Otwórz menu główne

Ostrów Lubelski

miasto w województwie lubelskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Ostrów Lubelski (ujednoznacznienie).

Ostrów Lubelskimiasto w północnej części województwa lubelskiego, w powiecie lubartowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ostrów Lubelski. Leży 25 km na wschód od Lubartowa, 21 km na południe od Parczewa, 25 km na północ od Łęcznej oraz 41 km na północny wschód od Lublina. Położone jest nad Tyśmienicą, na terenie Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. W granicach miasta w odległości 1 km od centrum znajduje się Jezioro Miejskie o powierzchni 49,5 ha i głębokości 2,2 m.

Ostrów Lubelski
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat lubartowski
Gmina Ostrów Lubelski
Data założenia ok. 1500
Prawa miejskie 1548-1869, 1919-
Burmistrz Józef Gruszczyk
Powierzchnia 29,77 km²
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

2095[1][2].
70,4 os./km²
Strefa numeracyjna +48 81
Kod pocztowy 21-110
Tablice rejestracyjne LLB
Położenie na mapie gminy Ostrów Lubelski
Mapa lokalizacyjna gminy Ostrów Lubelski
Ostrów Lubelski
Ostrów Lubelski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostrów Lubelski
Ostrów Lubelski
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Ostrów Lubelski
Ostrów Lubelski
Położenie na mapie powiatu lubartowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubartowskiego
Ostrów Lubelski
Ostrów Lubelski
Ziemia51°29′28″N 22°51′18″E/51,491111 22,855000
TERC (TERYT) 0608104
SIMC 0956690
Urząd miejski
ul. Partyzantów 1
21-110 Ostrów Lubelski
Strona internetowa

Swoją nazwę zawdzięcza położeniu geograficznemu, gdyż "ostrów" w języku starosłowiańskim oznaczało wyspa.

Historycznie położony jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). Miasto królewskie Ostrów, położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego[3].

W średniowieczu w latach 1386 – 1611 przez miasto przebiegał Szlak Jagielloński.[4]

Spis treści

DemografiaEdytuj

Według danych z 1 stycznia 2018 Ostrów Lubelski liczył 2 095 mieszkańców. Jest jednym z najmniej gęsto zaludnionych miast w Polsce (70,4 osób/km²)[1].

Ostrów Lubelski jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Niepokalanego Poczęcia NMP.

HistoriaEdytuj

XV-XX wiekEdytuj

 
Kościół parafialny pw. NPNMP z roku 1755

Pierwsze wzmianki o wsi Ostrów pochodzą z 1441 roku. Według relacji biskupa Zbigniewa Oleśnickiego, przed 1423 rokiem strony te, przez które jeździł z Władysławem Jagiełłą na Litwę, były wówczas bagniste, lesiste i niezaludnione. W 1442 roku powstała parafia.

Do 1531 roku należał do Zaklików, później własność Jana Gabriela Tęczyńskiego, który w 1547 roku zamienił m. in. Ostrów za wsie królewskie[5]. 25 stycznia 1548 Zygmunt Stary nadał wsi Ostrów Lubelski prawa miejskie. Lokacja miasta miała być przeprowadzona na prawie magdeburskim. Od tej pory Ostrów – jako miasto królewskie podlegał władzy króla, którą w jego imieniu sprawował starosta parczewski. W 1657 r. Ostrów został niemal całkowicie spalony. Na przełomie lat 80. i 90. XVII w. Ostrów liczył ponad 2100 mieszkańców. Rozwijało się rzemiosło (wśród rzemieślników przeważali browarnicy, kramarze, kuśnierze, krawcy, szewcy i piekarze). Ostrów jako miasto królewskie dotrwał do 1864 r., kiedy to rząd rosyjski przemianował je na gminę osadzką.

W 1918 r., już po odzyskaniu niepodległości, mieszkańcy wystąpili do władz polskich o przywrócenie praw miejskich. Ostrów odzyskał je 4 lutego 1919.

