Pelplin

miasto w województwie pomorskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Pelplin (niem. Pelplin, kaszub. Pôłplëno) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pelplin.

Pelplin
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Collegium Marianum
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat tczewski
Gmina Pelplin
Prawa miejskie 1931
Burmistrz Mirosław Chyła
Powierzchnia 4,45 km²
Wysokość 31,3-65,3 m n.p.m.
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

8125[1][2]
1790 os./km²
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 83-130
Tablice rejestracyjne GTC
Położenie na mapie gminy Pelplin
Mapa lokalizacyjna gminy Pelplin
Pelplin
Pelplin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pelplin
Pelplin
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Pelplin
Pelplin
Położenie na mapie powiatu tczewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tczewskiego
Pelplin
Pelplin
Ziemia53°55′34″N 18°42′04″E/53,926111 18,701111
TERC (TERYT) 2214044
SIMC 0934599
Hasło promocyjne: Pelplin – miasto z duszą
Urząd miejski
pl. Grunwaldzki 4
83-130 Pelplin
Strona internetowa

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. gdańskiego. Pelplin jest lokalnym węzłem komunikacyjnym, krzyżują się tu: droga wojewódzka nr 229 z drogą nr 230, w pobliżu miasta znajduje się węzeł drogowy Pelplin autostrady A1 z drogą wojewódzką nr 229. Przez miasto biegnie magistrala kolejowaChorzów BatoryTczew. Według danych z 1 stycznia 2018 Pelplin liczył 8125 mieszkańców[1].

PołożenieEdytuj

 
Panorama Bazyliki Katedralnej, oraz części miasta

Miasto położone jest w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie tczewskim, nad rzeką Wierzycą. Geograficznie Gmina i Pelplin położony jest w obrębie dwóch mezoregionów fizycznogeograficznych – Pojezierza Starogardzkiego (część centralna i zachodnia) oraz Doliny Kwidzyńskiej (część wschodnia), która jest częścią makroregionu Doliny Dolnej Wisły. Etnograficznie należy do regionu zwanego Kociewiem, leżącego na Pomorzu Gdańskim. Położenie geograficzne, a także struktura środowiska przyrodniczego (wynik zlodowacenia bałtyckiego oraz procesów przyrodniczych po ustąpieniu lądolodu) determinują większość warunków naturalnych – jest to gmina o wiodącej funkcji rolniczej.


HistoriaEdytuj

ŚredniowieczeEdytuj

 
Opactwo pelplińskie na weducie z 1774 roku

Nie wiadomo kiedy dokładnie założony został Pelplin, pierwsze wzmianki w kronikach to rok 1274. Wtedy książę pomorski Mszczuj II przekazał cystersom wieś Pelplin[3]. Cystersi zaczęli osiedlać się na terenach Pelplina, zbudowali klasztor i prowadzili tam swoją działalność zakonną. W 1433 Pelplin stał się ofiarą najazdu czeskich sierotek pod wodzą Jana Čapka z Sán, który zniszczył wieś, w kolejnych latach odbudowaną.

NowożytnośćEdytuj

 
Cukrownia w Pelplinie
 
Most kolejowy nad Wierzycą
 
Wieżyczki murów ogrodu biskupiego

Pelplin był odwiedzany przez wielu znanych władców, m.in.: Zygmunta III Wazę w 1623 roku, króla Szwecji Gustawa Adolfa w 1626 roku, Władysława IV Wazę w 1623 i 1635 roku, Jana III Sobieskiego w 1668 i 1677 oraz wdowę po królu Michale Korybucie Wiśniowieckim królową Eleonorę. W 1659 roku w czasach "potopu" Szwedzi niszczą miejscowość. Po II rozbiorze Pelplin 1793 przechodzi pod panowanie Prus, wprowadzono wtedy ograniczenia w działalności klasztoru. Mimo tego w 1821 roku Pelplin staje się stolicą diecezji chełmińskiej[4], a w 1836 utworzono Collegium Marianum. W roku 1852 oddano do użytku linię kolejową z Bydgoszczy do Gdańska przebiegającą przez Pelplin. Uroczyste otwarcie żelaznego szlaku z udziałem króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV odbyło się 5 sierpnia 1852 r. Na powitanie monarchy dzień wcześniej udał się do Bydgoszczy biskup Anastazy Sedlag, który towarzyszył królowi aż do Pelplina. Pociąg specjalny z dworem królewskim zatrzymał się przy moście nad Wierzycą (naprzeciwko obecnej ulicy Kościuszki). Tu król Fryderyk wyszedł ze swoją świtą z pociągu i podziwiał nowy most[5]. W 1869 zaczęto wydawanie gazety Pielgrzym, a w 1878 zostaje uruchomiona cukrownia[6]

