Ten artykuł dotyczy stolicy Czech. Zobacz też: inne znaczenia słowa Praga.

Praga, miasto stołeczne Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w zachodniej części kraju w środkowej części krainy Czechy, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Praga
Praha
Ilustracja
Zamek na Hradczanach, Most Karola i Malá Strana, Belweder, Pałac Wallensteina, Plac Wacława, Katedra Świętych Wita, Wacława i Wojciecha, Miejski Dom Reprezentacyjny, Tańczący dom, Letohrádek Hvězda, Rynek Staromiejski
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Praga Caput Rei publicae

(Praga głową republiki)[1]

Państwo  Czechy
Kraj Miasto Stołeczne Praga (na prawach kraju)
Burmistrz Adriana Krnáčová
Powierzchnia 496 km²
Wysokość 185 – 399 m n.p.m.
Populacja (2017)
• liczba ludności
• gęstość

1 280 508
2408 os./km²
Nr kierunkowy 2
Kod pocztowy 100 00 – 199 00
Tablice rejestracyjne A
Podział miasta 22 dzielnice
Plan Pragi
Plan Pragi
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Praga
Praga
Ziemia50°05′16″N 14°25′16″E/50,087778 14,421111
Strona internetowa
Portal Portal Czechy
Rynek Starego Miasta z kościołem św. Mikołaja
Rynek Starego Miasta widziany z wieży ratusza
Most Karola w Pradze
Widok na praski zamek nocą
Muzeum Narodowe w Pradze na Placu Wacława
Widok na Stare Miasto z Klementinum

Praga jest ośrodkiem administracyjnym, przemysłowym, handlowo-usługowym, akademickim, turystycznym i kulturalnym o znaczeniu międzynarodowym. Jest siedzibą większości czeskich urzędów centralnych (w tym parlamentu, prezydenta i rządu), związków wyznaniowych działających na terenie Czech, a także licznych firm, stowarzyszeń, organizacji i uczelni. Stanowi najważniejszy w skali kraju węzeł drogowy i kolejowy, posiada również międzynarodowy port lotniczy i sieć metra.

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają średniowiecza: Starego Miasta, Nowego Miasta, Josefova, Małej Strany i Hradczan – siedziby władców czeskich. Od 1992 r. zabytkowe centrum miasta znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na bogactwo atrakcji, należy do najchętniej odwiedzanych miast Europy.

Według tradycji oryginalna czeska nazwa miasta Praha pochodzi od czeskiego słowa práh – próg i jest związana z księżniczką Libuszą[2]. Etymologia nazwy miasta zbudowanego nad progiem lub jazem – rzecznym brodem pochodzi od historycznej nazwy przeprawy przez Wełtawę w okolicy dzisiejszego Mostu Karola.

Według danych Czeskiego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2017 liczba ludności miasta wynosi 1 280 508 osób (1. miejsce w Czechach)[3], natomiast powierzchnia – 496 km² (również 1 miejsce w Czechach). Praga oficjalnie podzielona jest na dziesięć obwodów, które z kolei dzielą się na dzielnice. Obszar metropolitalny Pragi liczy, według danych Eurostatu z 2004 r., 1 964 750 mieszkańców.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Pierwszymi mieszkańcami terenów nad Wełtawą były osiedlające się tu od ok. 500 roku p.n.e. plemiona celtyckie. Zostały one stopniowo wyparte pomiędzy IX a VI wiekiem p.n.e. przez napływający germański lud Markomanów. Pierwsze plemiona słowiańskie przybyły na te tereny ok. 500 roku. Walki o dominację doprowadziły ok. 800 roku do władzy dynastię Przemyślidów, którzy założyli tu miasto. Wznieśli oni dwie warowne osady: Zamek Praski i Wyszehrad. Od 973 roku Praga była siedzibą pierwszego biskupstwa na tych terenach, podległego metropolii mogunckiej. Szczególny rozkwit miasto osiągnęło za rządów Karola IV. Założył on tu pierwszy w środkowej Europie uniwersytet – Carolinum, a Praga po założeniu Nowego Miasta w 1348 r. stała się największym miastem Europy na północ od Alp. W roku 1344 praskie biskupstwo zostało podniesione w hierarchii kościelnej do rangi arcybiskupstwa. W 1419 w mieście doszło do słynnej defenestracji katolików (wojny husyckie), zaś w 1618 roku podobne wydarzenie (wyrzucenie przez okno namiestników cesarza) stało się bezpośrednią przyczyną wojny trzydziestoletniej. W wyniku klęski czeskich protestantów na Białej Górze w 1620 Praga jako stolica Królestwa Czech i całej Korony Czeskiej utraciła swoje znaczenie i przez długie lata pozostawała w cieniu Wiednia. W tym też okresie społeczność niemieckojęzyczna odgrywała w mieście (niem. Prag) rolę dominującą, zaczęło się to zmieniać dopiero w XIX wieku, podczas czeskiego odrodzenia narodowego.

W 1784 r. w jedno miasto połączono pięć wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów: Stare Miasto, Nowe Miasto, Josefov, Małą Stranę i Hradczany. Reformy Józefa II przyniosły także zamknięcie połowy czynnych kościołów i kaplic oraz zmniejszenie liczby zakonów z 40 do 14[4].

W 1848 roku doszło do powstania (w czasie Wiosny Ludów). Pod koniec XIX wieku wybudowano wiele reprezentacyjnych budynków; następowało powolne odzyskiwanie znaczącej pozycji miasta w monarchii Habsburgów. W tym czasie Praga była już dwujęzyczna, a Czesi i Niemcy funkcjonowali praktycznie równolegle (podwójne – czeskie i niemieckie – były uczelnie, teatry itp.). Na przełomie XIX i XX wieku w ramach asanacji praskiej dokonano całkowitej przebudowy Josefova i Podskalí, niszcząc przy tym wiele cennych historycznych obiektów.

W 1918 Praga została stolicą nowo utworzonej Czechosłowacji. W latach 1939-1945 okupowana przez III Rzeszę, wyzwolona w 1945. W 1968 roku była główną areną praskiej wiosny. W roku 1993 po odłączeniu się Słowacji, miasto zostało stolicą Czech. Obecne motto Pragi to Praga Caput Rei Publicae (wcześniej do 1927: Praga caput regni, a w latach 1927-1991 Praga mater urbium - Praha matka měst).

Zabytki i atrakcje turystyczneEdytuj

Osobny artykuł: Muzea w Pradze.

W 1992 r. zabytkowe centrum Pragi zostało zapisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Praga jest uważana za jedno z najbardziej atrakcyjnych miast Europy, z tego względu corocznie odwiedzają ją liczne rzesze turystów. W mieście znajduje się ponad 20 muzeów i prawie 100 galerii. Niektórymi z atrakcji turystycznych są:

Znane dzielniceEdytuj

UczelnieEdytuj

KościołyEdytuj

SportEdytuj

Urodzeni w PradzeEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

Zobacz teżEdytuj

Przypisy

  1. Praha – Wikipedie
  2. Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007. ISBN 978-83-7301-973-7.
  3. Český statistický úřad: Počet obyvatel v obcích k 1.1.2017.. W: Počet obyvatel v obcích k 1.1.2017 [on-line]. 28.04.2017. [dostęp 2017-05-19].
  4. Derdowska Joanna Praskie przemiany: sacrum i desakralizacja przestrzeni miejskiej Pragi, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków 2006 s. 70.

Linki zewnętrzneEdytuj