Czarna Woda (miasto)

miasto w województwie pomorskim

Czarna Woda (kaszb. Czôrnô Wòda, niem. Schwarzwasser) – miasto w północnej Polsce, w woj. pomorskim, w powiecie starogardzkim. Położone nad rzeką Wdą, na obszarze Borów Tucholskich, na Kociewiu, na pograniczu borowiacko-kociewskim. Miasto jest (od 2014) siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Czarna Woda.

Czarna Woda
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat starogardzki
Gmina Czarna Woda
Prawa miejskie 1 stycznia 1993
Burmistrz Arkadiusz Gliniecki
Powierzchnia 9,94 km²
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

2841[1][2]
285,8 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 83-262
Tablice rejestracyjne GST
Położenie na mapie gminy Czarna Woda
Mapa konturowa gminy Czarna Woda, po lewej znajduje się punkt z opisem „Czarna Woda”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Czarna Woda”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Czarna Woda”
Położenie na mapie powiatu starogardzkiego
Mapa konturowa powiatu starogardzkiego, blisko lewej krawiędzi nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Czarna Woda”
Ziemia53°50′40″N 18°06′00″E/53,844444 18,100000
TERC (TERYT) 2213014
SIMC 0162139
Urząd miejski
ul. Mickiewicza 7
83-262 Czarna Woda
Strona internetowa

Według danych z 1 stycznia 2018 Czarna Woda liczyła 2 841 mieszkańców[1].

HistoriaEdytuj

 
Zespół Szkół Publicznych w Czarnej Wodzie

Położone jest na skraju Borów Tucholskich było ośrodkiem przemysłu drzewnego, od końca XIX wieku istniał tam tartak. Atrakcyjne położenie nad rzeką, a jednocześnie przy szlaku drogowo-kolejowym Berlin-Kaliningrad spowodowało, że w Czarnej Wodzie w latach 50. XX wieku zlokalizowano fabrykę płyt pilśniowych.

 
Osiedle mieszkaniowe przy ulicy Słowackiego

W latach 1919–1939 Czarna Woda należała do województwa pomorskiego. W latach 1945–1950 wieś administracyjnie należała do woj. gdańskiego (dużego). W latach 1993–1998 miasto administracyjnie należało do woj. gdańskiego (małego).

Czarna Woda posiada prawa miejskie od 1 stycznia 1993 roku[3]. Uzyskała je za sprawą odłączenia się od gminy wiejskiej Kaliska (jako sołectwo należała do niej równe 20 lat, po reformie znoszącej gromady na rzecz gmin w 1973 r.) i utworzenia gminy miejskiej. Obecnie jest najmłodszym miastem województwa pomorskiego oraz Kociewia; niecałe dwa lata wcześniej (1 kwietnia 1991 r.) w ten sam sposób powstała gmina miejska Krynica Morska (dawniej sołectwo gminy wiejskiej Sztutowo).

30 grudnia 1994 r. z gminy Kaliska zostały wyłączone następne dwa sołectwa: Huta Kalna oraz Lubiki, które przeszły do miasta Czarna Woda, stając się częściami miasta[4].

1 stycznia 2014 Czarna Woda zmieniła rodzaj gminy z miejskiej na miejsko-wiejski[5]. W praktyce oznaczało to wyłączenie poza administrację miasta obszarów sołectw Huta Kalna i Lubiki. Z wyłączonych terenów powstał obszar wiejski gminy miejsko-wiejskiej Czarna Woda. 1 stycznia 2014 odebrany został też status miasta gminie miejskiej Czarna Woda z równoczesnym (tego samego dnia) nadaniem statusu miasta miejscowości Czarna Woda. Był to dwuetapowy zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską (z identyczną sytuacją spotkała się w 2008 roku Szczawnica[6], kiedy to przekształcono gminę miejską Szczawnica w miejsko-wiejską gminę Szczawnica. Zmiana statusu gminy podyktowana była wieloma warunkami. W części "wiejskiej" jednostki dominują funkcje rolnicze oraz usługi związane z obsługą rolnictwa i turystyki. Brak tam kanalizacji sanitarnej; jest tam też samodzielny wodociąg niezależny od miejskiej sieci wodociągowej. Tereny "miejskie" i "wiejskie" różnią się znacznie pod względem stopnia urbanizacji i rodzaju zabudowy. Wydzielenie części wiejskiej z miasta Czarna Woda umożliwi jej mieszkańcom korzystanie ze środków Unii Europejskiej przeznaczonych dla obszarów wiejskich oraz pozwoli na utworzenie gospodarstw agroturystycznych (m.in. dostęp do kredytów z tym związanych)[5]. Przy frekwencji 0,65% (miasto Czarna Woda), 18,39% (sołectwo Huta Kalna) i 14,21% (sołectwo Lubiki) za zmianą statusu gminy z miejskiej na miejsko-wiejski opowiedziało się 100% głosujących we wszystkich jednostkach[5].

Odebranie tej gminie statusu miasta i nadanie go miejscowości wiejskiej Czarna Woda, co spowodowało zmniejszenie powierzchni miasta ogółem o 1779 ha (o powierzchnię obszaru wiejskiego wydzielonego w tej gminie). Obecnie (1 stycznia 2015) powierzchnia miasta wynosi 994 ha a ludność 2865 osób[7].

PołożenieEdytuj

Czarna Woda leży w południowej części województwa pomorskiego, na zachodnim krańcu powiatu starogardzkiego. Około 2 km na południowy zachód leży wieś Łąg.

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia miasta wynosiła 9,94 km²[8][9]. Miasto obejmowało 35,8% powierzchni gminy Czarna Woda.

Miasto jest położone w centralnej części mezoregionu Bory Tucholskie. Znajduje się nad rzeką Wdą. Przy północno-zachodniej części miasta do Wdy uchodzi rzeka Niechwaszcz.

Według danych z roku 2002[10] Czarna Woda miała obszar 27,75 km², w tym: użytki rolne: 33%, przewaga gruntów o klasie bonitacyjnej VI, użytki leśne: 54%[11]

DemografiaEdytuj

31 grudnia 2014 r. miasto miało 2865 mieszkańców[8]. Dane z 31 grudnia 2014[12]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 2865 100 1470 51,3 1395 48,7
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
288,2 147,9 140,3

Szlaki turystyczneEdytuj

 
Czarna Woda – ulica Starogardzka, Droga krajowa 22 ("berlinka")

Przez miasto Czarna Woda przebiegają następujące szlaki turystyczne:

Kociewskie trasy roweroweEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Czarna Woda w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-11-14] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  3. Dz.U. z 1992 r. nr 100, poz. 500.
  4. Dz.U. z 1994 r. nr 132, poz. 671.
  5. a b c Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy (Dz.U. z 2013 r. poz. 869)
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2007 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta (Dz.U. z 2007 r. nr 136, poz. 961)
  7. GUS
  8. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  9. Zmiany wchodzące w życie z dniem 1 stycznia 2014 roku. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2017-02-15].
  10. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  11. WebEWID, webewid.powiatstarogard.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  12. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci, województw, powiatów i gmin – 31.12.2014 (pol.). GUS. [dostęp 2015-08-13].
  13. PTTK Szlak Kociewski.
  14. PTTK Szlak Kręgów Kamiennych.
  15. szlaki turystyczne Powiatu Starogardzkiego.
  16. kociewskie trasy rowerowe.

Linki zewnętrzneEdytuj