Osobny artykuł: Cukrownia Pelplin.

Od 1918 do 1939Edytuj

 
Powitanie gen. Józefa Hallera na dworcu kolejowym w Pelplinie
 
Pelplin, 1920-1939

W 1920 Pelplin, po blisko 148 latach zaboru pruskiego, powrócił do Polski. Oddziały frontu pomorskiego wkraczając do miasta dokonały jego przyłączenia do Polski. Do Pelplina przyjechał generał Józef Haller, którego mieszkańcy hucznie przywitali na pelplińskim dworcu kolejowym [7]. W 1931 roku miastu nadano prawa miejskie, a w 1937 herb w postaci mitry biskupiej.

II wojna światowaEdytuj

Wybuch II wojny światowej otworzył najbardziej tragiczny rozdział w historii Pelplina. Seminarium Duchowne stało się m.in. więzieniem, gdzie przeprowadzano połączone z torturami przesłuchiwania więźniów. W pozostałych zabudowaniach seminaryjnych hitlerowcy utworzyli szkołę policyjną, z czasem zakwalifikowaną jako filia obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Samą bazylikę zaś sprofanowali. – Odbyła się tu promocja oficerska, tyłem do ołtarza, z hitlerowskimi flagami na organach. 20 października 1939 r. po procesji, jaka przeszła przez miasto, zamordowano pelplińskich profesorów, kanoników i pracowników Kurii, którzy znajdowali się na miejscu. Śmierć poniosło także kilku świeckich mieszkańców Pelplina. Mimo bombardowania miasta jedna z bomb wpadła nawet do środka katedry, za prezbiterium, ale na szczęście nie wybuchła [8].

Osobny artykuł: Krwawa jesień pelplińska.

Czasy współczesneEdytuj

 
Ul.Mickiewicza, centrum Pelplina
 
Charakterystyczny budynek w centrum Pelplina z sygnaturą z zegarem
 
ST Rąbała Residence - nowoczesna kamienica wpisująca się w architekturę Pelplina (ul.Mickiewicza)

W 1990 r. wybrano pierwszą samorządną radę miasta i gminy. W 1992 roku miasto zostało stolicą nowej diecezji pelplińskiej, a pierwszym biskupem został ksiądz prof. dr hab. Jan Bernard Szlaga. W 1993 r powstało wydawnictwo Bernardinium, w 1994 Radio Głos, a w 1989 nastąpiła reaktywacja "Pielgrzyma".

 
Papież Jan Paweł II w Pelplinie

Najważniejszym wydarzeniem w tym okresie był pobyt Jana Pawła II dnia 6 czerwca 1999 roku. To jedyna w historii pielgrzymka papieża na Ziemię Kociewską. Podczas wizyty w Pelplinie Ojciec Święty celebrował mszę świętą na górze w pobliżu miasta, w której wzięło udział ponad 300 tys. wiernych. Ponadto papież zatrzymał się na posiłku w rezydencji biskupa pelplińskiego Jana Bernarda Szlagi oraz modlił się w bazylice katedralnej. Miasto w związku z wizytą Ojca Świętego przeszło w 1988 r. gruntowną modernizację [9] zaś w 2010 r. została otwarta obwodnica[10].

