Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy miasta we Francji. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Lyon (rzymskie Lugdunum, arpit. Liyon) – miasto we Francji. Tworzy trzecią co do wielkości aglomerację we Francji (po Paryżu i Marsylii). Leży w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzekami Rodanem i Saoną, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Rodan. Jest stolicą regionu i departamentu.

Lyon
Ilustracja
Lyon
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Francja
Region Owernia-Rodan-Alpy
Departament Rodan
Okręg Lyon
Mer Gérard Collomb
Powierzchnia 47,95 km²
Wysokość 162-312 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

484 344
10100 os./km²
Kod pocztowy 69001-69009
Tablice rejestracyjne 69
Podział miasta 9 dzielnic
Położenie na mapie Francji
Mapa lokalizacyjna Francji
Lyon
Lyon
Ziemia45°45′N 4°50′E/45,750000 4,833333
Strona internetowa
Portal Portal Francja

Spis treści

HistoriaEdytuj

Lyon został założony przez Rzymian w 43 p.n.e. jako Lugdunum i po pewnym czasie przekształcił się w główny ośrodek prowincji Galia. Około 470 miasto zajęte zostało przez Burgundów, a następnie przez Franków (534). W 879 powróciło do Burgundii, w 1032 zostało przyłączone do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Prawa miejskie od XIII wieku. Od 1307 Lyon należy do Francji. Po okresie upadku w średniowieczu, w XVI wieku rozpoczął się ponowny rozwój Lyonu jako ważnego ośrodka handlowego i finansowego. W 1793, w czasie rewolucji francuskiej, w mieście wybuchło powstanie żyrondystów i rojalistów przeciwko jakobinom. Natomiast w latach 1831 i 1834 miały tu miejsce krwawo stłumione powstania tkaczy. W czasie II wojny światowej mieściła się w Lyonie najważniejsza komórka francuskiego ruchu oporu, którą dowodził Jean Moulin.

To tutaj bracia Lumière zbudowali swój kinematograf i nakręcili pierwszy film. Natomiast pierwszą projekcję kinową przeprowadzili w Paryżu (uczestniczyło w niej 33 widzów). Wydarzenie to miało miejsce 28 grudnia 1895 i jest powszechnie uważane za początek historii kina.

GospodarkaEdytuj

Lyon to ważny ośrodek handlowo-finansowy. Jest siedzibą giełdy oraz wielkich banków (m.in. Societé Lyonnaise de Banque i Crédit Lyonnais). Odbywają się tu wielobranżowe targi międzynarodowe.

Miasto jest tradycyjnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego (nazywa się je czasem światową stolicą jedwabiu). Ponadto rozwinięty jest przemysł chemiczny (zakłady Rhône-Poulenc i Institut Merieux), metalowy, maszynowy, samochodowy (zakłady Renault), elektroniczny, odzieżowy, obuwniczy i spożywczy.

TransportEdytuj

Lyon jest dużym węzłem kolejowym ze stacją Gare de Lyon-Saint Paul oraz drogowym. Miasto obsługują stacje Lyon Part-Dieu (główny dworzec kolejowy, położony we wschodniej części miasta) oraz Lyon Perrache (dworzec kolejowy i autobusowy). Znajdują się tu również międzynarodowy port lotniczy imienia Antoine’a de Saint-Exupéry’ego (dawniej Satolas) oraz port rzeczny.

Miasto zostało połączone z Paryżem i Marsylią szybką linią kolejową TGV. Dzięki temu czas podróży do Paryża uległ skróceniu do 115 minut, zaś do Marsylii można dojechać w 104 minuty.

W Lyonie działają dwie linie kolei szynowo-linowych (Vieux Lyon – Saint-Just i Vieux Lyon – Fourvière), cztery linie metra (A, B, C i D), pięć linii tramwajowych (T1, T2, T3 ,T4, T5 i T6 które jest w trakcie budowy), jedna linia tramwaju dwusystemowego (Rhône Express) i kilkadziesiąt linii autobusowych oraz dwie linie trolejbusowe (C1 i C3).

