Otwórz menu główne

Jarocin

miasto w województwie wielkopolskim

Jarocinmiasto w województwie wielkopolskim, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, w Kaliskiem, siedziba powiatu jarocińskiego i gminy Jarocin.

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie wielkopolskim. Zobacz też: inne znaczenia hasła Jarocin.
Jarocin
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Ratusz w Jarocinie (1799–1804), obecnie Muzeum Regionalne
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat jarociński
Gmina Jarocin
Prawa miejskie 1257
Burmistrz Adam Pawlicki
Powierzchnia 16,23 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

26 353[1]
1741,8 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 62
Kod pocztowy 63-200 do 63-202
Tablice rejestracyjne PJA
Położenie na mapie gminy Jarocin
Mapa lokalizacyjna gminy Jarocin
Jarocin
Jarocin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jarocin
Jarocin
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Jarocin
Jarocin
Położenie na mapie powiatu jarocińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jarocińskiego
Jarocin
Jarocin
Ziemia51°58′25″N 17°30′04″E/51,973611 17,501111
TERC (TERYT) 3006024
SIMC 0936776
Hasło promocyjne: Jarocin - To miasto brzmi
Urząd miejski
al. Niepodległości 10
63-200 Jarocin
Strona internetowa

Według danych z 30 czerwca 2016 miasto liczyło 26 353 mieszkańców[2].

Spis treści

NazwaEdytuj

Nazwa Jarocin pochodzi od legendarnego rycerza Jaroty. Ukazała się pierwszy raz, w dokumencie wydanym 30 listopada 1257 roku przez księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego. Istnieje również zapis Jarocino, pochodzący z 1324 r. W latach 1283-1369 Jarocin występował także pod niemiecką nazwą Kesselberg[3].

W okresie porozbiorowym miasto było opisywane zarówno jako Kesselberg, jak i Jarotschin[4].

HistoriaEdytuj

Wykopaliska archeologiczne potwierdzają obecność na tutejszych ziemiach wędrujących grup zbieracko – łowieckich już przed 4500 rokiem p.n.e. Ślady pierwszego osadnictwa, związane ze społeczeństwami myśliwskimi i pasterskimi, datuje się na neolit (4500–1800 p.n.e.). W ciągu kolejnych tysiącleci w okolicy pojawiło się kilka grup wysoko rozwiniętej kultury łużyckiej, a później – kultury przeworskiej i wpływów rzymskich.

Prawdopodobnie już od wczesnego średniowiecza miejscowe osadnictwo podporządkowane było strukturze grodowej. Pierwsza wzmianka o Jarocinie pochodzi z dokumentu datowanego na rok 1257, nie jest on jednak uznawany za wiarygodny, bowiem zdania dotyczące Jarocina zostały w nim uzupełnione przez XIV-wiecznego fałszerza. Za najwcześniejsze potwierdzenie istnienia osady i jednocześnie posiadania przez nią statusu miasta przyjmuje się więc rzekomy dokument Przemysła II z 1283 – również sfałszowany, ale najprawdopodobniej niedługo po tej dacie, i w związku z tym wykazujący dobrą znajomość realiów Wielkopolski tego czasu. Na tej podstawie jako datę lokacji miasta przyjmuje się ostatnią ćwierć XIII w.[5]

 
Rynek z ratuszem, przed 1902

Przez długi czas jeden z ważniejszych ośrodków rzemieślniczo-handlowych Wielkopolski (na przełomie XII i XIV wieku 8 jarmarków rocznie). O zamożności mieszkańców w tym okresie (XV wiek) świadczy liczba 23 studentów pobierających nauki w Krakowie. Podupadł w XVII wieku po wojnach szwedzkich. Ponownie zaczął szybciej się rozwijać po powstaniu węzła kolejowego na przełomie XIX i XX wieku.