Nazwa miastaEdytuj

W tekstach średniowiecznych pojawiają się nazwy: Poplin (1274), Polplyn (1298), Poplin (1301), Polpelin (1306), a później Paplin lub Peplin (1583). Nazwę tę wywodzono dawniej od rzeczownika „pło”, czyli wyspy na jeziorze. Dziś przeważa opinia, że jest ona patronimiczna i pochodzi od nazwiska Pepła.

Kalendarium dziejów miastaEdytuj

 
XVI-wieczne sklepienie w bazylice katedralnej
 
Bazylika Katedralna w Pelplinie to największa polska katedra z najwyższym w tej części Europy barokowym ołtarzem

Zestawienie chronologiczne przynależności PelplinaEdytuj

Przez lata swojej historii Pelplin był kolejno częścią:

 
Plac Mariacki w Pelplinie
 
Barokowe schody i most nad Wierzycą

ŚrodowiskoEdytuj

KlimatEdytuj

Średnia roczna temperatura w mieście Pelplin wynosi 7,0 °C. W tym obszarze średnioroczne opady to 547 mm. Najsuchszym miesiącem jest luty (23 mm opadów). Największe opady pojawiają się w czerwcu ze średnią 72 mm. Najcieplejszym miesiącem w roku jest lipiec, ze średnią temperaturą 16,8 °C, natomiast najniższa średnia temperatura w roku występuje w styczniu i wynosi ok -3,5 °C. Różnica w opadach pomiędzy najsuchszym a najmokrzejszym miesiącem wynosi 49 mm. Wahania temperatury w trakcie roku wynoszą 20,3 °C.

LasyEdytuj

Pelplińskie lasy wchodzą w skład Nadleśnictwa Starogard, które jest jednym z piętnastu nadleśnictw Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Gdańsku. Na terenie miasta znajdują się również liczne pomniki przyrody:

  • Pelplin - Nadleśnictwo – las położony przy drodze wojewódzkiej nr 229
  • Las przy Hilarowie – położony niedaleko drogi wojewódzkiej nr 230
  • tzw. Dębówka, płd. strona miasta (przy drodze na Ornasowo), las mieszany
  • tzw. Lasek - Pólko, przy ulicy Słowackiego
 
Ogród biskupi

Parki i skweryEdytuj

  • Park i Ogród Biskupi
  • Rodzinny Park przy ul.Kopernika
  • Skwerek przy Poczcie
  • Przystań kajakowa, skwer nad rzeką Wierzyca
  • Skwerek przy ulicy Kościuszki (dawniej Małpi Gaj)
 
Rzeka Wierzyca w Pelplinie

Wody (rzeki)Edytuj

Na terenie Pelplina znajduje się kilka zbiorników wodnych. Niektóre z nich mają dość dużą wartość przyrodniczą i krajobrazową. W ogrodach biskupich znajduje się staw parkowy, malowniczo usytuowany, otoczony rzeką Wierzycą, która rozdziela się w kilku miejscach, tworząc gałęzie rozlewające się po terenie miasta. Jest również jaz spiętrzający wodę, który otoczony jest zielenią. Niedaleko miasta płynie druga rzeka o nazwie Węgiermuca która jest prawym dopływem Wierzycy. Na terenie Gminy Pelplin znajduje się tzw. Nizina Walichnowska, przez którą przepływa Wisła.

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Pelplina w 2014 roku[14].

 

GospodarkaEdytuj

 
Galeria Cukrownia - centrum handlowe

Główne sektory gospodarki:

 
Swisspor Polska Sp. z o.o.

Największe przedsiębiorstwa[potrzebny przypis]:

  • Wydawnictwo „Bernardinum” Sp. z o.o.
  • „Colmec” Sp. z o.o.
  • Zakład Masarski „Rąbała”
  • Zakłady Mięsne „Michna” Sp. z o.o.
  • Swisspor Polska Sp. z o.o.
  • Pelkom Sp. z o.o.
  • Piekarnia i ciastkarnia Meler

HandelEdytuj

 
Targowisko miejskie w Pelplinie

W Pelplinie znajduje się kilka wielkopowierzchniowych sklepów handlowych, takich jak Biedronka, PoloMarket, Rossmann, Pepco, oraz galeria handlowa „Cukrownia”, a także małe supermarkety. Na terenie miasta działa również nowoczesne targowisko miejskie im. Bolesława Knasta.

