Otwórz menu główne

Bernard Witucki (ur. 16 lipca 1918 w Jaroszewie k. Żnina, zm. 26 lipca 1993 w Miastku) – ksiądz katolicki, propagator kultu Miłosierdzia Bożego w Polsce, kapłan diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, kapitan (podpułkownik) Wojska Polskiego, wieloletni Delegat-Pełnomocnik Związku Uczestników Polskiego Ruchu Oporu we Francji (ZUPRO).

Bernard Witucki
Bernard Coulouvrat
Ilustracja
Ksiądz Witucki w mundurze generalskim
kapitan / podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 16 lipca 1918
Jaroszewo
Data i miejsce śmierci 26 lipca 1993
Miastko
Przebieg służby
Lata służby 1939-1945
Siły zbrojne PSZ na Zachodzie, francuski ruch oporu
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
Bitwa o Narwik,
bitwa pod Mont-Mouchet,
francuski ruch oporu
Późniejsza praca ksiądz katolicki we Francji i Polsce
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Kawalerski Legii Honorowej (Francja) Médaille militaire (Francja) Krzyż Wojenny (Francja)
Bernard Witucki
Kraj działania  Francja
 Polska
Data i miejsce urodzenia 16 lipca 1918
Jaroszewo
Data i miejsce śmierci 26 lipca 1993
Miastko
proboszcz parafii w Dąbrówce Wielkopolskiej
Okres sprawowania 19521969
proboszcz parafii w Miastku
Okres sprawowania 19791985
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Diecezja koszalińsko-kołobrzeska
Prezbiterat 29 lipca 1945

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

Pochodził z wielodzietnej rodziny chłopskiej spod Żnina. Po ukończeniu szkoły podstawowej w Mamliczu (obecnie woj. kujawsko-pomorskie) rozpoczął naukę w bydgoskim gimnazjum, a następnie w 1937 wyjechał do Francji, gdzie wstąpił do Instytutu Misyjnego w Paryżu. Przyjął sutannę w zgromadzeniu Księży Assumpcjonistów. Studia teologiczne przerwał wybuch II wojny światowej.

II wojna światowaEdytuj

Bp Polowy Wojska Polskiego Józef Gawlina pozwolił Bernardowi Wituckiemu na wstąpienie do tworzącej się we Francji Armii Polskiej. Ukończył szkołę wojskową w Coëtquidan następnie wraz z 4. plutonem 3. Kompanii 3. Batalionu Brygady Strzelców Podhalańskich brał czynny udział w norweskiej kampanii pod Narwikiem. Tam został mianowany kapitanem[1] Wojska Polskiego 14 maja 1940. Po rozwiązaniu brygady ukrywał się w klasztorach: Thymadeuc, Limoges, Lyon. Schwytany przez Niemców, został uwięziony w cytadeli De Laduchere w Lyonie, a stamtąd przewieziony do obozu w Surer, gdzie pracował jako drwal. Zajmował się także preparowaniem paliwa z węgla drzewnego. Przy pomocy przyjaciół, i jak wierzył Jezusa Miłosiernego, przedostał się z obozu do szpitala w Lyonie, a stamtąd uciekł do Montpellier. Prymas Polski August Hlond polecił, aby Bernard Witucki kontynuował studia teologiczne, które musiał przerwać ze względu na ścigające go Gestapo. Bp François-Louis Auvity skierował go do Saint-Flour, gdzie przyjął go bp Henryk Maria Józef Pinson – wielki przyjaciel Polaków. Tam podjął studia pod zmienionym nazwiskiem – Coulouvrat. Gestapo wpadło na jego trop i musiał uciekać z seminarium. Schronił się w górskiej miejscowości Talizat, skąd miejscowy proboszcz zaprowadził go na folwark Giraltat, gdzie pracował jako pastuch. Przy okazji gromadził broń i materiały wybuchowe i rozpoczął akcje sabotażowe (wysadzanie linii kolejowych i tuneli w Talizat, Neussargues i Le Lioran). Walczył w bitwie pod Mont-Mouchet. Od 1941 należał do Polskiego Ruchu Oporu we Francji. Witucki służył tam pod numerem matrykuły F./2/312 (1943–1945).

Bernard Witucki święcenia kapłańskie przyjął 29 lipca 1945 w Saint-Flour z rąk bpa Henryka Pinsona. Już 1 sierpnia 1945 bp Józef Gawlina mianował go kapelanem Armii Polskiej we Francji. Przez swojego ordynariusza został zobowiązany do pięcioletniej pracy we Francji, tam był kapelanem Polaków w Masywie Centralnym trzech departamentów: Cantal, Corrèze i Gard. Pełnił także posługę kapłańską w Champagnac les Mines, Veyrières (Cantal), Aurillac i Madic par Saignes. Po ukończeniu studiów uzyskał tytuł magistra teologii.

