Podkowa Leśna

miasto i gmina w województwie mazowieckim

Podkowa Leśna (używająca tytułu „miasto-ogród”) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim. Miasto należy do aglomeracji warszawskiej.

Podkowa Leśna
miasto i gmina
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat grodziski
Prawa miejskie 1969
Burmistrz Artur Tusiński
Powierzchnia 10,13[1] km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

3874[2]
382,4 os./km²
Strefa numeracyjna 22
Kod pocztowy 05-807
Tablice rejestracyjne WGM
Położenie na mapie powiatu grodziskiego
Mapa konturowa powiatu grodziskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Podkowa Leśna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Podkowa Leśna”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Podkowa Leśna”
Ziemia52°07′18″N 20°43′35″E/52,121667 20,726389
TERC (TERYT) 1405021
SIMC 0921504
Urząd miejski
ul. Akacjowa 39/41
05-807 Podkowa Leśna
Strona internetowa

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Według danych z 30 czerwca 2004 r.[3] miasto liczyło 3806 mieszkańców, a według spisu powszechnego z 2011 r. 3926[4].

HistoriaEdytuj

Okres międzywojenny i wojnaEdytuj

Tereny, na których leży Podkowa Leśna należały niegdyś do Stanisława Wilhelma Lilpopa, podróżnika i myśliwego, syna Stanisława Lilpopa – przemysłowca, współzałożyciela firmy „Lilpop, Rau i Loewenstein”. Za początek miasta uznać należy datę 9 kwietnia 1925, kiedy to Stanisław W. Lilpop, koncern (spółka akcyjna) „Siła i Światło” oraz Bank Związku Spółek Zarobkowych zakładają spółkę „Miasto Ogród Podkowa Leśna”. Wtedy też członkowie zarządu nowo powstałej spółki „Miasto Ogród Podkowa Leśna” (J. Redziński, T. Baniewicz i właśnie St.W. Lilpop) podpisali akt zlecający spółce rozsprzedaż terenów Podkowy. Stworzenie miasta jest związane bezpośrednio z Elektryczną Koleją Dojazdową (obecnie Warszawska Kolej Dojazdowa), budowaną w latach 20. XX wieku z inicjatywy koncernu „Siła i Światło”. Także w 1925 roku powstaje, na zamówienie Spółki, specyficzny plan urbanistyczny oparty na koncentrycznych ulicach-alejach wokół dworca kolejki (projekt Antoniego Jawornickiego). W roku 1981 Podkowa Leśna została wpisana do rejestru zabytków.

W czasie II wojny światowej udzielano pomocy i schronienia (m.in. na Stawisku) wielu ukrywającym się Żydom (wśród nich np. rodzinie znanego warszawskiego adwokata Henryka Kona, który ukrywał się w Podkowie Leśnej z synem, późniejszym dziennikarzem i podróżnikiem Lucjanem Wolanowskim). Po powstaniu warszawskim miejscowości leżące na linii kolejki EKD, w tym Podkowa Leśna i Milanówek, przyjęły dziesiątki tysięcy uchodźców z Warszawy. Ponieważ znalazła się tam również znaczna część dowództwa AK, miejscowości te nazywane były „Małym Londynem”. W Podkowie mieściła się m.in. jedyna radiostacja, która uratowała się z powstańczej Warszawy, obsługiwana przez Zofię i Stefana Korbońskich.

Okres powojennyEdytuj

W latach 1948–1954 miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Podkowa Leśna[5]. 1 stycznia 1957 roku Podkowa Leśna otrzymała prawa osiedla[6], a 31 grudnia 1968 roku prawa miejskie[7].

Po wojnie ważną dla historii Podkowy postacią był ksiądz Leon Kantorski, proboszcz parafii pw. św. Krzysztofa w latach 1964–1991. W jego kościele w 1968 r. odbyło się pierwsze wykonanie tzw. mszy beatowej (rockowej). W latach 80. parafia stanowiła ważny ośrodek ruchu oporu, inicjując różne inicjatywy społeczne, polityczne i charytatywne. Odbyło się na przykład kilka głodówek w obronie więźniów politycznych, odprawiane były „msze za ojczyznę”, organizowane „spotkania z autorem”, gdzie zapraszano znanych opozycjonistów, historyków itp.