Zabory PolskiEdytuj

27 grudnia 1918 wybuchło powstanie wielkopolskie. Powstańcy opanowali punkty strategiczne miasta: pocztę i dworzec kolejowy, uniemożliwiając ewentualne transporty wojsk niemieckich. Jarocin został ostatecznie przejęty przez oddziały polskie 1 stycznia 1919.

Rynek w Jarocinie, lato 2017

II wojna światowaEdytuj

W czasie II wojny światowej z miasta wysiedlono większość Polaków do Generalnego Gubernatorstwa, a w zamian sprowadzono Niemców w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich.

Okres powojennyEdytuj

Jarocin został wyzwolony spod okupacji hitlerowskiej w styczniu 1945 roku przez radzieckie jednostki 33 armii 1 Frontu Białoruskiego. W walkach o miasto zginęło 56 czerwonoarmistów[6].

Przed 1975 i od 1999 siedziba powiatu jarocińskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego. Od lat 70. XX w. miasto znane z festiwali muzyki młodzieżowej – Wielkopolskie Rytmy Młodych (1970–1979), Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji (1980–1982), Festiwal Muzyków Rockowych (1983–1994).

15 lipca 2011 u zbiegu ulic Świętego Ducha i Wojska Polskiego odsłonięto pomnik glana, wykonany z żywic epoksydowych, o wysokości ponad 2 m.

6 stycznia 2012 około godziny 16.37 Jarocin nawiedziło trzęsienie ziemi o sile około 4 stopni w skali Richtera. Było to pierwsze odnotowane w tym regionie trzęsienie ziemi[7][8].

1 stycznia 2018 obszar Jarocina zwiększył się o 44,33 ha przez włączenie do dotychczasowego obszaru miasta części obszaru obrębów ewidencyjnych Cielcza (42,78 ha) i Roszków (1,55 ha) z gminy Jarocin[9].

Podział administracyjnyEdytuj

Miasto podzielone jest na 15 jednostek pomocniczych – 14 osiedli i 1 sołectwo[10]:

  • Osiedle Nr 1 (Stare Miasto)
  • Osiedle Nr 2 (Tadeusza Kościuszki)
  • Osiedle Nr 3 (Mikołaja Kopernika)
  • Osiedle Nr 4 (Śródmieście)
  • Osiedle Nr 5 (Ciświca)
  • Osiedle Nr 6 (Tumidaj)
  • Osiedle Nr 8 (1000-lecia)
  • Osiedle Nr 9 (700-lecia)
  • Osiedle Nr 10 (Glinki)
  • Osiedle Nr 11 (Ługi)
  • Osiedle Nr 12 (Wojska Polskiego)
  • Osiedle Nr 13 (os. kons. 3 Maja I)
  • Osiedle Nr 14 (Konstytucji 3 Maja II)
  • Osiedle Nr 15 (os. "Polna")
  • Sołectwo Bogusław

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Jarocina w 2014 roku[1].

 

Przynależność polityczno-administracyjnaEdytuj

Okres Flaga Państwo Jednostka administracyjna
1320–1569   Królestwo Polskie Województwo kaliskie
1569–1793   Rzeczpospolita Obojga Narodów Województwo kaliskie
1793–1807   Królestwo Prus Prusy Południowe
1807–1815   Księstwo Warszawskie Departament poznański
1815–1848   Królestwo Prus Wielkie Księstwo Poznańskie
1848–1919   Królestwo Prus Prowincja poznańska
1919–1939   Rzeczpospolita Polska Województwo poznańskie
1939–1945   III Rzesza Niemiecka Kraj Warty
1945–1952   Rzeczpospolita Polska Województwo poznańskie
1952–1975   Polska Rzeczpospolita Ludowa Województwo poznańskie
1975–1989   Polska Rzeczpospolita Ludowa Województwo kaliskie
1989–1998   Rzeczpospolita Polska Województwo kaliskie
1999–   Rzeczpospolita Polska Województwo wielkopolskie