InwestycjeEdytuj

  • W 2019 r. rozpoczęła się budowa nowoczesnego osiedla oraz centrum rekreacyjnego z hotelem na terenie po dawnej cukrowni[15].
  • W miejscowości Rajkowy (gm. Pelplin) od 2012 r. planowano budowę węglowej Elektrowni Północ. Siłownia z infrastrukturą miała zająć położony nad Wisłą teren o pow. ok. 90-200 ha i spalać rocznie 4,5 mln ton węgla. Koszt realizacji inwestycji miał wynieść 12 mld zł, a zainteresowanym inwestorem była Spółka Elektrownia Północ, należąca do międzynarodowej grupy Kulczyk Investments SA. Ze względów formalnoprawnych budowa nigdy nie została zapoczątkowana[17] na skutek odwołań od decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji środowiskowych, składanych przez mieszkańców regionu i organizacje ekologiczne. Pozwolenie na budowę zostało uchylone w lutym 2013 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a po ponownym jego wydaniu przez starostę tczewskiego, 30 grudnia 2015 uchylił je powtórnie wojewoda pomorski[18].

TurystykaEdytuj

ZabytkiEdytuj

Pelplin, dzięki swoim zabytkom, jest jednym z bardziej rozpoznawalnych miast w województwie pomorskim. Nazywany bywa "Pomorskimi Atenami"[19]. Co roku miasto odwiedza wielu turystów, a ranga turystyczna sukcesywnie rośnie. Największe znaczenie dla turystyki ma zespół pocystersko-katedralny wpisany na Listę Pomników Historii[20], a także Biblia Gutenberga wpisana na Listę UNESCO[21]. W Pelplinie działa Diecezjalne Centrum Informacji Turystycznej[22].

Pozostałe obiekty historyczneEdytuj

  • Góra Jana Pawła II (dawniej Góra Biskupia) - miejsce w którym Jan Paweł II w 1999 roku odprawił mszę św. Obecnie jest to punkt widokowy, oraz miejsce pielgrzymek wiernych, oraz turystów[25].
  • Cmentarz z 1905r. położony nad skarpą rzeki Wierzycy, na którym pochowani są między innymi biskupi chełmińscy: Konstanty Dominik, Aleksander Karczyński, ks. Janusz Stanisław Pasierb, ks. Franciszek Sawicki[26].
  • Młyn nad rzeką Wierzycą.
  • Zabytkowy ceglany most kolejowy.
  • Jaz nad rzeką Wierzycą.
  • Pocysterska śluza.
  • Diabelski kamień.
  • Spichlerz
  • Ruiny cmentarza ewangelickiego w Nadleśnictwie.
  • Krzyż na Woli - upamiętniający pomordowanych w tym miejscu kapłanów.
 
Młyn, trasa kajakowa

Szlaki turystyczneEdytuj

Pelplin posiada wiele kilometrów ścieżek i dróg rowerowych z rozwiniętą infrastrukturą. Prowadzi stąd również droga rowerowa do Starogardu Gdańskiego. Nad rzeką Wierzycą znajduje się także przystań kajakowa z pomostem, wiatami, stojakami na rowery, oraz ławkami, przy których kajakarze mogą odpocząć.

Do najważniejszych szlaków turystycznych należą:  

 
Hotel nad Wierzycą

Baza noclegowaEdytuj

Hotel nad Wierzycą usytuowany jest w historycznych pomieszczeniach młyna wodnego dawnego opactwa cysterskiego w Pelplinie. Jego wnętrza posiadają autentyczne elementy cysterskiej architektury drewnianej. Hotel posiada 50 miejsc noclegowych.

