Gogolin

miasto w województwie opolskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Gogolinmiasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Gogolin. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi strzeleckiej, na Wyżynie Śląskiej.

Gogolin
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Widok miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat krapkowicki
Gmina Gogolin
Prawa miejskie 1967
Burmistrz Joachim Wojtala
Powierzchnia 20,35 km²
Wysokość 175 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

6565[1]
322,6 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 77
Kod pocztowy 47-320
Tablice rejestracyjne OKR
Położenie na mapie gminy Gogolin
Mapa lokalizacyjna gminy Gogolin
Gogolin
Gogolin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gogolin
Gogolin
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Gogolin
Gogolin
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krapkowickiego
Gogolin
Gogolin
Ziemia50°29′17″N 18°01′26″E/50,488056 18,023889
TERC (TERYT) 1605014
SIMC 0965364
Hasło promocyjne: Gogolin – dobry pomysł na długie lata
Urząd miejski
ul. Krapkowicka 6
47-320 Gogolin
Strona internetowa
BIP

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego.

Według danych na 31 grudnia 2019 miasto było zamieszkane przez 6734 osób[2].

GeografiaEdytuj

PołożenieEdytuj

Miasto jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 25 km od granicy z Czechami, na krawędzi Wyżyny Śląskiej, przy granicy gminy Gogolin z gminą Krapkowice. Centralna cześć Gogolina położona jest na wysokości 175 m n.p.m. Najwyższym wzniesieniem w pobliżu miasta jest Zakrzowska Szpica (256 m n.p.m.)[3]. Miasto i jego bezpośrednie okolice leżą się na wapieniach triasu (formacja gogolińska)[4], które były wydobywane w kilku kamieniołomach zachowanych częściowo do dziś, choć już nieczynnych, podobnie jak zespół starych pieców wapienniczych[5]. Według danych z 1 stycznia 2010 powierzchnia miasta wynosiła 20,35 km²[6].

Środowisko naturalneEdytuj

Średnia temperatura roczna wynosi +8,4 °C. Pokrywa śnieżna występuje od grudnia do kwietnia. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Gogolina wynoszą 626 mm dominują wiatry zachodnie[7].

Podział miastaEdytuj

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju częściami Gogolina są[8]:

NazwaEdytuj

Nie jest pewne pochodzenie nazwy Gogolin. Według jednej z hipotez wyprowadza się ją od nazwy osobowej Gogoła. Według drugiej pochodzi ona od żyjących niegdyś na okolicznych stawach kaczek zwanych gogołami lub od tak nazwanych niedojrzałych owoców. Według lokalnej tradycji nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy rośliny należącej do rodziny różowatychgłogu (Crataegus L.)[3], podobnie jak pobliski Głogówek.

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie prowincji śląskiej wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wymienione jako Gogollin i Gogolin[9].

HistoriaEdytuj

Ślady pobytu człowieka na terenie obecnego miasta Prudnik, potwierdzone badaniami archeologicznymi, sięgają epoki neolitu. W Strzebniowie odkryto cmentarzysko kultury Łużyckiej z okresu wpływów rzymskich[3].

Miasto wzmiankowane po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1223 roku gdzie zanotowane zostało w formie Gogolino[10].

Od 1 grudnia 1945 do 28 września 1954 siedziba gminy Gogolin I i Gogolin II.

1 stycznia 1958 Gogolin otrzymał prawa osiedla[11], a 1 stycznia 1967 prawa miejskie[12].

Od 1987 Gogolin posiada własny herb[3].

DemografiaEdytuj

Według danych z 31 grudnia 2009 roku miasto miało 6512 mieszkańców[13].

  • Piramida wieku mieszkańców Gogolina w 2014 roku[1].


 

KulturaEdytuj

 
Pomnik Karolinki

Znany m.in. z pieśni ludowej Poszła Karolinka do Gogolina, wykonywanej m.in. przez Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”. Do pieśni tej nawiązuje także herb miasta. W dniu 28 maja 1967 dokonano uroczystego odsłonięcia pomnika Karolinki[14].