TurystykaEdytuj

 
Kościół św. Marcina i dawny Hotel Polonia (obecnie oddział PKO BP)
 
Ruiny kościoła św. Ducha
 
Pomnik glana

ZabytkiEdytuj

Obiekty wpisane w rejestr zabytkówEdytuj

  •   Historyczny układ miasta (XIII w.)
  •   Kościół pw. św. Marcina z 1610 – wieża z hełmem z XIX wieku, wyposażenie wnętrz z XVII wieku, barokowe, rokokowe, klasycystyczne, na murze zegar słoneczny, przed kościołem dwa głazy narzutowe z wydrążonymi wnękami na kropielnice
  •   Ratusz wzniesiony w latach 1799–1804 z podcieniami, obecnie siedziba władz i Muzeum Regionalnego
  •   Zespół pałacowo-parkowy:
  •   Kościół poewangelicki pw. św. Jerzego – Zbudowany w latach 1847-48, gruntownie przebudowany na neoromański w 1894r. Nie tynkowany, jednonawowy z wieżą o ażurowym zwieńczeniu ostrosłupowym.
  •   Dworzec kolejowy – wybudowany w latach 1870-75, piętrowy, nie tynkowany z malowidłami w nadokiennikach. Jest ostatnim zachowanym wielkim pruskim dworcem węzłowym na terenie Wielkopolski.
  •   Hotel Polonia – powstał w XIX wieku, jako reprezentacyjny obiekt hotelowy. Od 2007 roku mieści się w nim oddział PKO BP
  •   Cmentarz ewangelicko-augsburski (1777), wraz z bramą główną, kaplicą i domem grabarza (pocz. XX w.)
  •   Dom katolicki św. Józefa (1904) – budynek nawiązujący do stylów romańskiego i gotyckiego. Zbudowany został z czerwonej, klinkierowej cegły.
  •   Spichlerz (pocz. XIX w.) – budynek gospodarczy, obecnie znajduje się w nim muzeum Spichlerz Polskiego Rocka

Pozostałe obiekty historyczneEdytuj

  • Kościół parafialny Chrystusa Króla (1930)
  • Gmach Poczty Pruskiej (pocz. XX w.)
  • Miejska wieża ciśnień (1903)
  • Synagoga (I poł. XIX w.)
  • Gmach Banku Spółdzielczego (II poł. XIX w.)
  • Urząd miasta i gminy (1892)

PomnikiEdytuj

  • Pomnik Jana Pawła II przy kościele pw. Chrystusa Króla
  • Pamiątkowy głaz poświęcony „Solidarności” przy ul. Wyszyńskiego
  • Pomniki mjra Zbigniewa Gorzeńskiego, powstańców Bronisława Kirchnera i Feliksa Łabędzkiego oraz pierwszego burmistrza po odzyskaniu niepodległości Franciszka Basińskiego w Parku Gorzeńskiego
  • Pomnik glana

TurystykaEdytuj

Szlaki pieszeEdytuj

  •   Jarocin – Golina – Borzęcice – Trzebin – Dobrzyca (19,8 km)
  •   Jarocin – Wilkowyja – Tarce – Lisew – Żerków – Brzostków – Śmiełów (24,5 km)
  •   Dworzec PKP – Kościuszki – Powstańców Wlkp. – kamienie księcia Radolina – grodzisko Cząszczew – osada nadleśnictwa – staw Zdrój – Wilkowyja – Bachorzew – Słupia – Słowików – ul. Wrocławska – Rynek – Al. Niepodległości – ul. Dworcowa – Dworzec PKP (30,2 km)

Szlaki roweroweEdytuj

  •   Transwielkopolska Trasa Rowerowa, odcinek południowy: Poznań – Jarocin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Siemianice (280 km)
  •   Jarocin – Nosków (14 km)

TransportEdytuj

Transport drogowyEdytuj

Drogi krajoweEdytuj

Droga wojewódzkaEdytuj

Transport kolejowyEdytuj

Jarocin jest jednym z największych węzłów kolejowych w Wielkopolsce. Krzyżują się tu następujące linie kolejowe.