ObecnieEdytuj

W obrębie miasta występują elementy starodrzewu, a także trzy rezerwaty przyrody (rezerwat przyrody Parów Sójek, rezerwat im. Bolesława Hryniewieckiego, Zaborów im. W. Tyrakowskiego) i wiele pomników przyrody. Podkowa została pomyślana jako miejscowość willowa wyższych urzędników i inteligencji. Także dziś zamieszkuje ją wiele znanych osób.

Obecnie Podkowa Leśna jest celem wycieczek i spacerów mieszkańców Warszawy, ze względu zarówno na leśny charakter, jak i dużą liczbę pięknych starych przedwojennych willi. Ułatwia to kolejka WKD kursująca z Warszawy przez Podkowę Leśną aż do Grodziska Mazowieckiego. Warto zobaczyć m.in. Aleję Lipową, liczącą prawie 100 lip (pomników przyrody), pałacyk myśliwski Lilpopa, willę Aida oraz przedwojenną willę Kasyno Obywatelskie. Willę Kasyno szczególnie warto odwiedzić w czasie dorocznego Festiwalu Otwarte Ogrody. Interesujący jest również kościół wybudowany przed wojną w stylu modernistycznym, później kilkakrotnie przebudowywany. Zawiera on ciekawe przykłady przedwojennej i współczesnej sztuki sakralnej (fresk, rzeźby, witraże), oraz rozległy, starannie zaprojektowany ogród.

W willi Stawisko, należącej dawniej do Jarosława Iwaszkiewicza, znajduje się Muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów. W miejscowości znajduje się jedyna uczelnia wyższa, Wyższa Szkoła Teologiczno-Humanistyczna, prowadzona przez Kościół Adwentystów Dnia Siódmego.

Struktura powierzchniEdytuj

Według danych z roku 2002[8] Podkowa Leśna ma obszar 10,1 km², w tym:

  • użytki rolne: 6%
  • użytki leśne: 78%

Miasto stanowi 2,75% powierzchni powiatu.

WKDEdytuj

 
EN95 odjeżdżający ze stacji WKD w Podkowie

W latach 1927-1936 w Podkowie Leśnej stopniowo powstawały przystanki kolei WKD (pierwotnie EKD), będący jednocześnie najstarszym działającym obecnie w Polsce tego typu systemem transportu publicznego[9]. Na przystankach dostępne są kasy oraz automaty biletowe[10].

Do chwili obecnej figurują tu 3 przystanki:

Pod budowę danej inwestycji Stanisław Lilpop przekazał na własność EKD S.A. – bez żadnej dopłaty – pas ziemi o powierzchni 7 hektarów i 4836 m², ciągnący się od folwarku Klementynów do wsi Owczarnia.

DemografiaEdytuj

Kulig, Podkowa Wschodnia, ul.Jelenia róg ul.Wiewiórek, luty 2010
 
Park Leśny

Dane z 31 grudnia 2007[11]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 3822 100 2031 53,1 1791 46,9
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
378,4 201,1 177,3

[2]

  • Piramida wieku mieszkańców Podkowy Leśnej w 2014 roku[2].


 

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Kościół rzymskokatolicki

ZabytkiEdytuj

 
Willa „Renata”, zabytkowy budynek w Podkowie Leśnej

Zabytki wpisane do polskiego rejestru zabytków

  • Układ urbanistyczny Podkowy Leśnej (nr rej. 1194-A z 22.10.1981)

AdministracjaEdytuj

 
Mapa miasteczka

Podkowa Leśna jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich[12].

Podkowa Leśna jest członkiem Podwarszawskiego Trójmiasta Ogrodów”[13]

Burmistrzowie Podkowy LeśnejEdytuj

  • Jadwiga Piwońska (1990–1998)
  • Joanna Damaziak (1998–2002)
  • Andrzej Kościelny (2002–2010)
  • Małgorzata Stępień-Przygoda (2010–2014)
  • Artur Tusiński (od 2014)

Sąsiednie gminyEdytuj

Brwinów, Milanówek, Nadarzyn

Honorowi ObywateleEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj