Otwórz menu główne

Łańcut

miasto i gmina w województwie podkarpackim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łańcut (ujednoznacznienie).

Łańcutmiasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, na granicy Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej. Siedziba władz powiatu i gminy.

Łańcut
miasto i gmina
Ilustracja
Zamek Lubomirskich i Potockich
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat łańcucki
Aglomeracja rzeszowska
Burmistrz Rafał Kumek
Powierzchnia 19,42[1] km²
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

17 777[2][3]
915,4 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 17
Kod pocztowy 37-100
Tablice rejestracyjne RLA
Położenie na mapie powiatu łańcuckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu łańcuckiego
Łańcut
Łańcut
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łańcut
Łańcut
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Łańcut
Łańcut
Ziemia50°04′05″N 22°13′47″E/50,068056 22,229722
TERC (TERYT) 1810011
SIMC 0974529
Urząd miejski
pl. Sobieskiego 18
37-100 Łańcut
Strona internetowa
Glorieta w parku zamkowym po remoncie

Łańcut należy do województwa podkarpackiego, leżąc 16 km na wschód od jego stolicyRzeszowa. Przez tereny miasta przebiega autostrada A4, która łączy zachód Europy z Ukrainą.

Według danych z 1 stycznia 2018 Łańcut liczył 17 777 mieszkańców[2].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Osobny artykuł: Historia Łańcuta.

Miasto założone zostało przez króla Kazimierza Wielkiego. Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła w roku 1349 z nadania księcia Władysława Opolczyka w dolinie rzeki Wisłok.

Król sprowadził kolonistów niemieckich (zob. Głuchoniemcy[4]) z miejscowości Landshut (‘strażnica kraju’) w Bawarii[5][6]. Jest to zatem nazwa przeniesiona (ponowiona) przez kolonistów na nowo założone miasto, a następnie adaptowana fonetycznie z języka niemieckiego do polskiego[7]. W pobliżu Łańcuta założono w roku 1450 niemiecką wieś Helwigau. Ludność niemiecka z okolic Łańcuta zachowała swoją odrębność językową do pierwszej połowy XVIII wieku[8].

Nazwa miasta notowana była w formach: Landshut, Lanczuth (1375), Landssuth (1381), Lanchth (1384), Lanczuth (1494), jeszcze w roku 1650 Landshut[9].

W XV wieku wybudowano zamek początkowo drewniany, który do XVI wieku dawał odpór najazdom tatarskim.

W 1635 roku Łańcut uzyskał prawo składu[10].

W latach 1918–1921, podczas wojny polsko–bolszewickiej, Łańcut był miejscem przetrzymywania jeńców z Ukraińskiej Armii Halickiej (powstał w nim pierwszy obóz w Polsce)[11].

Podczas okupacji niemieckiej administracja tzw. Generalnego Gubernatorstwa wprowadziła dla miasta w 1941 roku nazwę Landshut.

Struktura powierzchniEdytuj

Łańcut ma obszar 19,43 km² (2002)[12], w tym:

  • użytki rolne: 59%
  • użytki leśne: 2%

Miasto zajmuje 4,3% powierzchni powiatu.

DemografiaEdytuj

Osobny artykuł: Ludność Łańcuta.

Miasto liczyło w 2008 roku 18025 mieszkańców (31 grudnia 2008)[13]. Dane z 31 grudnia 2008 r.[14]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 18 025 100 9493 52,67 8532 47,33
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
928,0 488,8 439,2
  • Piramida wieku mieszkańców Łańcuta (2014)[15].
     

Zabytki i atrakcje turystyczneEdytuj

Zabytki i atrakcje turystyczne Łańcuta
Widok zamku od strony Ogrodu Włoskiego
Ogród Różany
Zameczek romantyczny
Stary kort tenisowy
Oranżeria (1799–1802) – wejście
Kolekcja powozów z XIX i początku XX w.
Ogród Włoski – rzeźba Bachus na panterze

GospodarkaEdytuj

PrzemysłEdytuj

  • Fabryka śrub „Śrubex” SA[16] obecnie „Koelner” SA[17][18]
  • Łańcucka Fabryka Wódek „Polmos Łańcut
  • Zakład Poligraficzny „Techgraf”
  • Zakłady odzieżowe „Vipo
  • Lancerto S.A.

HandelEdytuj

Łańcut jest ośrodkiem usługowym dla mieszkańców regionu.

TransportEdytuj

Przez Łańcut przebiega linia kolejowa KrakówMedyka o znaczeniu międzynarodowym ze stacją kolejową.

OświataEdytuj

 
Liceum Ogólnokształcące nr 1

Obecnie w Łańcucie działają 4 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące oraz 4 profilowane, 6 szkół zawodowych i technicznych. Działają również szkoła artystyczna oraz szkoła policealna. Od roku 2007 funkcjonuje Powiatowe Centrum Kształcenia Praktycznego i Edukacji Zawodowej. W Łańcucie istnieje również Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Szkoły podstawoweEdytuj

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego (ul. Piłsudskiego 7)
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Jana Twardowskiego (ul. Kościuszki 17)
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. 10 Pułku Strzelców Konnych (ul. 29 Listopada 21)
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Pawła II w Łancucie (ul. Kochanowskiego 6)

Szkoły gimnazjalneEdytuj

W roku szkolnym 2006/2007 do gimnazjów w Łańcucie uczęszczało 841 osób[19].

  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego (ul. Józefa Piłsudskiego 7)
  • Publiczne Gimnazjum nr 2 (ul. Jana Kochanowskiego 6)

Szkoły ponadgimnazjalneEdytuj

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Janusza Korczaka (ul. Grunwaldzka 11)
  • Medyczna Szkoła Policealna (ul. Grunwaldzka 11)
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Kochanowskiego (ul. Podzwierzyniec 41)
  • Zespół Szkół nr 3 im. M. Kopernika
  • Zespół Szkół Technicznych (ul. Armii Krajowej 51A)
  • Centrum Kształcenia Praktycznego i Edukacji Zawodowej im.Felicjana Dzierżanowskiego (ul. Armii Krajowej 51)

Szkoły artystyczneEdytuj

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. T. Leszetyckiego w Łańcucie (ul. 3 Maja 19)
  • Szkoła Muzyczna I i II st. Łańcuckiego Towarzystwa Muzycznego (z uprawnieniami szkoły publicznej) (ul. 3 Maja 19)

ReligiaEdytuj

 
Kościół farny św. Stanisława
 
Kościół św. Józefa

KatolicyzmEdytuj

W Łańcucie mają swoją siedzibę dwa dekanaty należące do archidiecezji przemyskiej:

ProtestantyzmEdytuj

InneEdytuj

SportEdytuj

Ludzie związani z ŁańcutemEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Łańcutem.

PrzypisyEdytuj

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Lancut, w oparciu o dane GUS.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  4. Ut testat Metrika Koronna, 1658, „quod Saxones alias Głuszy Niemcy około Krosna i Łańcuta osadzeni są iure feudali alias libertate saxonica”, [w:] Ks. dr Henryk Borcz. Parafia Markowa w okresie staropolskim. Markowa sześć wieków. 2005 str. 72-189.
  5. prof. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin, Ossolineum 1984, ​ISBN 83-04-01090-9​.
  6. Marcin Kromer: Historia Polski l.12.
  7. Polska z Miodkiem – (34) Łańcut, Rzeszów. TVP Polonia, 20.12.1015, godz. 17:25 (powtórka: 21.12.2015, godz. 00:40).
  8. Prof. Barbara Czopek-Kopciuch: Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim, 1995, ​ISBN 83-85579-33-8​.
  9. Polonia Regnum, et Silesia Ducatus. Mapa Matthausa Meriana z 1650, na podstawie map Willema Blaeu Janszoona (1571–1638).
  10. Stan Lewicki, Historja handlu w Polsce na tle przywilejów handlowych : (prawo składu), Warszawa 1920, s. 139.
  11. [1] Jeńcy bolszewiccy w Polsce.
  12. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  13. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). , 2009. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118. 
  14. GUS – Ludność Polski 2008.
  15. http://www.polskawliczbach.pl/Lancut, w oparciu o dane GUS.
  16. Fabryka śrub na giełdzie (pol.). 2004-12-29. [dostęp 2010-05-16].
  17. Firma – Historia (pol.). [dostęp 2010-05-16].
  18. Koelner – O spółce. [dostęp 2010-05-11].
  19. http://www.umlancut.bip.doc.pl/index.php?wiad=23187.
  20. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-15].
  21. Odznaczenia jubileuszowe. „Nowa Reforma”, s. 5, nr 277 z 3 grudnia 1898. 

Linki zewnętrzneEdytuj