19 maja 2005 roku w mieście uruchomiono nowoczesny system wypożyczania rowerów o nazwie Vélo’v. Obecnie składa się on z sieci 340 stacji (pokrywa ona obszar Lyonu oraz sąsiedniego miasta Villeurbanne) oraz ponad 4000 rowerów. Wypożyczenie roweru jest tanie, co w założeniu ma się przyczyniać do redukcji zanieczyszczenia i zmniejszenia natężenia ruchu samochodowego w mieście oraz zachęcać mieszkańców do prowadzenia zdrowego trybu życia.

Nauka i kulturaEdytuj

Lyon jest ważnym ośrodkiem kulturalno-naukowym. Znajdują się tu:

Ponadto miasto jest siedzibą licznych instytutów naukowo-badawczych oraz instytucji kulturalnych. Do tych ostatnich należą:

  • opera
  • teatry
  • kabarety
  • kina studyjne
  • muzea (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne)
  • letnie festiwale filmowe i teatralne w plenerze

Zabytki i atrakcje turystyczneEdytuj

Historyczna część Lyonu[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
 
Państwo   Francja
Typ kulturowy
Spełniane kryterium II, IV
Numer ref. 872
Region[b] Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1998
na 22. sesji
 
Saint Martin d’Ainay, marzec 2005

Historyczna część Lyonu została wpisana 5 grudnia 1998 przez UNESCO na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego. W nazywanej Vieux Lyon (Stary Lyon) dzielnicy znajdują się liczne zabytki gotyckie i renesansowe.

Do atrakcji miasta należą ponadto:

  • muzea
    • Centrum Historii Ruchu Oporu i Deportacji (Le Centre Historique de la Résistance et de la Déportation)
    • Instytut Lumière (L’Institut Lumière)
    • Muzeum Cywilizacji Galijsko-Rzymskiej (Le musée gallo-romain de Lyon-Fourvière)
    • Muzeum Drukarstwa (Le musée de l’imprimerie)
    • Muzeum Historii Naturalnej (Le Muséum)
    • Muzeum Historyczne Lyonu (Le musée Gadagne)
    • Muzeum Sztuk Pięknych (Le musée des Beaux-Arts)
    • Muzeum Sztuki Współczesnej (Le musée d’Art Contemporain)
    • Muzeum Tony’ego Garnier (Le musée urbain Tony Garnier)
    • Muzeum Włókiennictwa i Sztuk Dekoracyjnych (Le musée des tissus et des arts décoratifs)
  • kościoły
    • bazylika Najświętszej Maryi Panny (La basilique de Notre-Dame de Fourvière) z XIX wieku
    • klasycystyczny zbór protestancki (La Temple) przy Place du Change
    • romańska bazylika benedyktynów Saint-Martin-d’Ainay z XII wieku
    • romańsko-gotycka katedra św. Jana Chrzciciela (La primatiale Saint-Jean-Baptiste) ze słynnym czternastowiecznym zegarem astronomicznym (XII-XIV wiek)
    • Saint-Bonaventure (XIV-XV wiek)
    • Saint-Bruno-des-Chartreux (XVI wiek, wielokrotnie przebudowywany)
    • Saint-Irénée (świętego Ireneusza) z kryptą wczesnochrześcijańską z V wieku
    • Saint-Nizier (XV-XVI wiek)
    • Saint-Paul z XV wieku
    • wielki meczet Lyonu (La grande mosquée de Lyon)
  • architektura dawna i nowa
    • ratusz z XVII wieku
    • neoklasycystyczny gmach opery z pierwszej połowy XIX wieku
    • secesyjne zabytki w dzielnicach wschodnich (dawny dworzec Brotteaux, kamienice)
    • „Ołówek” (Crayon), czyli wieżowiec banku Crédit Lyonnais przypominający zatemperowany ołówek
    • nowoczesny kompleks architektoniczny Cité Internationale zaprojektowany przez włoskiego architekta Renzo Piano
    • Zamek de La Motte
  • ruiny budowli rzymskich
  • największy we Francji park miejski Parc de la Tête d’Or

Sporo zabytków z czasów rzymskich znajduje się również w pobliskich miejscowościach Vienne i Chaponost.

