Otwórz menu główne

Łęknica

miasto i gmina w województwie lubuskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Łęknica (niem. Lugknitz, łuż. Wjeska[7], 1945–1946 Lubanica[8]) – miasto, będące jednocześnie gminą miejską, zlokalizowane w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, nad Nysą Łużycką.

Łęknica
miasto i gmina
Ilustracja
Fragment miejscowości
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat żarski
Prawa miejskie 31 marca 1940[1]
1 stycznia 1969[2]
Burmistrz Piotr Kuliniak
Powierzchnia 16,43[3] km²
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

2500[4][5]
152,2 os./km²
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 68-208[6]
Tablice rejestracyjne FZA
Położenie na mapie powiatu żarskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żarskiego
Łęknica
Łęknica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łęknica
Łęknica
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Łęknica
Łęknica
Ziemia51°32′18″N 14°44′21″E/51,538333 14,739167
TERC (TERYT) 0811011
SIMC 0988508
Urząd miejski
ul. Żurawska 1
68-208 Łęknica[6]
Strona internetowa
BIP
Położenie gminy na mapie powiatu

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.

Według danych z 1 stycznia 2018 Łęknica liczyła 2 500 mieszkańców[4].

Początkowa samodzielna gmina (Lugknitz), 31 marca 1940 roku, została przyłączona do Mużakowa (Bad Muskau), po czym do 1945 roku stanowiła jego prawobrzeżną dzielnicę[9].

HistoriaEdytuj

Prawa miejskie Mużaków otrzymał w 1452 roku; w ciągu wieków był wielokrotnie niszczony przez pożary i powodzie. Centrum Mużakowa znajdowało się na zachodnim brzegu Nysy, a na wschodnim rozciągały się łąki, pola uprawne i lasy. Graniczyła po tej stronie z Muskau osada o nazwie Wendyjska Wieska, później Luknić i Lugnitz, która dała początek powojennej Łęknicy.

Łęknica (Lugknitz) przed II wojną światową była prawobrzeżnym przedmieściem Mużakowa, do którego została włączona 31 marca 1940, stając się jego prawobrzeżną dzielnicą[10].

Wojska niemieckie zostały wyparte z miasta 22 lutego 1945 roku przez oddziały 52 armii I Frontu Ukraińskiego[11]. Po ustaleniu granicy polsko–niemieckiej na Nysie Łużyckiej Łęknica (początkowo nazywana Lubanicą) została samodzielną miejscowością bez praw miejskich[12][13]. Polskie oddziały WOP zaczęły pełnić służbę graniczną od jesieni 1945 roku. W 1946 roku była tu 22 strażnica 5 Komendy Odcinka WOP. Miasto było zniszczone podczas wojny w 70%. Znacznemu zniszczeniu uległy również obiekty przemysłowe: szyb „Babina” kopalni węgla brunatnego (40%), huta szkła (30%) i dachówczarnia (50%)[13].

Osadnicy wojskowi byli pierwszymi mieszkańcami miasta, a po jego rozminowaniu przez jednostkę saperów we wrześniu 1945 zaczęli przybywać z centralnych województw Polski nowi osadnicy. Osiedlali się tu również Polacy powracający z robót przymusowych. W mieście zatrzymywali się także repatrianci z Francji i Belgii. W ramach repatriacji ze Związku Radzieckiego w 1958 przyjechało do Łęknicy osiemnaście rodzin[13].

Miejscowość wielokrotnie zmieniała nazwę: w latach 1945–1947 była to Łuknica, a następnie na Ługnica i Łęknice[13]. Nazwę Łęknica otrzymała w 1956 roku[14]. Stacja kolejowa do końca lat 60. XX wieku nosiła nazwę Mużaków Wschód[14]. W czasie zmian administracyjnych do 1950 roku jako wieś (razem z powiatem żarskim) wchodziła w skład województwa wrocławskiego. Do 1954 należała do gminy Niwica, od 1955 była siedzibą gromady Łęknica[15], a w 1956 przemianowana została na osiedle[16]. 1 stycznia 1969 roku decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej uzyskała prawa miejskie[17].

2 lipca 2004 Komitet Światowego Dziedzictwa Kultury jednogłośnie uznał leżący na terenie gminy Park Mużakowski za obiekt światowego dziedzictwa kultury UNESCO[18].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[19]:

  • zespół Parku Mużakowskiego, z lat 1815–1845, wpisany w 2004 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO: jako 12 obiekt w Polsce[18]:
    • park krajobrazowy
    • park zewnętrzny „pola Bronowickie”
  • zespół pałacowy „Belweder”, ul. Wojska Polskiego 2:
    • pałac, obecnie miejski ośrodek kultury, z 1925 roku
    • park, z XIX wieku, w 1925 roku.

Środowisko i ochrona przyrodyEdytuj

Na obszarze gminy częściowo znajduje się rezerwat przyrody Nad Młyńską Strugą chroniący drzewostan lasów grądowych i łęgowych[20].

Ponadto, w Parku Mużakowskim rosną wyjątkowe drzewa. Największe z nich to pomnikowe dębyDąb Odyna o obwodzie 854 cm (w 2011)[21] i Dąb Tora, o obwodzie 715 cm (w 2015)[22].

