Otwórz menu główne

Bitwa pod Jurkowicami – miała miejsce 21 października 1863 pomiędzy oddziałem powstańców styczniowych pod dowództwem kapitana „Gustawa Róży” z oddziałami rosyjskimi.

Bitwa pod Jurkowicami
Powstanie styczniowe
Ilustracja
Pomnik upamiętniający bitwę pod Jurkowicami
Czas 21 października 1863
Miejsce Jurkowice
Terytorium Królestwo Kongresowe
Wynik zwycięstwo Rosjan
Strony konfliktu
Polska Imperium Rosyjskie
Dowódcy
kpt. August Rosner „Gustaw Róża” ppłk. Gołubow
Siły
450 1300
Straty
300 zabitych, rannych, wziętych do niewoli zabitych 2 oficerów i ? szeregowych, rannych ?
brak współrzędnych
Powstanie styczniowe

1863 r.: Ciołków (22 I)Szydłowiec (23 I)Lubartów (23 I)Mokobody (3 II)Węgrów (3 II)Wąchock (3 II)Rawa (4 II)Sosnowiec (6-7 II)Siemiatycze (6-7 II)Słupcza (8 II)Święty Krzyż (12 II)Miechów (17 II)Staszów (17 II)Krzywosądz (19 II)Nowa Wieś (I) (21 II)Dobra (24 II)Małogoszcz (I) (24 II) - Panki (26 II)Mrzygłód (1 III)Pieskowa Skała (4 III)Skała (5 III)Chroberz (17 III)Grochowiska (18 III)Igołomia (21 III) - Radoszewice i Kiełczygłów (27 III)Krasnobród (24 III)Praszka (11 IV)Buda Zaborowska (14 IV)Borowe Młyny (16 IV)Ginietyny (21 IV)Golczowice (22 IV)Wąsosz (23 IV)Jaworznik (24 IV)Nowa Wieś (II) (26 IV)Pyzdry (29 IV)Kobylanka (1-6 V)Pobiednik Mały (4 V)Stok (4-5 V)Krzykawka (5 V)Birże (7-9 V)Ignacewo (I) (8 V)Huta Krzeszowska (11 V)Horki (17-25 V)Łososin (24 V)Koniecpol (25 V)Salicha (26 V)Chruślina (I) (30 V)Nagoszewo (2-3 VI)Miłowidy (3 VI)Ignacewo (II) (8 VI)Lututów (15 VI)Góry (18 VI)Komorów (20 VI)Janów (6 VII)Świerże (9 VII)Ossa (10 VII)Rudniki (27 VII)Chruślina (II) (4 VIII)Depułtycze (5 VIII)Żyrzyn (8 VIII)Złoczew (20 VIII)Fajsławice (24 VIII)Sędziejowice (26 VIII)Kruszyna (29 VIII)Biłgoraj (2 IX)Panasówka (3 IX)Batorz (6 IX)Małogoszcz (II) (16IX)Czarnca (24 IX)Mełchów (30 IX)Wiewiec (6 X)Rybnica (20 X)Łążek (22 X)Strojnów (4 XI)Opatów (I) (25 XI)Brody (2 XII)Sprowa (4 XII)Mierzwin (5 XII)Huta Szczeceńska (9 XII)Janik (16 XII)
1864 r.: Iłża (17 I) - Lipa (15 II)Opatów (II) (21 II)Wąchock (15 III)

Spis treści

GenezaEdytuj

Po bitwie pod Rybnicą w dniu 20 października 1863 roku zwycięski oddział powstańczy pułkownika Dionizego Czachowskiego ruszył na północny zachód w kierunku Jurkowic.

Po zmroku płk. Czachowski wraz z całą kawalerią oddalił się w kierunku Klimontowa. Dodatkowo w nocy od oddziału odłączył się szef sztabu oddziału mjr Karol Zajkowski – Liwocz z 30 ludźmi. Pozostali oficerowie po naradzie podjęli dalszy marsz w kierunku Jurkowic z samą piechotą w liczbie ok. 450 bagnetów.

Oddział powstańczy − pozbawiony rozpoznania – wszedł w przygotowaną w Jurkowicach rosyjską zasadzkę. Siły rosyjskie liczyły około 1300 żołnierzy: 7 kompanii piechoty, szwadron kawalerii, sotnia kozaków i oddział straży granicznej.

Przebieg bitwyEdytuj

Oddział powstańczy do walki rozwinął się już pod ogniem rosyjskim ponosząc dotkliwe straty. Część powstańców wraz z kpt. Rosnerem „Różą” schroniła się w dworskiej owczarni. Po podpaleniu owczarni w trakcie przebijania się przez otaczających Rosjan zginął kpt. „Róża”.

EpilogEdytuj

W wyniku bitwy oddział powstańczy został rozbity. Straty powstańców wyniosły zabitych 90 żołnierzy (w tym Antoni Buratowski i kapitan Rosner Róża) oraz około 140 rannych. Straty rosyjskie wyniosły kilkudziesięciu żołnierzy (w tym dwóch oficerów).

Po bitwie Kozacy śmiertelnie pobili brata właściciela Jurkowic – Edwarda Władysława Białoskórskiego oraz lekarza staszowskiego Dowgiałłę.

Poległych 52 powstańców pochowano w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w Olbierzowicach.

Ocaleni z pogromu powstańcy ruszyli na północ, gdzie dołączyli do grupy majora „Liwocza”.

BibliografiaEdytuj

  • Stanisław Długosz: Czachowski. Poznań: Wielkopolska Księgarnia Nakładowa Karola Rzepeckiego, 1914.
  • Eugeniusz Niebielski. Bitwa pod Jurkowicami. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3, 1993. 
  • Powstanie styczniowe 1863: Miejsca pamięci. [dostęp 2012-10-20].