 4,7%
  wągrowiecki Wągrowiec 69.994 1040,8 67 47,2 67,43 69,66 22,78% 6,9%
  wolsztyński Wolsztyn 57.337 680,03 84 24,1 49,64 51,11 33,37% 1,8%
  wrzesiński Września 77.210 704,19 110 52,4 60,63 63,72 19,28% 4,1%
  złotowski Złotów 69.818 1660,91 42 49,9 57,52 57,98 37,43% 8,6%

Administracja i politykaEdytuj

 
Wejście do Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu

Samorząd wojewódzkiEdytuj

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Wielkopolskiego, składający się z 39 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Poznań. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Zobacz więcej w artykule Marszałek województwa, w sekcji Województwo wielkopolskie.

W 2012 r. przeciętne zatrudnienie administracji samorządu wojewódzkiego wynosiło 1816 osób[9].

Podział mandatów w Sejmiku Woj. Wielkopolskiego (2014)[10]
Komitet Wyborczy Liczba radnych
KW Platforma Obywatelska
13 / 39
KW Polskie Stronnictwo Ludowe
12 / 39
KW Prawo i Sprawiedliwość
8 / 39
KW SLD Lewica Razem
4 / 39
KWW Ryszarda Grobelnego Teraz Wielkopolska
2 / 39

Administracja państwowaEdytuj

W 2012 r. przeciętne zatrudnienie administracji państwowej w województwie wynosiło 11 488 osób[9].

Organem administracji rządowej jest Wojewoda Wielkopolski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Poznań[11], gdzie znajduje się Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu. W ramach urzędu działają także 4 delegatury: w Kaliszu, Koninie, Lesznie i Pile.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem działania[12]:

  • delegatura w Kaliszu powiaty: jarociński, kaliski, kępiński, krotoszyński, ostrowski, ostrzeszowski, pleszewski i miasto Kalisz;
  • delegatura w Koninie powiaty: kolski, koniński, słupecki, turecki i miasto Konin;
  • delegatura w Lesznie powiaty: gostyński, grodziski, kościański, leszczyński, rawicki, wolsztyński i miasto Leszno;
  • delegatura w Pile powiaty: chodzieski, czarnkowsko-trzcianecki, pilski, wągrowiecki i złotowski.

Ochrona przyrodyEdytuj

 
Pomnik przyrody – Dąb Sokół w Giewartowie

Stan na rok 2005:

Powierzchnia obszarów prawnie chronionych: 932,6 tys. ha (9,0% prawnie chronionej powierzchni kraju)
w tym obszary chronionego krajobrazu – 78,9%, parki krajobrazowe – 18,5%, parki narodowe – 0,9%, rezerwaty przyrody – 0,6%.

GospodarkaEdytuj

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. wielkopolskiego wynosił 154,2 mld zł, co stanowiło 9,5% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 44,6 tys. zł (106,3% średniej krajowej), co plasowało wielkopolskie na 3. miejscu względem innych województw[13].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. wielkopolskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3353,16 zł, co lokowało je na 6. miejscu względem wszystkich województw[14].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 148,6 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,0% do aktywnych zawodowo[15].

Według danych z 2013 r. 8,5% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. wielkopolskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[16].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. wielkopolskim wynosiła 103,8 mld zł, co stanowiło 10,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w wielkopolskim wynosiła 15,2 mld zł, co stanowiło 9,5% sprzedaży Polski[17].

Budżet województwa wielkopolskiego w 2013 r. zamknął się dochodami w wysokości 1170 mln zł oraz wydatkami w wysokości 1385 mln zł. Zadłużenie samorządu na koniec 2013 r. wyniosło 441,0 mln zł, co stanowiło 37,67% wysokości dochodów województwa[18][19].

Pracujący woj. wielkopolskiego według miejsca pracy i rodzaju działalności w 2012 r.[20]
Działalność i miejsce pracy Liczba
pracujących [tys.]
Ilość
pracujących
Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 212,8 15,67%
Przemysł 332,8 24,51%
Budownictwo 91,7 6,75%
Handel; naprawa pojazdów samochodowych 226,8 16,70%
Transport i gospodarka magazynowa 75,4 5,55%
Zakwaterowanie i gastronomia 21,1 1,55%
Informacja i komunikacja 21,5 1,58%
Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 27,3 2,01%
Obsługa rynku nieruchomości 16,0 1,18%
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 48,4 3,57%
Administrowanie i działalność wspierająca 40,1 2,95%
Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 48,3 3,56%
Edukacja 101,7 7,49%
Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 63,5 4,67%
Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 11,0 0,81%
Pozostała działalność usługowa 19,4 1,43%
Ogółem (Σ) 1358,0 100%

TransportEdytuj

 
Autostrada A2 – węzeł „Krzesiny” (Poznań-Nowe Miasto)
 
Dworzec kolejowy Poznań Główny od strony peronów

W Wielkopolsce krzyżuje się kilka szlaków komunikacyjnych. Przez Poznań i Konin przebiega trasa z Europy Zachodniej do Rosji. W kierunku południowym biegnie międzynarodowa trasa z Gdańska przez Poznań i Leszno do Pragi i dalej na południe Europy. Zbudowana jest tu autostrada A2, która biegnie od granicy zachodniej przez Poznań i Warszawę do Moskwy.

Głównymi węzłami kolejowymi są tutaj: Poznań, Piła, Ostrów Wielkopolski i Leszno. Pomiędzy Warszawą a Berlinem kursują pociągi EuroCity, które zapewniają szybkie połączenie komunikacyjne pomiędzy Poznaniem a Berlinem. Trasa ta została jako pierwsza w Polsce, dostosowana do europejskiego systemu szybkich przewozów.

W Poznaniu znajduje się międzynarodowy port lotniczy Poznań-Ławica.

Lotnisko powojskowe z długim betonowym pasem startowym znajduje się w Pile. W Michałkowie położonym ok. 5 km na północ od Ostrowa Wielkopolskiego znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego. Lotnisko posiada krótki utwardzony pas oraz lądowisko trawiaste przez co mogą tam lądować tylko niewielkie samoloty. Małe samoloty mogą również lądować na lotnisku szybowcowym w Lesznie.

Transport drogowyEdytuj

Drogi krajowe w województwie wielkopolskim[21][22]
Droga Trasa Obecna długość w województwie Uwagi
2 granica państwa z Niemcami  ŚwieckoNowy TomyślPoznańKoninWarszawaSiedlceTerespol – granica państwa z Białorusią   0 km Zastąpiona przez DK92
A2 granica państwa z Niemcami  ŚwieckoPoznańŁódźWarszawa (węzeł „Konotopa”) – ... – Warszawa (węzeł „Lubelska”) – Biała PodlaskaKukuryki – granica państwa z Białorusią   210 km Istniejący odcinek: TrzcielDąbie
5 ŚwiecieBydgoszczGnieznoPoznańLesznoWrocławBolkówLubawka – granica państwa z Czechami   ?
S5 S7 (Ostróda) – GrudziądzBydgoszczPoznańLesznoA8 (Wrocław) ? km W eksploatacji:
8 granica państwa z Czechami  Kudowa-ZdrójKłodzkoWrocławOleśnicaSycówKępnoWieluńBełchatówPiotrków TrybunalskiRawa MazowieckaWarszawaRadzyminWyszkówOstrów MazowieckaZambrówBiałystokAugustówBudzisko – granica państwa z Litwą   0 km zastąpiona przez S8
S8 Wrocław (Psie Pole) – KępnoSieradzA1 (Łódź) – ... – A1 (Piotrków Trybunalski) – Rawa MazowieckaWarszawaOstrów MazowieckaZambrówChoroszcz S19 ok. 24 km Istniejący odcinek: SycówKępno
10 granica państwa z Niemcami  LubieszynSzczecinStargardWałczPiłaPawłówekBiałe BłotaWypaleniskaPrzyłubieToruńLipnoSierpcDrobinPłońsk ?
S10 A6 (Szczecin) – PiłaBydgoszczToruńS7 (Płońsk) 7,8 km W eksploatacji: obwodnica Wyrzyska
11 KołobrzegKoszalinPiłaPoznańPleszewOstrów WielkopolskiKępnoBytom ?
S11 KoszalinPiłaPoznańOstrów WielkopolskiTarnowskie GóryA1 20,2 km W eksploatacji:
12 granica państwa z Niemcami  ŁęknicaDrożów 3GłogówLesznoPleszewKaliszSieradzPiotrków TrybunalskiSulejówRadomZwoleńPuławyLublinDorohusk – granica państwa z Ukrainą   155 km
15 TrzebnicaKrotoszynJarocinWrześniaGnieznoStrzelnoInowrocławToruńOstróda 187 km
22 granica państwa z Niemcami  Kostrzyn nad OdrąGorzów WielkopolskiWałczCzłuchówStarogard GdańskiMalborkElblągGrzechotki – granica państwa z Rosją   36,6 km
24 PniewyGorzyńSkwierzynaWałdowice 30 km
25 BoboliceBydgoszczInowrocławStrzelnoKoninKaliszOstrów WielkopolskiOleśnica 149 km
32 granica państwa z Niemcami  GubinekZielona GóraSulechówWolsztynGrodzisk WielkopolskiStęszew 65,3 km
36 ProchowiceLubinRawiczKrotoszynOstrów Wielkopolski 78,6 km
39 ŁagiewnikiStrzelinBrzegNamysłówKępno 24,1 km
72 KoninTurekŁódźRawa Mazowiecka 48,6 km
83 TurekSieradz 25,6 km
92 2 RzepinŚwiebodzinTrzcielPniewyPoznańWrześniaSłupcaKonin– KołoKutnoŁowiczWarszawa – ... – Mińsk Mazowiecki 244,5 km