Polska LudowaEdytuj

W marcu 1948 wrócił do Polski na prośbę wielu kapłanów – w tym także prymasa. Jak sam wielokrotnie wspominał, na granicy polsko-czeskiej urzędnicy państwowi zabrali mu legitymację generała brygady Wojska Polskiego oraz bagaż, który przewieziono do Warszawy. Po powrocie do Polski w 1948 stopień generalski B. Wituckiego nie został uznany. W latach 1948–1951 pracował w Słupsku (jako prefekt szkół podstawowych, ojciec duchowny i spowiednik alumnów niższego seminarium, rektor kościoła pw. św. Ottona, kapelan sióstr Klarysek od Wieczystej Adoracji, członek diecezjalnej instytucji Concilium a vigilantia). W 1948 został mianowany generalnym kapelanem dawnych kombatantów polskich we Francji i Federacji Alianckich Kombatantów w Europie oraz pełnomocnikiem do obrony praw polskich żołnierzy, którzy walczyli we Francji, a po zakończeniu działań wojennych powrócili do Polski. W latach 1951–1952 przebywał na urlopie zdrowotnym w rodzinnej archidiecezji gnieźnieńskiej, dla której początkowo został wyświęcony (Kruszwica, Wójcin). W latach 1952–1969 pracował jako proboszcz w Dąbrówce Wielkopolskiej (Administracja Apostolska Kamieńska, Lubuska i Prałatura Pilska). Wyjeżdżał do Rzymu, Francji i innych państw Europy Zachodniej (1957, 1965). Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Zielonej Górze w sprawie ks. Wituckiego prowadziła postępowanie ewidencyjno-obserwacyjne o kryptonimie „Pasterz” (1955–1959)[2]. Pełnił funkcję proboszcza w Krajence (1969–1974).

Od 1958 Witucki należał do działającej w PRL jedynej organizacji kombatanckiej ZBoWiD i był tam zarejestrowany jako kapitan. Będąc członkiem ZBOWiD zwrócił się do władz komunistycznej Polski o uznanie stopnia generalskiego, co wiązało się z zabraną po przyjeździe w 1948 roku książeczką wojskową z wpisanym tam stopniem generała brygady. W odpowiedzi, w maju 1968 nadano ks. Wituckiemu stopień podpułkownika z datą wsteczną od marca 1948 roku.

W 1970 został mianowany delegatem-pełnomocnikiem ZUPRO na Polskę. Od czerwca do września 1971 podróżował po Europie Zachodniej, odwiedzając Paryż, siedzibę ZUPRO, grób generała de Gaulle’a, a także inne miasta Francji, Luksemburga, Belgii, Hiszpanii i Włoch. Kontaktował się z władzami kościelnymi i dworami królewskimi. 27 czerwca 1973 Amerykańska Akademia Międzynarodowa Uniwersytetu Harvarda nadała ks. Wituckiemu honorowy stopień naukowy doktora teologii za rozprawę zatytułowaną „Problem ładu społecznego – Pokoju i Łaski w Sumie Teologicznej św. Tomasza z Akwinu” (nr 267 op.)[3]. W latach 1974–1975 pełnił funkcję proboszcza parafii pw. św. Mikołaja w Wałczu oraz dziekana miejscowego dekanatu. Przez następne cztery lata przebywał na urlopie zdrowotnym w Gnieźnie.

Mimo że jego nominacja generalska nie była uznawana przez władze PRL, proszono go o wsparcie różnych inicjatyw. 3 maja 1976 wraz z generałami Wojska Polskiego złożył na Jasnej Górze swój order Virtuti Militari. Poprzez przyjaciela z czasów wojny – Antoniego Zdrojewskiego – związał się z samozwańczym „rządem RP na Uchodźstwie” Juliana Sokolnickiego. Jego liczne kontakty z pracownikami Ambasady Francuskiej w Warszawie, spowodowały, że Służba Bezpieczeństwa rozpoczęła Sprawę Operacyjnego Sprawdzania go pod kryptonimem „Kombatant” (1979–1980[4]). Przez sześć lat pracował jako proboszcz w parafii pw. NMP Wspomożycielki Wiernych w Miastku (1979–1985). Od 1982 pełnił funkcję dekanalnego ojca duchownego. Był członkiem Koła Kombatantów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku (1981). Pozostawał w ścisłych kontaktach z ks. Henrykiem Jankowskim i Lechem Wałęsą. Przedstawiciele polskiego rządu emigracyjnego mieli mu za złe, że współpracował z J. Sokolnickim.