Jarociński dworzec obsługuje również bezpośrednie połączenia dalekobieżne ze stacjami: Bielsko-Biała Gł., Bydgoszcz Gł., Częstochowa Stradom, Gdańsk Gł., Gdynia Gł., Kraków Płaszów, Łódź Kaliska, Szczecin Gł., Świnoujście, Wrocław Gł.

Transport miejskiEdytuj

W Jarocinie oraz na terenie przyległych gmin operatorem w zakresie lokalnego transportu zbiorowego są Jarocińskie Linie Autobusowe.

Na terenie Jarocina funkcjonują również linie autobusowe obsługiwane przez innych przewoźników:

Transport lotniczyEdytuj

Najbliższe międzynarodowe porty lotnicze od Jarocina to: Port lotniczy Poznań-Ławica (ok. 70 km), Port lotniczy Wrocław-Starachowice (ok. 100 km) oraz Port Lotniczy Łódź-Lublinek (ok. 130 km). W 2014 przy ul. Szpitalnej oddano do użytku sanitarne lądowisko dla helikopterów.

EdukacjaEdytuj

 
Gimnazjum nr 1 (obecnie Szkoła Podstawowa nr 2)

PrzedszkolaEdytuj

Nazwa Rodzaj Adres
Przedszkole nr 1 „Stokrotka” Publiczne ul. Hallera 8a
Przedszkole nr 2 "Bajeczka" Publiczne ul. Curie-Skłodowskiej 2a
Przedszkole nr 5 „Marcinek” Publiczne ul. Waryńskiego 5
Przedszkole nr 6 „Jarzębinka” Publiczne ul. Libercourt 1
Przedszkole „Promyczek” Niepubliczne ul. Batorego 5
Przedszkole „Poziomka” Niepubliczne ul. Wrocławska 168
Przedszkole „Jaś i Małgosia” Niepubliczne ul. Długa 44
Przedszkole „Kraina Baśni” Niepubliczne ul. Zagonowa 47

Szkoły podstawoweEdytuj

Nazwa Patron Rodzaj Adres
Szkoła Podstawowa nr 2 Królowa Jadwiga Publiczna al. Niepodległości 8

ul. Kościuszki 25

Szkoła Podstawowa nr 3 ks. Jan Twardowski Publiczna ul. Wrocławska 168
Szkoła Podstawowa nr 4 Władysław Broniewski Publiczna ul. Curie-Skłodowskiej 4
Szkoła Podstawowa nr 5 Publiczna ul. Waryńskiego 11
Szkoła Podstawowa Specjalna UNICEF Publiczna ul. Szubianki 21
Niepubliczna Szkoła Podstawowa Tadeusz Kościuszko Niepubliczna ul. Kościuszki 31
Społeczna Szkoła Podstawowa Niepubliczna ul. Przemysłowa 1

Szkoły ponadgimnazjalneEdytuj

Nazwa Patron Rodzaj Adres
I Liceum Ogólnokształcące Tadeusz Kościuszko Publiczna ul. Kościuszki 31
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 Powstańcy Wielkopolscy Publiczna ul. Franciszkańska 1
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 Eugeniusz Kwiatkowski Publiczna ul. Franciszkańska 2
Społeczne Liceum Ogólnokształcące Niepubliczna ul. Przemysłowa 1

InneEdytuj

Nazwa Typ szkoły Adres
Wielkopolska Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna Uczelnia wyższa al. Niepodległości 34
Centrum Kształcenia Dorosłych Szkoła policealna ul. Kościuszki 14a