II wojna światowaEdytuj

W okresie II wojny światowej Ostrów znany był jako ośrodek działalności partyzanckiej oddziałów Gwardii Ludowej PPR (następnie Armii Ludowej) i Batalionów Chłopskich. 17 grudnia 1942 roku oddział GL im. Adama Mickiewicza pod dowództwem byłego radzieckiego jeńca st. lejt. Fiodora Kowalewa ps. „Teodor Albrecht” zajął miasto rozbijając posterunek policji. W związku z zagrożeniem partyzanckim Niemcy przenieśli wszystkie swoje urzędy w mieście oraz posterunki żandarmerii i granatowej policji do jednego budynku – miejskiej szkoły[6]. W październiku 1943 roku oddział GL pod dowództwem por. Jana Daduna ps. „Janusz” przeprowadził akcję uwolnienia z miejscowego więzienia grupy aresztowanych (w tym bojowników GL i działaczy Polskiej Partii Robotniczej). Niemcy pod groźbą wysadzenia siedziby aresztu wypuścili osadzonych. W odwecie hitlerowcy dokonali przed ratuszem miejskim publicznej egzekucji 9 mieszkańców miasta. 6 stycznia 1944 w mieście Niemcy urządzili zasadzkę na dowództwo IV Okręgu AL. W zaciętej walce zginęli komendant Okręgu Józef Szymanek ps. „Pochroń”, dowódca 1 Batalionu AL kpt. Jan Hołod ps. „Kirpiczny” i sekretarz okręgowy PPR Kazimierz Tkaczyk[7]. 23 stycznia 1944 roku miasto zostało ponownie zajęte przez oddział AL, którym dowodził por. Franciszek Woliński ps. „Franek” (mianowany w lutym nowym komendantem Okręgu). Partyzanci w sile 30 ludzi zniszczyli pocztę, urząd gminy i ostrzelali posterunek żandarmerii[8]. W marcu 1944 roku miasto stało się siedzibą podziemnej PPR-owskiej powiatowej i miejskiej Rady Narodowej. Na konspiracyjnego burmistrza miasta wybrany został Stanisław Pluch ps. „Lemiesz”. Jednym z pierwszych działań miejskiej Rady było rozwieszenie na mieście plakatów grożących śmiercią tym urzędnikom okupacyjnym, którzy biorą udział w akcji wyburzania domów pożydowskich w mieście[9]. 6 maja 1944 roku doszło na przedpolach miasta do bitwy między oddziałami niemieckimi a kilkoma plutonami z Brygady AL Północnej Lubelszczyzny im. Jana Hołoda, które przybyły do miasta aby przerwać akcję podpalania przez Niemców zabudowań miejskich. W walkach Niemcy użyli artylerii i moździerzy ale w końcu wycofali się do Lubartowa[10]. Tego samego dnia przez miasto przeszła udająca się na południe Lubelszczyzny Brygada im. Hołoda kpt. Aleksandra Skotnickiego ps. „Zemsta”, w której skład weszły na stałe pluton BCh „Niwy”[11] i pluton AK „Zbyszka”[12]. Komendę nad zgrupowaniem objął osobiście dowódca Obwodu II AL ppłk Mieczysław Moczar ps. „Mietek”[13]. Miasto zostało ostatecznie wyzwolone spod okupacji hitlerowskiej 21 lipca 1944 roku.

Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia 19 sierpnia 1946 roku Ostrów Lubelski „za wybitne zasługi w walce z wrogiem” został odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy[14].

GospodarkaEdytuj

Obecnie miasto i gmina posiadają korzystne warunki do rozwoju przetwórstwa rolno-spożywczego w oparciu o własną bazę surowcową. Duże znaczenie dla miasta ma turystyka.

ZabytkiEdytuj

KomunikacjaEdytuj

Ostrów Lubelski ma bezpośrednie połączenia autobusowe z Lublinem i Lubartowem.[16] Obsługiwane są przez przewoźników prywatnych.

Drogi wojewódzkie wiodące przez miasto:

813

821

Najbliższe stacje kolejowe:

Najbliższe lotniska:

SzkolnictwoEdytuj

  • Przedszkole Samorządowe[17]
  • Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II[18]
  • Zespół Szkół w Ostrowie Lubelskim[19]

DemografiaEdytuj

  • Piramida wieku mieszkańców Ostrowa Lubelskiego w 2014 roku[20].


 

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Ostrow_Lubelski, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  3. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  4. Na królewskim szlaku, Atavist, 14 lutego 2016 [dostęp 2019-02-09] (pol.).
  5. Ryszard Szczygieł, Lokacje miejskie w dobrach królewskich Małopolski w XVI wieku, w: Drogą historii : studia ofiarowane profesorowi Józefowi Szymańskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Lublin 2001, s. 176.
  6. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, str. 452
  7. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, str. 453 i 454
  8. Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 163 i 172
  9. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, str. 454
  10. Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 196
  11. Organizator ostrowskich Batalionów Chłopskich kpt. Zygmunt Goławski ps. „Niwa” wczesną wiosną wszedł w skład Wojewódzkiej Rady Narodowej. Jego zastępca, kpt. Wacław Drozd ps. „Wach”, objął dowództwo nad plutonem Straży Chłopskiej w brygadzie oraz stanowisko jej oficera ds. wyszkolenia
  12. Dowódca plutonu Armii Krajowej por. Zbigniew Stępka ps. „Zbyszek”, którego oddział został uratowany przez kompanię AL 3 maja 1944 przystał na propozycję dowództwa Obwodu II i Okręgu 4 AL na przejście do tej organizacji. Razem z nim z AK do AL przeszedł prawie cały pluton oprócz 7 partyzantów, w tym sierż. Zdzisława Brońskiego ps. „Uskok”. Stępka objął dodatkowo stanowisko szefa sztabu brygady.
  13. S. Glinka, Burza majowa, s. 112.
  14. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, str. 457
  15. a b c Inne – Miasto dziś – Ostrów Lubelski – Wirtualny Sztetl, www.sztetl.org.pl [dostęp 2017-05-12] (pol.).
  16. Rozkład jazdy autobusów, 2 marca 2019.
  17. Przedszkole Samorządowe w Ostrowie Lubelskim, pl-pl.facebook.com [dostęp 2019-02-14] (pol.).
  18. Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Ostrowie Lubelskim - O szkole, spostrowlubelski.org.pl [dostęp 2019-02-09].
  19. ZS Ostrów Lubelski - Aktualności, www.zs.ostrowlubelski.edu.pl [dostęp 2019-02-09].
  20. http://www.polskawliczbach.pl/Ostrow_Lubelski, w oparciu o dane GUS.

Linki zewnętrzneEdytuj