EdukacjaEdytuj

 
Collegium Marianum, Liceum Katolickie im. Jana Pawła II
 
Liceum Ogólnokształcące im. ks. Janusza St. Pasierba
  • Przedszkole Nr 1 w Pelplinie
  • Przedszkole Nr 2 w Pelplinie
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Jana Pawła II
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Biskupa Konstantyna Dominika
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Pelplinie
  • Zespół Szkół Zawodowych w Pelplinie
  • Liceum Ogólnokształcące im. ks. Janusza St. Pasierba
  • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych
  • Zespół Szkół Policealnych „Przyszłość” – szkoła prywatna
  • Collegium Marianum, Liceum Katolickie im. Jana Pawła II
  • Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Pelplińskiej
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I st. w Tczewie im. Janiny Garści filia w Pelplinie
  • Niepubliczna Diecezjalna Szkoła Muzyczna II stopnia w Pelplinie, Studium Organistowskie Diecezji Pelplińskiej

MediaEdytuj

SportEdytuj

 
Mecz Wierzyca Pelplin - Lech II Poznań (Stadion Miejski w Pelplinie)

KS Wierzyca Pelplin – Klub Sportowy założony w 1956 roku w Pelplinie. Klub posiada zespół seniorski, oraz kilka grup młodzieżowych. Do największych sukcesów klubu, można zaliczyć:

  • Piłka nożna
Zdobycie Regionalnego Pucharu Polski (2004/2005)
Awans do IV ligi (2004/2005)
Awans do III ligi (2006/2007)
Awans do III ligi (2016/2017)[1]
  • Karate – istnieje od 1991 roku. W latach 1999–2003 należała do Polskiej Federacji Karate Tradycyjnego Fudokan. Sekcja uczestniczyła w tych latach w wielu obozach i stażach szkoleniowych, zarówno krajowych, jak i międzynarodowych. Na ten czas przypada również wiele sukcesów sportowych naszych zawodników. Od 1 czerwca 2003 roku sekcja była członkiem miejskiego klubu sportowego KS „Wierzyca” Pelplin. Posiadała licencję wydaną przez Polski Związek Karate była zrzeszona w Podkomisji Karate Shotokan W.S.I. PZK. Od 2008 roku jest nie zrzeszona[potrzebny przypis].

KS Centrum Pelplin – Klub Sportowy założony w 1998 roku w Pelplinie. Do największych sukcesów klubu, można zaliczyć awans do IV ligi, oraz dotarcie do 1/4 Regionalnego Pucharu Polski.

Akademia Piłkarska St. Rąbała Jedynka Pelplin – młodzieżowa akademia piłkarska, która ma na swoim koncie liczne sukcesy w rozgrywkach juniorskich.

Decka Pelplin – Klub koszykarski założony w 2008 roku. Klub posiada zespół seniorski, oraz osiem grup młodzieżowych grających jako KS Jedynka Pelplin. Klub współpracuję z SKS Starogard Gdański, oraz posiada umowę szkoleniową z klubem Polpharma Starogard Gdański. Do największych sukcesów klubu, można zaliczyć: awans do 2 ligi mężczyzn, oraz grę w play-off o 1 ligę. Decka Pelplin posiada Klub Kibica. W roku 2019 w zespole grał m.in reprezentant Polski (pochodzący z USA) brązowy medalista Mistrzostw Świata 3x3, Michael Hicks.

Bloczek Team Pelplin – Klub zapaśniczy mający na swoim koncie liczne sukcesy. W 2019 roku w Tallinie zawodniczka Bloczek Team Pelplin - Magdalena Głodek, zdobyła brązowy medal Mistrzostw Świata Juniorek, reprezentując Polskę.

Obiekty sportowe i rekreacyjneEdytuj

  • Stadion Miejski w Pelplinie ul. Czarnieckiego 8
  • Sauna, ul. Czarneckiego 8
  • Boczne boisko w Pelplinie ul. Sportowa
  • Hala sportowa przy ZKiW nr 1 w Pelplinie (pojemność trybun 500 miejsc), ul. Sambora 5A
  • Boisko przy ZKiW nr 1, ul. Sambora 5A
  • Kompleks boisk przy ZS nr 2 typu "Orlik" ze sztuczną nawierzchnią , ul Kościuszki 12A
  • Sala sportowa przy ZS nr 2 w Pelplinie, ul. Kościuszki 12A
  • Sala sportowa, ul. Starogardzka 4
  • Sala sportowa przy Liceum Ogólnokształcącym w Pelplinie, ul. Sambora
  • Skate Park, ul. Bielawska
  • Rodzinny Park Rozrywki Nivea Park, ul.Kopernika 1
  • Siłownia zewnętrzna Nivea Park, Osiedle Pólko, ul. Starogardzka