W 1985 przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Miastku, w swoim prywatnym domu przy ul. Słonecznej 18 A (obecnie ul. ks. Generała Bernarda Wituckiego). W okresie od 18 czerwca 1989 do 22 grudnia 1990 pełnił funkcję „Ministra Stanu” w „powołanych” przez Juliusza Nowina-Sokolnickiego emigracyjnych „rządach” Jana Alfreda Łokcikowskiego.

Kontrowersje związane ze stopniem generalskimEdytuj

Istnieją wątpliwości związane z posiadaniem mandatu do używania stopnia generalskiego przez ks. Bernarda Wituckiego. W prasie polskiej – krajowej i emigracyjnej –występował jako generał Wojska Polskiego. Jeden z ostatnich dokumentów „Legitymacja kombatancka Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie” z numerem 000024 wymienia posiadacza jako generała w stanie spoczynku[potrzebny przypis].

Domniemana nominacja generalska ks. Wituckiego opiera się na dokumencie podpisanym przez Antoniego Zdrojewskiego o treści: DEKRET No8. Na podstawie zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Og. Org. L. dz. 10979/Tjn Mob. „F” 44 z dnia 27 grudnia 1944 ustalam dla pułkownika WITUCKIEGO Bernarda stopień generała brygady z starszeństwem z dniem pierwszego stycznia 1945. Delegat Ministra i Szef Wojskowy. Paryż, dnia 21.I.1945[potrzebny przypis]. Pułkownik A. Zdrojewski (generałem został dopiero w 1964), z racji wówczas sprawowanej funkcji szefa Delegatury MON, nie posiadał uprawnienia do nadawania stopnia generalskiego (ani żadnego innego stopnia oficerskiego), bowiem przepis art. 11 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z 12 marca 1937 r. o służbie wojskowej oficerów taką prerogatywę zastrzegał wyłącznie dla Prezydenta RP (w czasie pokoju) albo dla Naczelnego Wodza (w czasie wojny).

Inny dokument zawiera informację, że Bernard Witucki w dniu 14 lipca 1945 otrzymał nominację na generała brygady alianckich sił ruchu oporu IMOS[5]. Na dokumencie znajdują się podpisy dowódców wojsk alianckich, m.in. podpis złożył gen. George Patton[potrzebny przypis]. IMOS, czyli Inter-Allied Millitary Organization Sphinx, był jedną z wielu grup ruchu oporu, który rozwinął się na obszarach okupowanych przez Niemców Francji i Belgii, jej głównym dowódcą był Konrad (Conrad) Strzelczyk[6].

Po powrocie do Polski w 1948 stopień generalski B. Wituckiego nie został uznany.

W kwietniu 1970 kierowany przez Antoniego Zdrojewskiego Związek Uczestników Polskiego Ruchu Oporu we Francji (ZUPRO) „ponowił nominację” ks. Wituckiego na „generała brygady Wojska Polskiego i Alianckich Sił Zbrojnych Europejskiego Frontu Wewnętrznego”, datując awans na grudzień 1948. Odtąd na wszystkich uroczystościach patriotyczno-religijnych ks. Witucki występował w mundurze generalskim.

Nieważny jest stopień, który w dniu 3 maja 1976 nadał samozwańczy „Prezydent RP na Wychodźstwie” Juliusz Nowina-Sokolnicki, kiedy mianował ks. Wituckiego generałem dywizji Wojska Polskiego, a 11 listopada 1990 generałem broni.

Stopień generalski ks. Wituckiego został zakwestionowany również przez Jerzego Urbana (wówczas ministra-rzecznika prasowego rządu PRL) podczas konferencji prasowej 18 października 1988[7].

Apostoł Miłosierdzia BożegoEdytuj

Ksiądz znany jest w Polsce przede wszystkim jako propagator kultu Miłosierdzia Bożego. Znał osobiście spowiednika św. Faustyny, bł. ks. Michała Sopoćkę. Będąc w ścisłym kontakcie z nim głosił naukę o niepojętym Miłosierdziu Boga podczas licznych misji i rekolekcji. Propagował wśród wiernych Koronkę do Miłosierdzia Bożego, rozpowszechniał wizerunki Jezusa Miłosiernego. Zabiegał, aby władze kościelne zatwierdziły oficjalnie głoszony przez niego kult i wprowadziły w Polsce Święto Miłosierdzia Bożego. Za namową ks. Sopoćki udał się w maju 1957 do Rzymu na spotkanie z kardynałem Alfredem Ottavianim z Watykańskiego Świętego Oficjum. Jego wizyta nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, co więcej, w listopadzie 1958 Stolica Apostolska zakazała rozpowszechniania obrazów i pism propagujących nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego w formie zaproponowanej przez s. Faustynę Kowalską. Ks. Witucki interweniował bezskutecznie u prymasa Stefana Wyszyńskiego, za co otrzymał od niego nawet ojcowskie upomnienie. Mimo oficjalnego zakazu nadal głosił prawdę o tym nabożeństwie, wierząc że jest to „dzieło Boże”. Pod koniec pontyfikatu papieża Pawła VI – 30 czerwca 1978 – Kongregacja Doktryny Wiary opublikowała Notyfikację, w której odwołała wcześniejszy dekret z 1958. Od tej chwili ks. Witucki prowadził swoją działalność misyjną zupełnie nieskrępowanie. Doczekał się jeszcze beatyfikacji s. Faustyny 18 kwietnia 1993.