Obszar Gminy Łęknica wchodzi w skład polsko-niemieckiego Parku Krajobrazowego Łuk Mużakowa (Muskauer Faltenbogen). Obecnie jednego z czterech na świecie Geoparków transgranicznych zaliczonych przez UNESCO do Listy Geoparków Światowych[23].

Struktura powierzchniEdytuj

Według danych z roku 2002[24] Łęknica ma obszar 16,4 km²[25], w tym[26]:

  • użytki rolne: 11%
  • użytki leśne: 65%

Miasto stanowi 1,18% powierzchni powiatu.

DemografiaEdytuj

Dane z 30 czerwca 2004[27]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 2648 100 1381 52,2 1267 47,8
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
161,5 84,2 77,3

W Łęknicy funkcjonowała, jeszcze po II wojnie światowej, kopalnia węgla brunatnego. Według danych z 10 kwietnia 2012 r. liczyło 2564 mieszkańców[6].

  • Piramida wieku mieszkańców Łęknicy w 2014 roku[28].

 

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

TransportEdytuj

Przez Łęknicę przebiegała droga krajowa nr 12 prowadząca do drogowego przejścia granicznego Łęknica-Bad Muskau na granicy z Niemcami.

W celu wyprowadzenia intensywnego ruchu tranzytowego z centrów obydwu przygranicznych miast, Łęknicy po stronie polskiej i Mużaków po stronie niemieckiej, w październiku 2009 roku rozpoczęto prace przy budowie obwodnicy. W skład obwodnicy wchodzi odcinek drogi krajowej nr 12, poprowadzony po południowych, południowo-wschodnich i wschodnich obrzeżach Łęknicy, nowy most graniczny przez rzekę Nysę Łużycką oraz nowy odcinek drogi po stronie niemieckiej w okolicach gmina Krauschwitz[30]. 22 grudnia 2011[31] otwarto obwodnicę miasta, a wcześniej 17 października nowy most na Nysie Łużyckiej prowadzący w kierunku Krauschwitz[32].

SportEdytuj

Od 1947 roku w Łęknicy funkcjonuje klub piłkarski Łęknicki Klub Sportowy Łęknica, który występuje w B-klasie. Zespół swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim w Łęknicy.

Swoją siedzibę ma także Klub Karate Tradycyjnego „Kontra”, który osiąga sukcesy na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej.

Sąsiednie gminyEdytuj

Przewóz, Trzebiel. Gmina sąsiaduje z Niemcami.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Jako część miasta Mużakowa.
  2. Jako samodzielne miasto.
  3. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 2009-09-23].
  4. a b http://www.polskawliczbach.pl/Leknica, w oparciu o dane GUS.
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  6. a b c Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Łęknica.. bip.umleknica.pl, 2012-04-10 21:03:57. [dostęp 2014-07-03].
  7. Strony o historii miasta w Serwisie Miejskim Łęknicy.
  8. Sprawozdanie sytuacyjne Powiatowego Komitetu PPS w Żarach za miesiąc maj 1946 roku.
  9. Amtsbezirk Gablenz (niem.) territorial.de.
  10. Amtsbezirk Gablenz na stronie territorial.de (niem.).
  11. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, s. 832.
  12. Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918-1963, Warszawa, 1964, s. 191–192, 208.
  13. a b c d Park Mużakowski i atrakcje geoturystyczne okolic Łęknicy. s. 26.
  14. a b Park Mużakowski i atrakcje geoturystyczne okolic Łęknicy. s. 27.
  15. Uchwała Nr V/30/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu żarskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 4 grudnia 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 4 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 55).
  16. Dz.U. 1955 nr 45, poz. 299.
  17. Dz.U. 1996 nr 130, poz. 612.
  18. a b Polski Komitet ds Unesco: Polska, unesco.pl [dostęp 2017-02-26] (ang.).
  19. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 133. [dostęp 14.3.13].
  20. Rejestr rezerwatów przyrody województwa lubuskiego, RDOŚ Gorzów Wielkopolski stan na 12 lutego 2014. [dostęp 2014-03-07].
  21. Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. PWN. s. 190–191.
  22. Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. PWN. s. 264.
  23. List | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, unesco.org [dostęp 2017-02-26] (ang.).
  24. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  25. Łęknica - Dane podstawowe (pol.). leknica.pl. [dostęp 2013-06-10].
  26. Miasto Gmina Łęknica (pol.). regioset.pl. [dostęp 2013-06-10].
  27. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  28. Łęknica polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  29. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-15].
  30. Budowa obwodnicy Łęknicy. edroga.pl, 15 października 2009. [dostęp 26/03/2010].
  31. Onet.Wiadomości [dostęp 2013-09-18].
  32. Narodowy Instytut Dziedzictwa [dostęp 2013-09-18].

BibliografiaEdytuj

  • Park Mużakowski i atrakcje geoturystyczne okolic Łęknicy. ŁĘKNICA: „Chroma” Drukarnia Krzysztof Raczkowski, 2008, s. 25–41. ISBN 978-83-922412-2-5.

Linki zewnętrzneEdytuj