KulturaEdytuj

 
Biblioteka Diecezjalna w Pelplinie im. Jana Bernarda Szlagi

W Pelplinie odbywa się wiele imprez o charakterze ogólnopolskim. Pelplin nazywany jest "Kulturową Stolicą Kociewia".

Imprezy:

  • Pomorski Festiwal Poetycki im. ks. Janusza St. Pasierba
  • Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej w Bazylice Katedralnej w Pelplinie
  • Jarmark Cysterski
  • Bożonarodzeniowy koncert organizowany przez Polpharmę w Bazylice Katedralnej w Pelplinie transmitowany przez Telewizję Polską program TVP2.
  • Dni Pelplina
  • Dzień Świętego Bernarda
  • Inscenizacja historyczna: wkroczenie Wojska Polskiego i przyjazd Generała Józefa Hallera do Pelplina
  • Inscenizacja historyczna: wizyta Józefa Piłsudskiego w Pelplinie w Dzień Niepodległości
  • Orszak Trzech Króli
  • Koncerty muzyczne
  • Spektakle teatralne
  • Noc muzeów

Instytucje:

  • Miejski Ośrodek Kultury w Pelplinie
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Pelplinie im. B.Sychty
  • Biblioteka Diecezjalna w Pelplinie im. Jana Bernarda Szlagi (posiadająca duże sale konferencyjne)
  • Muzeum Diecezjalne w Pelplinie

W Pelplinie istniało dawniej kino "Wierzyca". Dzisiaj budynek należy do Miejskiego Ośrodka Kultury w Pelplinie.

Pelplin to także ważny ośrodek chóralny z bogatą przeszłością, w którym aktywnie działa kilka grup. W Pelplinie istnieje również Pelplińska Orkiestra Dęta.

TransportEdytuj

DrogowyEdytuj

 
Autostrada A1 - węzeł Pelplin

Pelplin stanowi lokalny węzeł komunikacyjny. Znajduje się pomiędzy Autostradą A1 (węzeł Pelplin), a drogą krajową nr 91. Pelplin posiada również obwodnicę o łącznej długości 4,3 km. W mieście krzyżują się drogi wojewódzkie nr 229 z drogą nr 230.

KolejowyEdytuj

Przez Pelplin przebiega ważna magistrala kolejowa Chorzów BatoryTczew i dalej do Trójmiasta. Codziennie pelplińska stacja obsługuje setki pasażerów. Znajduje się tutaj plac ładunkowy, bocznice, magazyn towarowy, tory boczne. Dworzec PKP Pelplin posiada kasę biletową, oraz poczekalnie. W 2015 roku został całkowicie wyremontowany i działa w nim również przychodnia lekarska, oraz apteka. Zmodernizowane zostały perony, tory oraz trakcja. Obok budynku znajduję się także dworzec autobusowy, oraz postój taksówek.

Ponadto, dawniej w Pelplinie istniała przemysłowa kolej wąskotorowa prowadząca ze stacji Cukrownia przez Mały Garc do Niziny Walichnowskiej. W 1978 ostatecznie trasę zlikwidowano, a parowozy przekazane zostały do Muzeum Kolejnictwa w Warszawie.