Angażował się w tworzenie Płaszcza Hetmańskiego Matki Bożej Częstochowskiej w maju 1977. Duchowo wspierał gdańską „Solidarność” zebraną wokół Bazyliki św. Brygidy. W latach dziewięćdziesiątych w mundurze generalskim otwierał wojewódzkie zjazdy „Solidarności” w Słupsku, gdzie miejscowe KPN i ZChN obrały go za swego opiekuna. Po Jasnej Górze, umiłowanym Sanktuarium Maryjnym, była Górka Klasztorna. Tam ks. Witucki przekazał Sztandar Wojska Polskiego walczącego w II wojnie światowej na terenie Francji (1991). Jego pragnieniem była chęć wiecznego spoczynku w kwaterze Księży Misjonarzy w góreckim Sanktuarium. Nagła śmierć spowodowała jednak, że duchowieństwo, rodzina i środowiska kombatanckie zdecydowały się na pochówek na miasteckim cmentarzu.

Miejsca pamięciEdytuj

  • 30 lipca 1995 powołano Izbę Pamięci Proboszcza Miasteckiego Księdza Generała Bernarda Wituckiego w Miastku przy ul. Sportowej 2. Kustoszem został Jan Gawdzik, który tę funkcję pełnił do 2004, kiedy 11 listopada izbę muzealną przeniesiono do budynku Biblioteki Publicznej. Kustoszem izby pamięci od 2004 jest Adela Krzyżanowska, dyrektor biblioteki. 11 listopada 2011 dokonano poświęcenia izby wzbogaconej o nowe eksponaty, które przekazała rodzina B. Wituckiego.
  • 4 października 1996 na wniosek ks. Ludwika Musiała, Rada Miejska w Miastku, ulicy przy której mieszkał, nadała nazwę: Księdza Generała Bernarda Wituckiego.
  • 11 listopada 2002 przy zbiegu ulic Słupskiej i gen. Wybickiego odsłonięto obelisk ku czci walczących o niepodległość z wizerunkiem ks. gen. Wituckiego.
  • 20 sierpnia 2013, we wspomnienie św. Bernarda, na ścianie w przedsionku kościoła pw. Miłosierdzia Bożego w Miastku odsłonięto epitafium upamiętniające ks. Wituckiego jako apostoła Miłosierdzia Bożego z okazji 95. rocznicy urodzin i 20. rocznicy jego śmierci[8].

OdznaczeniaEdytuj

PolskieEdytuj

ZagraniczneEdytuj

„Nadane” przez Juliusza SokolnickiegoEdytuj

Od samozwańczego emigracyjnego „prezydenta” Polski J. Sokolnickiego Witucki otrzymał odznaczenia, których Sokolnicki nie miał prawa nadawać: Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż za Wolność i Niepodległość z Mieczami.

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Piotr Zieliński: Ksiądz Generał. Opowieść o ks. Bernardzie Wituckim (1918-1993). Miastko-Słupsk: 2010, s. 17. ISBN 978-83-930995-1-1.
  2. Piotr Zieliński: Ksiądz Generał. Opowieść o ks. Bernardzie Wituckim (1918-1993). Miastko-Słupsk: 2010, s. 31. ISBN 978-83-930995-1-1.
  3. Piotr Zieliński: Ksiądz Generał. Opowieść o ks. Bernardzie Wituckim (1918-1993). Miastko-Słupsk: 2010, s. 37. ISBN 978-83-930995-1-1.
  4. Piotr Zieliński: Ksiądz Generał. Opowieść o ks. Bernardzie Wituckim (1918–1993). Miastko-Słupsk: 2010, s. 42. ISBN 978-83-930995-1-1.
  5. Piotr Zieliński: Ksiądz Generał. Opowieść o ks. Bernardzie Wituckim (1918-1993). Miastko-Słupsk: 2010, s. 22. ISBN 978-83-930995-1-1.
  6. L'IMO Sphinx
  7. „Rzeczpospolita”, nr 128/1988 z 19 października 1988 s. 4.
  8. Mateusz Zarychta: Odsłonięto tablicę ku czci Bernarda Wituckiego