Biuro Wyznań Niekatolickich

Biuro Wyznań Niekatolickich lub Sekcja Religijno-Wyznaniowa lub Sekcja Wyznań Obcych lub Wydział Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi – organ pracy, funkcjonujący w latach 1919-1939, podległy bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych dla niekatolickich służb duszpasterskich w Wojsku Polskim. Powołany rozkazem ówczesnego ministra spraw wojskowych generała Józefa Leśniewskiego z dnia 20 czerwca 1919 roku.

Biuro obejmowało służbę wszystkich wyznań, nieobjętych uprawnieniami rzymskokatolickiej Kurii Biskupiej.[1]

Współcześnie niekatolicką służbą duszpasterską w Wojsku Polskim zajmuje się Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego oraz Ewangelickie Duszpasterstwo Wojskowe.

NazwaEdytuj

Służba duszpasterska dla niekatolików powołana została w 1919 roku jako "Sekcja Religijno-Wyznaniowa". W 1920 roku przemianowano ją jednak na "Sekcję Wyznań Obcych". Niefortunność nazwy spowodowała jednak, że miesiąc później zmieniono nazwę na "Sekcję Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi". Następnie w 1921 roku Sekcję przemianowano na "Wydział Wyznań Niekatolickich", w 1927 roku na "Biuro Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych", aż w końcu w 1935 roku na "Biuro Wyznań Niekatolickich.[1]

Po odzyskaniu niepodległościEdytuj

Pierwszym szefem Sekcji Religijno-Wyznaniowej został Bronisław Pieracki w stopniu majora. Początkowo Sekcja miała w swoim składzie referentów 5 wyznań:

  • wyznanie ewangelickie (augsburskie, reformowane oraz unijne)
  • wyznanie mariawickie
  • wyznanie prawosławne
  • wyznanie mojżeszowe
  • wyznanie mahometańskie

Referenci duszpasterscy tych wyznań pełnili jednocześnie funkcje "naczelnych duchownych", później używając tytułu naczelnych kapelanów (względnie naczelnego rabina).

W sierpniu 1921 r. weszła w życie nowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych w wyniku której miejsce Sekcji zajął Wydział Wyznań Niekatolickich. Szef Wydziału w randze generała brygady podlegał bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych[2].

W Wydziale Wyznań Niekatolickich funkcjonowały referaty 5 wyznań:

  • wyznanie ewangelicko-augsburskie
  • wyznanie ewangelicko-reformowane
  • wyznanie ewangelicko-unijne
  • wyznanie prawosławne
  • wyznanie mojżeszowe

Biuro Wyznań NiekatolickichEdytuj

Rozkazem ministra spraw wojskowych Marszałka Józefa Piłsudskiego z dnia 1 czerwca 1927 roku zmieniono nazwę na Biuro Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych i zadekretowano organizację. w ramach której funkcjonowało 5 wydziałów poszczególnych wyznań[3]. Z dniem 2 lipca 1927 roku referat wyznania ewangelicko-unijnego został przekazany naczelnemu kapelanowi ewangelicko-reformowanemu Kazimierzowi Szeferowi. Stało się to na prośbę Konsystorza Kościoła Ewangelicko-Unijnego, który 1 kwietnia 1927 wystosował pismo w tej sprawie do Wydziału Wyznań Niekatolickich[4].

W 1928 roku liczba żołnierzy niekatolików prezentowała się następująco[1]:

  • wyznanie prawosławne (60% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie mojżeszowe (26% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie ewangelicko-augsburskie (10% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie ewangelicko-unijne (1% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie ewangelicko-reformowane (1% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)

Opiekę nad żołnierzami wyznań ewangelicznych i baptystycznych pełnił pomocniczy prezbiter wojskowy, który wchodził w skład wydziału ogólnego w Biurze Wyznań Niekatolickich. Oprócz tego w wojsku byli również żołnierze wyznań muzułmańskich, mariawickich, polskokatolickich itp. Ich mała liczba nie pozwoliła jednak na utworzenie dla nich etatu kapelana.[1]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Henryk Mościski, Włodzimierz Dzwonkowski, Tadeusz Bałaban (red.), Dziesięciolecie odrodzenia Polskiej Siły Zbrojnej : 1918-1928, Warszawa 1928.
  2. Krzysztof Szczygielski, Niekatolickie duszpasterstwo wojskowe w Polsce XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2003, s. 667–682, ISBN 978-83-89031-56-3 [dostęp 2019-08-30] (pol.).
  3. Dziennik Rozkazów, 1927, R. 10, nr 17, Ministerstwo Spraw Wojskowych.
  4. Dokument w Centralnym Archiwum Wojskowym Wojskowego Biura Historycznego. Teczka nr. 15099.