OsiedlaEdytuj

 
Widok na osiedle Dworcowa od strony torów

Osiedla Pelplina:

  • Osiedle Dworcowa (największe osiedle złożone z 16 bloków, w którym mieszka około 1200 mieszkańców)
  • Osiedle Wybickiego
  • Osiedle Młodych
  • Osiedle Limanowskiego
  • Osiedle Kopernika
  • Osiedle Świerkowa
  • Osiedle Marzenie

ZdrowieEdytuj

W Pelplinie są 3 przychodnie lekarskie:

  • Centrum medyczne "Pelplińskie Centrum Zdrowia"
  • Przychodnia "Medical"
  • Przychodnia lekarska NZOZ "Pelmed"

Prywatne poradnie stomatologiczne:

  • Przystanek "Uśmiech"
  • Gabinet stomatologiczny Magdalena Ochal-Jaskulska
  • Gabinet stomatologiczny Maciej Kruszona

W mieście działał kiedyś Szpital św. Józefa. Dzisiaj w gmachu dawnego szpitala mieści się Dom Pomocy Społecznej (ul.Szpitalna) wraz z kaplicą św. Józefa.

Powiązania z PelplinemEdytuj

Ludzie urodzeni w PelplinieEdytuj

Ludzie związani z PelplinemEdytuj

 
Kazimierz Piechowski (w środku) - Honorowy Obywatel Gminy Pelplin.

Budowle, ulice i miejsca nazwane imieniem PelplinaEdytuj

 
Dom Opatów Pelplińskich na Starym Mieście Gdańsku

Najbardziej znaną budowlą jest Dom Opatów Pelplińskich - kamienica mieszcząca się na Starym Mieście w Gdańsku. Jest jednym z nie wielu zachowanych zabytków w Gdańsku. Od 1686 należał do opactwa cysterskiego w Pelplinie. Dzisiaj mieści się tutaj Siedziba Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego.

W wielu większych miastach mieszczą się również ulice nazwane imieniem Pelplina:

W miejscowości Mały Garc (gm.Subkowy) znajduje się wysychające starorzecze Wisły zwane potocznie Jeziorem Pelplińskim.

AdministracjaEdytuj

 
Urząd Miasta i Gminy Pelplin
 
Budynek poczty, ul.Mickiewicza

Pelplin ma status gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Pelplin 15 radnych (w tym Przewodniczącego i jego zastępcę).

W wyniku wyborów samorządowych, które odbyły się 4 listopada 2018 r., na stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy Pelplin VIII kadencji, na lata 2018-2023 został wybrany Mirosław Chyła [29].

Obszar metropolitarnyEdytuj

Pelplin jest członkiem Obszaru Metropolitarnego Gdańsk-Sopot-Gdynia. Codzienna praca OMG-G-S odbywa się poprzez spotkania komisji tematycznych, które zajmują się omawianiem i realizacją konkretnych projektów – jak np. wspólne zakupy towarów i usług, czy przygotowywanie planów rozwojowych i inwestycyjnych, obejmujących teren kilku samorządów, w tym Pelplina.

Kluczowym elementem współpracy jest także wymiana doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie przedsięwzięć wykonywanych przez samorządy, zasad udzielania zamówień publicznych, a także dyscypliny finansowej.

Miasta i gminy partnerskieEdytuj

Miasto Kraj Data podpisania umowy
Gniew   Polska 23 maj 2006
Skarszewy   Polska 7 luty 2019
Stężyca   Polska 21 kwiecień 2011
Żukowo   Polska 21 kwiecień 2011
Subkowy   Polska 21 listopad 2005
Zakliczyn   Polska 6 kwiecień 2016

Współpraca międzynarodowaEdytuj

Miasto Kraj Data podpisania umowy
Colletorto   Włochy 28 październik 2013
Grafling   Niemcy 17 listopad 2000
Teisnach   Niemcy 24 marzec 1995
Newcastle West   Irlandia 5 czerwiec 2007
Mołodiżne   Ukraina 18 listopad 2008