KulturaEdytuj

 
Jarocin Festiwal 1984
 
Spichlerz Polskiego Rocka

Jarocin FestiwalEdytuj

Festiwal w Jarocinie był największym rockowym wydarzeniem w Europie Wschodniej. Jego początki sięgają 1970 roku, kiedy to debiutował jako skromna impreza muzyczna organizowana przez jarociński klub Olimp z inicjatywy Jacka Chudzika. Organizowany był pierwotnie pod nazwą Wielkopolskie Rytmy Młodych i pod tą nazwą występował aż do 1979 roku. W najbardziej popularnej formie w 1980 roku z inicjatywy Waltera Chełstowskiego. Występowało na nim wiele znanych polskich zespołów, takich jak: Dżem, Maanam, TSA, T.Love czy Republika. Ostatni raz przed reaktywacją festiwal odbył się w 1994 i zakończył zamieszkami uczestników z policją. Wznowienie wydarzenia miało miejsce w roku 2005 i co roku gromadzi fanów z całej Polski.

Osobny artykuł: Festiwal w Jarocinie.

Innymi cyklicznie organizowanymi wydarzeniami muzycznymi są:

  • Disco Stars Festiwal – muzyka disco polo, organizowany na początku czerwca
  • Sounds of Freedom – muzyka klubowa, organizowany w ostatni weekend wakacji letnich.

W Jarocinie działają również instytucje kulturalne:

  • Muzeum Regionalne
  • Spichlerz Polskiego Rocka
  • Jarociński Ośrodek Kultury
  • Kino „Echo” im. P. Łazarkiewicza

GospodarkaEdytuj

 
Galeria Jarocińska


Od początku swojego istnienia Jarocin był miastem kupieckim. Krzyżowały się tutaj szlaki handlowe z Torunia do Wrocławia, oraz z Poznania do Kalisza, dzięki czemu rozwinęły się tu handel, oraz rzemiosło. Dynamiczny rozwój miasta przypadł na koniec XIX wieku, kiedy miasto stało się węzłem kolejowym. Potroiła się wówczas liczba mieszkańców do 6250 osób[11].

Obecnie Jarocin leży w obrębie Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Posiada również około 50 ha wolnych terenów inwestycyjnych na terenie miasta. Powołano także spółki komunalne zajmujące się gospodarką wodno-ściekową, gospodarowaniem odpadami komunalnymi i budownictwem. Większość istniejących zakładów przemysłowych mieści się w zachodniej części miasta. Do największych przedsiębiorstw należą:

  • Zakład Gospodarki Odpadami (sortownia odpadów)
  • Steel RBB Sp. z o.o. (wyroby stalowe)
  • Gopol sp. z o.o. (piły tarczowe, narzędzia diamentowe)
  • Izolacja Jarocin S.A. (materiały budowlane)
  • Jarocińska Fabryka Obrabiarek S.A. (frezarki i tokarki)
  • Jaroma S.A (obrabiarki i maszyny do drewna)
  • Rybhand sp. z o.o. (przetwórstwo rybne)

InwestycjeEdytuj

W Jarocinie znajduje się kilka wielkopowierzchniowych sklepów handlowych, takich jak Lidl, Biedronka, Kaufland i Intermarche, oraz galerie handlowe Multishop, Galeria Jarocińska i Tobena.

W 2017 r. została oddana do użytku obwodnica Jarocina S11 wraz z łącznikiem, o wspólnej długości ponad 13 km (10 km drogi ekspresowej i 3 km łącznika o statusie drogi krajowej) Koszt inwestycji wyniósł okolo 330 mln zł. W związku z jej powstaniem, w mieście wybudowano kilka kilometrów dróg łączących centrum miasta z obwodnicą.

Miasto stało się pierwszym beneficjentem rządowego programu Mieszkanie Plus. Osiedla zostały oddane do użytku w kwietniu i czerwcu 2018 r.

Od roku 2018 przeprowadzana jest rewitalizacja jarocińskiej zieleni miejskiej, parków i skwerów oraz Starego Miasta.