... – brak ciągłości drogi

Transport lotniczyEdytuj

Nauka i oświataEdytuj

 
Studenci na UAM

W 2012 w województwie wielkopolskim działało 39 szkół wyższych, w których studiowało 159,4 tys. osób. Największą szkołą wyższą jest Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, na którym według danych z 30 listopada 2012 studiowało 43,2 tys. osób[23].

Bezpieczeństwo publiczneEdytuj

W województwie wielkopolskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Poznaniu i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[24].

ReligiaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Ludność GUS, stan na dzień 30 czerwca 2017
  2. Powierzchnia i w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  3. Rocznik Statystyczny Województwa Wielkopolskiego 2013. , s. 54, 2014-01-08. Urząd Statystyczny w Poznaniu. ISSN 1642-6657.  Za: dane Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz Komendy Głównej Straży Granicznej
  4. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78. ISSN 1641-3229.
  5. a b Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Wydatki bieżące i majątkowe (Tab.5). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-09].
  6. a b Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Dochody bieżące i majątkowe (Tab.2). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-09].
  7. a b Działalność informacyjna » Wykonanie budżetów jst » 2013 » IV kwartał» Zobowiązania (Tab.9). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. [dostęp 2014-10-09].
  8. a b GUS, Bezrobocie rejestrowane. I kwartał 2018 roku, „stat.gov.pl” [dostęp 2018-08-14] (pol.).
  9. a b Rocznik Statystyczny Województwa Wielkopolskiego 2013. , s. 87, 2014-01-08. Urząd Statystyczny w Poznaniu. ISSN 1642-6657. 
  10. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2014 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa wielkopolskiego (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2014 r., poz. 6303)
  11. Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  12. (§3. Statut WUW w Poznaniu) Zarządzenie Nr 227/09 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 9 czerwca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2009 r., Nr 127, poz. 2089).
  13. Rocznik Statystyczny Województw 2014. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015-01-12, s. 625. ISSN 1230-5820.
  14. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  15. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  16. Ubóstwo w Polsce w 2013 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2013, s. 15. ISBN 978-83-7027-536-5. [dostęp 2014-10-09].
  17. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  18. Działalność informacyjna» Wykonanie budżetów js» 2013» IV kwartał» Zobowiązania (tabela9). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu, 2014-03-25. [dostęp 2014-10-03].
  19. Działalność informacyjna» Wykonanie budżetów js» 2013» IV kwartał»Wydatki bieżące i majątkowe (tabela5). Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu, 2014-03-25. [dostęp 2014-10-03].
  20. Rocznik Statystyczny Województw 2013. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-01, s. 304-305. ISSN 1230-5820.
  21. Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz.U. z 2009 r. nr 187, poz. 1446).
  22. Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009.
  23. Szkoły wyższe i ich finanse w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013, s. 82, 421, 422. ISSN 1506-2163.
  24. Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112 (pol.). uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27].

Linki zewnętrzneEdytuj