PrzypisyEdytuj

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Pelplin, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  3. Historia Pelplina - Diecezjalne Centrum Informacji Turystycznej, informacja.diecezja-pelplin.pl [dostęp 2020-07-11].
  4. Historia ziemi pelplińskiej | pelplin.pl [dostęp 2020-07-11] (pol.).
  5. http://informator.pelplin.pl/foto/106/pdf/17.pdf
  6. Seweryn Brzeziński, Informator Pelpliński.
  7. Krystyna Paszkowska, Błękitna Armia w Pelplinie - gen. Józef Haller wypowiedział orędzie do mieszkańców [ZDJĘCIA], Pelplin Nasze Miasto, 28 stycznia 2020 [dostęp 2020-07-11] (pol.).
  8. To NAJWIĘKSZA polska katedra z największym w tej części Europy barokowym ołtarzem, www.national-geographic.pl [dostęp 2020-07-11] (pol.).
  9. Krystyna Paszkowska, 20 lat od pielgrzymki Jana Pawła II na Kociewie. W Pelplinie postać Ojca Świętego jest wciąż żywa [ZDJĘCIA], Pelplin Nasze Miasto, 6 czerwca 2019 [dostęp 2020-07-12] (pol.).
  10. Przemysław Zieliński, Otwarcie obwodnicy Pelplina. Odetchną mieszkańcy, katedra - bez wstrząsów, Tczewska.pl, 15 maja 2010 [dostęp 2020-07-11] (pol.).
  11. Wojciech Jankowski, Mały przewodnik po Polsce, Wydawnictwo Sport i Turystyk Warszawa 1983 ​ISBN 83-217-2329-2​, s. 219.
  12. Prezydent Komorowski: dbanie o tradycję nie kłóci się z integracją z Europą, dzieje.pl [dostęp 2020-07-11] (pol.).
  13. Redakcja, Andrzej Duda w Pelplinie o lokalnej historii, referendum konsultacyjnym i... cukrowni [WIDEO, ZDJĘCIA], Tczew Nasze Miasto, 7 maja 2018 [dostęp 2020-07-11] (pol.).
  14. http://www.polskawliczbach.pl/Pelplin, w oparciu o dane GUS.
  15. Krystyna Paszkowska, Pelplinianie po 30 latach doczekają się nowych mieszkań - Osiedle Wierzyca Residence [ZDJĘCIA], Dziennik Bałtycki, 11 grudnia 2019 [dostęp 2020-07-18] (pol.).
  16. mcb@tcz pl kontakt@redakcja.tcz.pl McB, Tczew - Pelplin. Miliony z UE na park przy pałacu biskupim! - Wiadomości - Aktualności, Tcz.pl, 28 marca 2017 [dostęp 2020-07-18] (pol.).
  17. Maciej Sandecki Wojewoda z PiS blokuje elektrownię Kulczyka. Burmistrz z PiS rozczarowany [dostęp 2016-01-13].
  18. Ekolodzy zastopowali węglową elektrownię Północ. Wielka inwestycja Kulczyków nie powstanie
  19. Pelplin - Pomorskie Ateny, Witaj w Podróży [dostęp 2020-03-07] (pol.).
  20. Pelplin – zespół pocystersko-katedralny nowym Pomnikiem Historii!, nid.pl [dostęp 2020-03-07].
  21. Biblia Gutenberga - przełomowa księga w dziejach Europy, PolskieRadio.pl [dostęp 2020-03-07].
  22. DCIT - Diecezjalne Centrum Informacji Turystycznej, informacja.diecezja-pelplin.pl [dostęp 2020-03-07].
  23. Pelplin - Zabytkowy cmentarz przy "kościółku". Atrakcje turystyczne Pelplina. Ciekawe miejsca Pelplina, www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2020-03-07].
  24. O ogrodach, Barokowy zespół parkowy w Pelplinie [dostęp 2020-03-07] (pol.).
  25. Gmina Pelplin, pelplin.pl [dostęp 2020-03-07].
  26. Pelplin - Cmentarz - 1905r.. Atrakcje turystyczne Pelplina. Ciekawe miejsca Pelplina, www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2020-03-07].
  27. PTTK - Znakowane Szlaki Turystyczne Województwa Pomorskiego - Start, pomorskieszlakipttk.pl [dostęp 2020-03-07].
  28. PTTK - Znakowane Szlaki Turystyczne Województwa Pomorskiego - Start, pomorskieszlakipttk.pl [dostęp 2020-03-07].
  29. Gmina Pelplin, pelplin.pl [dostęp 2020-07-30].

Linki zewnętrzneEdytuj