ZabytkiEdytuj

 
Kościół ewangelicko-augsburski

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[15]:

  • cmentarz żydowski, ul. Wyzwolenia, z 1852 r. – XIX w.
  • zbiorowa mogiła powstańców śląskich, na cmentarzu katolickim

inne zabytki:

TransportEdytuj

Transport drogowyEdytuj

Przez Gogolin przebiega droga krajowa:

Sieć uzupełniają drogi wojewódzkie:

Transport kolejowyEdytuj

Osobny artykuł: Gogolin (stacja kolejowa).

W 1895 firma Lenz & Co, lokalne samorządy, właściciele papierni w Krapkowicach oraz majątków ziemskich zawiązali spółkę Kolej Prudnicko-Gogolińska z siedzibą w Prudniku, której celem stała się budowa drugorzędnej, normalnotorowej linii lokalnej z Prudnika do Gogolina, na stacjach końcowych stycznej z istniejącymi już w tym czasie liniami państwowymi. Pierwszy odcinek – z Prudnika do Białej Prudnickiej – oddano dla ruchu towarowego 22 października 1896, a już 4 grudnia 1896 oddano do użytku całą linię z Prudnika do Gogolina, zarówno dla ruchu towarowego, jak i osobowego. 28 listopada 2005 w związku z pogarszającym się stanem torów oraz kradzieżami szyn linia została całkowicie zamknięta i wykreślona z wykazu D29[16].

3 sierpnia 2016 roku zmodernizowana przed czasem linia kolejowa relacji Prudnik–Krapkowice (docelowo do Gogolina) została oddana do użytku. Tory miały być wykorzystywane do celów wojskowych (dojazd do Centralnej Składnicy Materiałów Wybuchowych pod Krapkowicami); planowano corocznie dwa przejazdy kontrolne. Poza tym z torowiska będą mogły korzystać prywatne firmy, takie jak Metsä Tissue, która prowadzi w Krapkowicach zakład papierniczy. Szybkość pociągów na tym odcinku będzie mogła wynosić 40 km/h[17]. Nie jest przewidywana reaktywacja ruchu pasażerskiego[18].

Gogolin
Linia 136. Kędzierzyn-Koźle – Opole Groszowice
   
Górażdże
odległość: 4,254 km
 
   Jasiona
odległość: 5,631 km
Linia nr 306 Gogolin – Prudnik
 
odległość: 4,600 km

Miasta partnerskieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Gogolin, w oparciu o dane GUS.
  2. Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-08-29].
  3. a b c d Atrakcje turystyczne – Urząd Miejski w Gogolinie, gogolin.pl [dostęp 2020-08-29] (pol.).
  4. Kowal-Linka M. 2008. Formalizacja litostratygrafii formacji gogolińskiej (trias środkowy) na Śląsku Opolskim. Geologos 14 (2): 125–161.
  5. Robert Niedźwiedzki, Joachim Szulc, Marek Zarankiewicz, 2012: Przewodnik geologiczny. Kamienne skarby Ziemi Annogórskiej. Wyd.: Stowarzyszenie Kraina św. Anny, strony 80-81. ​ISBN 978-83-63036-04-1​.
  6. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2013, ISSN 1505-5507.
  7. Klimat: Gogolin: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org, pl.climate-data.org [dostęp 2020-08-29].
  8. GUGiK, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 7 stycznia 2020 [dostęp 2020-08-29] (pol.).
  9. Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien..., s. 193.
  10. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 121.
  11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1957 r. w sprawie utworzenia i zmiany granic niektórych osiedli w województwach: katowickim, opolskim i olsztyńskim., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2020-08-29].
  12. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1966 r. w sprawie utworzenia niektórych miast., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2020-08-29].
  13. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 11 czerwca 2010, ISSN 1734-6118.
  14. Kalendarz Opolski na rok 1974, s. 15.
  15. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 47. [dostęp 2012-12-09].
  16. Historia linii Gogolin-Prudnik.
  17. Maciej Dobrzański: Pociągi wracają na linię Prudnik-Krapkowice (pol.). prudnik24.pl, 2016-08-03. [dostęp 2020-08-29].
  18. Radosław Dimitrow: Linia kolejowa Krapkowice – Prudnik wyremontowana. Ale pociągi pasażerskie tędy nie pojadą (pol.). nto.pl, 2016-08-30. [dostęp 2020-08-29].
  19. Tygodnik Krapkowicki: List intencyjny. Krapkowice: 2013-06-04, s. 10.

BibliografiaEdytuj

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.

Linki zewnętrzneEdytuj