Debrzno

miasto w województwie pomorskim

Debrzno (tuż po wojnie Frydląd Pomorski[4], niem. Preußisch Friedland[5], kaszub. Frédląd) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Debrzno.

Debrzno
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Fragment rynku
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat człuchowski
Gmina Debrzno
Prawa miejskie 1354
Burmistrz Wojciech Kallas
Powierzchnia 7,52[1] km²
Wysokość 130,4 - 173,3 m n.p.m.
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

5152[2][3]
685,8 os./km²
Strefa numeracyjna +48 59
Kod pocztowy 77-310
Tablice rejestracyjne GCZ
Położenie na mapie gminy Debrzno
Mapa konturowa gminy Debrzno, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Debrzno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Debrzno”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko dolnej krawiędzi po lewej znajduje się punkt z opisem „Debrzno”
Położenie na mapie powiatu człuchowskiego
Mapa konturowa powiatu człuchowskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Debrzno”
Ziemia53°32′17″N 17°14′10″E/53,538056 17,236111
TERC (TERYT) 2203044
SIMC 0977338
Urząd miejski
ul. Traugutta 2
77-310 Debrzno
Strona internetowa

Według danych z 1 stycznia 2018 Debrzno liczyło 5 152 mieszkańców[2].

PołożenieEdytuj

Miasto położone jest nad jeziorami: Żuczek oraz Staw Miejski, nad rzeką Debrzynką, w północnej części Krajny, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym Pojezierza Krajeńskiego) Od północy graniczy z gminami Czarne i Człuchów, od wschodu z gminami Kamień Krajeński i Sępólno Krajeńskie i od południa z Okonkiem i Lipką[6].Debrzno znajduje się odległości 152 km na południowy zachód od Gdańska, oraz 166 km na północ od Poznania

Przy zachodnich granicach miasta znajduje się florystyczno-stepowy Rezerwat przyrody Miłachowo o powierzchni 3,7 ha

HistoriaEdytuj

 
Fragment murów miejskich z pomnikiem upamiętniającym odzyskanie miasta przez króla Kazimierza Jagiellończyka

Pierwsze wzmianki dotyczące Debrzna pochodzą z XII w. Osada leżała w granicach średniowiecznej Polski, następnie w XIV w. została zajęta przez Krzyżaków[7]. W 1354 roku miasto otrzymało prawa miejskie z nadania wielkiego mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode[7]. Po wybuchu powstania przeciw Krzyżakom, w 1454 miasto uznało władzę króla Polski. Podczas wojny trzynastoletniej obronione przed Krzyżakami w 1455, jednakże z czasem ponownie utracone. W 1461 miasto zdobył Kazimierz IV Jagiellończyk, a w 1462 roku Debrzno zostało zajęte przez wojska krzyżackie i było oblegane przez wojska Korony Polskiej przez 8 dni, ale nie zostało zdobyte. W 1464 Krzyżacy opuścili miasto, uprzednio je grabiąc i paląc. W wyniku zapisów II pokoju toruńskiego zostało włączone w granice Polski, a po dwunastu latach król Polski potwierdził prawa miejskie Debrzna. Miasto leżało w granicach województwa pomorskiego Korony Polskiej. W 1587, 1620 i 1648 miały miejsce pożary miasta.

W 1738 roku stanowisko proboszcza frydlandzkiego objął kanonik poznański Jan Jerzy Kostka Węsierski (ok. 1680 - po 1746), który piastował to stanowisko w latach 1743-1744 w czasie wizytacji wizytacji Archidiakonatu Kamieńskiego[8].

 
Widokówka z czasów zaborów, z 1917

W pracy dra Schwitza "Biały Bór i jego historia" Wyd. w Pile 1932 roku znajduje się informacja iż w latach 1531–1553 proboszczem był ks. Georg Sabat, a od 1698 roku ks. Godszalski.

W wyniku I rozbioru Polski w 1772 miasto znalazło się w zaborze pruskim.

W końcu stycznia 1945 miejscowość została zajęta przez Armię Czerwoną, którą wkrótce wyparli żołnierze niemieckiej 32 DP. W doniesieniu dowództwa 2 Armii z 14 lutego 1945 stwierdzono: W Preussisch Friedland oraz we wsi Zisskau 29 i 30 stycznia rozstrzelano po poddaniu potwornym torturom większość znajdujących się tam mężczyzn. Domy i mieszkania zostały rozgrabione, zniszczone i podpalone. Do kobiet i dzieci, które chciały ratować się ucieczką, bolszewiccy mordercy strzelali z karabinów maszynowych. W znajdującym się dwa kilometry od szosy folwarku we wszystkich pokojach znaleziono ciała dzieci, starców, zgwałconych i zastrzelonych kobiet[9].

ZabytkiEdytuj

 
Obwarowania miejskie

Według rejestru zabytków NID[10] na listę zabytków wpisane są:

 
Stare kamieniczki w Debrznie
 
Dawne seminarium nauczycielskie

WspółczesnośćEdytuj

Na południe od miasta w odległości 2–3 km już na terenie województwa wielkopolskiego znajduje się dawne lotnisko wojskowe Debrzno. Obecnie mieści się tam ośrodek "Rallyland" z torami wyścigowymi i bazą hotelową[11], którego właścicielem jest Tomasz Kuchar.

DemografiaEdytuj

    Zmiany populacji ludności miasta Debrzno w przekroju lat 1810-1960
    Źródło: Adam Jelonek. Ludność Miast i Osiedli Typu Miejskiego na Ziemiach Polski Od 1810 Do 1960 roku.. „Dokumentacja Geograficzna”. Zeszyt 3/4, s. 105. PAN. Instytut Geografii PAN. 

  • Piramida wieku mieszkańców Debrzna w 2014 roku[12].


 

Debrzno ma dodatni przyrost naturalny wynoszący 9. Odpowiada to przyrostowi naturalnemu 1,75 na 1000 mieszkańców Debrzna. W 2017 roku urodziło się 53 dzieci, w tym 45,3% dziewczynek i 54,7% chłopców.

SportEdytuj

Od 1945 roku istniał w Debrznie Ludowy Klub Sportowy „Żagiel". Najpopularniejszą sekcją klubu była piłka nożna. Największym sukcesem piłkarzy był tytuł mistrza okręgu juniorów, oraz awans do ligi międzywojewódzkiej w 1986 roku. Sukcesy odnosili również bokserzy którzy byli powoływani do kadry narodowej juniorów. Klub został zlikwidowany w 1992 roku z powodów finansowych. Na miejsce „Żagla” został założony Miejski Klub Sportowy (MKS) W roku 2014 do użytku klubu został oddany zmodernizowany stadion[13].

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Gminy partnerskieEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. a b Debrzno w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-11] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  4. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945.
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  6. Dzieje miasta i gminy Debrzno Wydawnictwo Jasne; 2014 rok; str 559
  7. a b Debrzno, pomorskie.eu [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  8. Jerzy Antoni Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa. Wyd.Z.P. POLIMER Koszalin 2010, s. 46 i 54. ​ISBN 978-83-89976-40-6
  9. Mark Sołonin: Nic dobrego na wojnie. Poznań: Rebis, 2011, s. 246-247. ISBN 978-83-7510-714-2.
  10. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2020-09-30. s. 11. [dostęp 2017-01-08].
  11. Rallyland
  12. Debrzno w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-11] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  13. Serwis Internetowy Miejskiego Klubu Sportowego Debrzno, mksdebrzno.pl [dostęp 2017-11-22].
  14. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-09].

Linki zewnętrzneEdytuj