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

 
Poewangelicki kościół św Jerzego


Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

LasyEdytuj

Zobacz też: Parki Jarocina.
  • tzw. Zdrój, płn.-zachodnia strona miasta, liczne stare i pomnikowe drzewa,
  • las przy szosie do Gostynia, dwa duże głazy narzutowe – „Kamienie Księcia Radolina”.
  • tzw. Tumidaj, płd.-wschodnia strona miasta (przy drodze wylotowej na Ostrów), las mieszany

PatronEdytuj

Patronem miasta Jarocina jest św. Marcin. Fakt ten został potwierdzony przez Radę Miejską w Jarocinie 1 marca 1996 roku oraz ks. Biskupa Kaliskiego Stanisława Napierałę 12 stycznia 1997 roku. 11 listopada 2005 r. w holu jarocińskiego ratusza odsłonięty został witraż z wizerunkiem św. Marcina. Dni Patrona Miasta obchodzone są 11 listopada oraz w najbliższy weekend towarzyszący tej dacie. Tradycją wpisaną w obchody Dni Patrona Miasta jest przejazd św. Marcina na koniu po jarocińskim rynku[13].

SportEdytuj

Osobny artykuł: Stadion Miejski w Jarocinie.

Klub sukcesy zawdzięcza głównie juniorom, którzy już od kilku lat godnie reprezentują powiat jarociński w mistrzostwach Wielkopolski, makroregionu, Polski, a nawet Europy i Świata.

  • UKS Jedynka Jarocin, klub taekwondo, istnieje od dziesięciu lat.
  • UKS Trójka Jarocin, klub kolarstwa górskiego istniejący pod różnymi nazwami od 1997 roku.
  • MUKS „Wimbledon”, klub tenisa ziemnego, istnieje od 2009 roku.
  • TKS Siatkarz Jarocin [siatkówka]
  • ASG Jarocin
  • RK Sparta Jarocin [rugby]
  • IPPON Jarocin [judo]
  • TKKF Jarocin [karate kyokushin]
  • K.S. Pirania Jarocin [pływanie][14]
  • MUKS Białe Tygrysy Jarocin [taekwondo]
  • Muay Thai Jarocin [muay thai / mma]
  • Atlas Fight Club Jarocin [brazylijskie jiu jitsu / mma]
  • Atlas Fitness Club
  • Victoria Jarocin

Miasta partnerskieEdytuj

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Libercourt   Francja 25.03.1978
 Veldhoven   Holandia 02.05.1995
 Hatvan   Węgry 27.06.1997
 Schlüchtern   Niemcy 24.10.2003
 Aleksandria   Ukraina 03.06.2004
 Korkuteli   Turcja 04.09.2007
 Słonim   Białoruś 20.11.2018

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Jarocin polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. TABL. 1 (16). POWIERZCHNIA I LUDNOŚĆ W 2013 R.. W: POWIERZCHNIA I LUDNOŚĆ [on-line]. Urząd Statystyczny w Poznaniu. s. 120. [dostęp 2015-11-05].
  3. Od Janka Zaremby do Andrzeja Radolińskiego. Jarocin w latach 1257-1661, Jarocin [dostęp 2019-04-06] (pol.).
  4. W. Kuhn, http://www.ub.uni-frankfurt.de/bzg/images/Wandkarten/Wk_20.JPG, 1961.
  5. Zbyszko Górczak: Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314 r.), Poznań 2002, s. 99.
  6. ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 258
  7. Europejskie Centrum Sejsmologiczne (ang.). [dostęp 2012-05-13].
  8. Instytut Geofizyki PAN. [dostęp 2012-05-11].
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427)
  10. Sołectwa i osiedla. Urząd Miejski w Jarocinie. [dostęp 2015-01-08].
  11. Dzieje Jarocina ● JAROCIN. To Miasto Brzmi., jarocin.pl [dostęp 2019-04-07].
  12. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-08].
  13. http://jarocin.pl/gmina.php.
  14. Strona klubu Pirania Jarocin.

Linki zewnętrzneEdytuj