Nową atrakcją turystyczną aglomeracji Lyonu jest ukończona w latach 90. XX wieku buddyjska Pagoda Thien-Minh, ufundowana przez diasporę wietnamską. Mieści się ona w Sainte-Foy-lès-Lyon tuż za południowo-zachodnim krańcem Lyonu.

W okresie letnim mieszkańców i turystów przyciągają kąpielisko w podmiejskim parku Miribel-Jonage oraz ogromny półdziki park Lacroix-Laval na zachód od aglomeracji.

ArchitekturaEdytuj

Lyon posiada nie tylko doskonale zachowaną i odrestaurowaną starą część miasta, ale również powstają w nim nowoczesne budynki.

Przykładem tego są szklane biurowce przy dworcu kolejowym Part-Dieu, a także zrewitalizowany obszar poprzemysłowy przy połączeniu Rodanu i Saona w dzielnicy Confluence. Obecnie znajduje się tam nowoczesne centrum handlowe z przeszklonym dachem, lofty, biurowce i siedziby administracji publicznej.

Jednak najchętniej oglądanymi budynkami jest zespół apartamentowców oraz oryginalny budynek Le Orange Cube zaprojektowany przez pracownie Jakob + MacFarlane, który przypomina kostkę żółtego szwajcarskiego sera z ogromną dziurą przechodzącą przez środek budowli.

Obok pięknych i zabytkowych budynków starego miasta, to właśnie dzielnica Confluence stała się kolejnym celem bardzo często odwiedzanym przez turystów.

SportEdytuj

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Miasto znane jest kibicom sportowym z klubu piłkarskiego Olympique Lyon, który w ostatnim czasie regularnie gra w Lidze Mistrzów UEFA i siedmiokrotnie z rzędu był mistrzem Francji, a w ostatnich latach jedenaście razy z rzędu zakończył rozgrywki ligowe w pierwszej trójce ligi francuskiej. Drużyna rozgrywała swoje mecze w roli gospodarza na Stade Gerland a od 2016 roku na nowootwartym Groupama Arena (Stade Gerland pozostał stadionem rugby).

Związki z PolskąEdytuj

W lyońskiej aglomeracji mieszka kilkutysięczna Polonia, zaś przy kościele pw. Świętej Trójcy (Ste. Trinité) gromadzi się polska parafia rzymskokatolicka.

W dniu 6 kwietnia 1940 roku zaczęto organizować trzeci polski dywizjon myśliwski we Francji, którego dowództwo powierzono mjr. Józefowi Kępińskiemu. Jednostce nadano nazwę I/145 Dywizjon Myśliwski „Warszawski” (Groupe de Chasse Polonaise de Varsovie, GC I/145) a jego bazę stanowiło lotnisko Lyon Bron. W czasie kampanii francuskiej zadaniem dywizjonu było m.in. osłanianie Lyonu z powietrza.

W mieście działa konsulat generalny Rzeczypospolitej Polskiej.

Szklana piramida wieńcząca „Ołówek” (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne) została zaprojektowana przez polskiego architekta Stefana du Chateau.

Od 1991 roku Lyon jest miastem partnerskim Łodzi.

Urodzeni w LyonieEdytuj

Miasta partnerskieEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Gérard Corneloup, Les itinéraires du Patrimoine Mondial, ​ISBN 2-908295-49-0​, Lyon 2000.
  • Jacques Lasfargues, François Leyge, Itinéraires gallo-romains dans le Rhône, ​ISBN 2-908291-19-3​, Lyon 1997, s. 6-20.

Linki zewnętrzneEdytuj