Biuro Wyznań Niekatolickich

Biuro Wyznań Niekatolickich – organ pracy ministra spraw wojskowych właściwy w sprawach służby duszpasterskiej wyznań niekatolickich w Wojsku Polskim.

Biuro Wyznań Niekatolickich
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1927
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Ostatni płk Stanisław Krawczyk
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Podległość Ministerstwo Spraw Wojskowych

Biuro obejmowało służbę wszystkich wyznań, nieobjętych uprawnieniami rzymskokatolickiej Kurii Biskupiej.[1]

HistoriaEdytuj

20 czerwca 1919 minister spraw wojskowych generał porucznik Józef Leśniewskiego rozkazał utworzyć Sekcję Religijno-Wyznaniową.

W 1920 przemianowano ją jednak na Sekcję Wyznań Obcych. Niefortunność nazwy spowodowała jednak, że miesiąc później zmieniono nazwę na Sekcję Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi. Następnie w 1921 sekcję przemianowano na Wydział Wyznań Niekatolickich, w 1927 na Biuro Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych, aż w końcu w 1935 na Biuro Wyznań Niekatolickich[1].

Pierwszym szefem Sekcji Religijno-Wyznaniowej został mjr Bronisław Pieracki. Początkowo Sekcja miała w swoim składzie referentów 5 wyznań:

  • wyznanie ewangelickie (augsburskie, reformowane oraz unijne)
  • wyznanie mariawickie
  • wyznanie prawosławne
  • wyznanie mojżeszowe
  • wyznanie mahometańskie

Referenci duszpasterscy tych wyznań pełnili jednocześnie funkcje "naczelnych duchownych", później używając tytułu naczelnych kapelanów (względnie naczelnego rabina).

W sierpniu 1921 r. weszła w życie nowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych w wyniku której miejsce Sekcji zajął Wydział Wyznań Niekatolickich. Szef Wydziału w randze generała brygady podlegał bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych[2].

W Wydziale Wyznań Niekatolickich funkcjonowały referaty 5 wyznań:

  • wyznanie ewangelicko-augsburskie
  • wyznanie ewangelicko-reformowane
  • wyznanie ewangelicko-unijne
  • wyznanie prawosławne
  • wyznanie mojżeszowe

1 czerwca 1927 wszedł w życie rozkaz ministra spraw wojskowych marszałka Józefa Piłsudskiego B. Og. Org. 3552 Org. Biuro Wyznań Niekatolickich – organizacja i skład osobowy na podstawie, którego dotychczasowy Wydział Wyznań Niekatolickich przemianowany został na Biuro Wyznań Niekatolickich MSWojsk[3]

Biuro składało się z szefa biura, zastępcy szefa, kancelarii, wydziału ogólnego oraz wydziałów wyznań: prawosławnego, mojżeszowego, ewangelicko-augsburskiego, ewangelicko-reformowanego i ewangelicko-unijnego[3].

Szef biura (etat generała) podlegał bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych i posiadał w stosunku do podległego sobie personelu biura prawa dowódcy dywizji[3].

Szef wydziału ogólnego (etat oficera sztabowego) pełnił jednocześnie funkcję zastępcy szefa biura[3]. Wydział ogólny opracowywał:

  • sprawy związane z organizacją i mobilizacją służby duszpasterstwa wyznań niekatolickich,
  • sprawy personalne duchownych wojskowych wyznań niekatolickich,
  • sprawy związków religijnych i wyznań niekatolickich, nienależące do wydziałów poszczególnych wyznań,
  • sprawy zarządu wojskowymi świątyniami i cmentarzami niekatolickimi oraz sprawy zaopatrywania ich w potrzebne untensylia,
  • sprawy administracji budżetem i gospodarki materiałowej[3].

Z dniem 2 lipca 1927 referat wyznania ewangelicko-unijnego został przekazany naczelnemu kapelanowi ewangelicko-reformowanemu Kazimierzowi Szeferowi. Stało się to na prośbę Konsystorza Kościoła Ewangelicko-Unijnego, który 1 kwietnia 1927 wystosował pismo w tej sprawie do Wydziału Wyznań Niekatolickich[4].

W 1928 roku liczba żołnierzy niekatolików prezentowała się następująco[1]:

  • wyznanie prawosławne (60% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie mojżeszowe (26% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie ewangelicko-augsburskie (10% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie ewangelicko-unijne (1% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)
  • wyznanie ewangelicko-reformowane (1% ogólnej liczby żołnierzy niekatolików)

Opiekę nad żołnierzami wyznań ewangelicznych i baptystycznych pełnił pomocniczy prezbiter wojskowy, który wchodził w skład wydziału ogólnego w Biurze Wyznań Niekatolickich. Oprócz tego w wojsku byli również żołnierze wyznań muzułmańskich, mariawickich, polskokatolickich itp. Ich mała liczba nie pozwoliła jednak na utworzenie dla nich etatu kapelana.[1]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Henryk Mościski, Włodzimierz Dzwonkowski, Tadeusz Bałaban (red.), Dziesięciolecie odrodzenia Polskiej Siły Zbrojnej : 1918-1928, Warszawa 1928.
  2. Krzysztof Szczygielski, Niekatolickie duszpasterstwo wojskowe w Polsce XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2003, s. 667–682, ISBN 978-83-89031-56-3 [dostęp 2019-08-30] (pol.).
  3. a b c d e Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 17 z 1 czerwca 1927, poz. 188.
  4. Dokument w Centralnym Archiwum Wojskowym Wojskowego Biura Historycznego. Teczka nr. 15099.