Strona z pierwszego wydania Cancioneiro Geral

Cancioneiro Geral (port. Śpiewnik powszechny) – pierwsza drukowana antologia poezji portugalskiej, zawierająca utwory z przełomu piętnastego i szesnastego wieku, opublikowana w 1516 roku[1][2].

Autor antologiiEdytuj

Kompilatorem antologii był poeta Garcia de Resende[3]. W książce znalazło się około tysiąca utworów[4][5]. Garcia de Resende uwzględnił w swoim wyborze własne wiersze, między innymi dłuższy poemat Trovas à Morte de Inês de Castro (Pieśń o śmierci Inês de Castro)[6].

Inni autorzyEdytuj

 
Ilustracja z Cancioneiro Geral

W zbiorze przedstawiony został dorobek 286 poetów[6]. Wśród zaprezentowanych autorów znaleźli się między innymi pierwszy renesansowy poeta portugalski Francisco de Sá de Miranda[7], który wprowadził do ojczystej literatury formy włoskie, przede wszystkim sonet, i znany jako autor sielanek Bernardim Ribeiro[8].

Zróżnicowanie gatunkoweEdytuj

 
Francisco Sá de Miranda, reformator poezji portugalskiej

W antologii została zaprezentowana gatunkowa panorama ówczesnej poezji portugalskiej. Znalazły się tam utwory liryczne, satyryczne, dydaktyczne, elegijne, religijne, dramatyczne, a nawet jedna niezbyt udana, próba epicka - poemat Luisa Anriquesa, opowiadający o zdobyciu przez oddziały portugalskie pod dowództwem księcia Bragança Azamoru w 1513[6].

Znaczenie historyczneEdytuj

Cancioneiro Geral jest dziełem pomnikowym. Jest też zarazem pierwszym zachowanym do naszych czasów portugalskim dziełem literackim wydanym drukiem[6]. Omawiany zbiór stanowi najważniejsze źródło do historii literatury portugalskiej wczesnego renesansu[5]. Nie sposób napisać żadnej pracy naukowej na temat liryki portugalskojęzycznej początku ery nowożytnej bez odwołania do tego dzieła.

Dzieło Garcii de Resende można porównać z wcześniejszym łacińskim tomem Carmina burana lub z późniejszą angielską Tottel's Miscellany (1557)[9].

JubileuszEdytuj

W 2016 roku w Portugalii obchodzony jest jubileusz pięćsetlecia ukazania się antologii[10][11][12]. Jednym z punktów upamiętnienia tej rocznicy był międzynarodowy kongres, który odbył się na Uniwersytecie w Evorze[13], rodzinnym mieście Garcii de Resende[14].

BibliografiaEdytuj

  • Andrée Crabbé Rocha, Garcia de Resende e o Cancioneiro Geral, Lisboa 1979 (cvc.instituto-camoes.pt).
  • Tito de Noronha, O cancioneiro geral de Garcia de Rezende, Porto 1871.

PrzypisyEdytuj

  1. Zobacz: Cancioneiro geral de Garcia de Resende, Tomo V, Nova edição preparada pelo Dr. a. J. Gonçálves Guimarãis, Coimbra 1910. https://archive.org.
  2. Józef Dzierżykraj-Morawski: Literatura portugalska, w: Wielka literatura powszechna, tom II, część II pod redakcją dra Stanisława Lama. Warszawa: Gutenberg Print, 1995, s. 1022-1023. ISBN 83-86381-73-6.
  3. Zobacz: Projecto Vercial, http://alfarrabio.di.uminho.pt.
  4. https://www.britannica.com/topic/Cancioneiro-geral.
  5. a b Garcia de Resende, Portuguese poet (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-11-26].
  6. a b c d Janina Klave: Historia literatury portugalskiej. Zarys. Wrocław: Ossolineum, 1985, s. 61-64. ISBN 83-04-00931-5.
  7. Francisco de Sá de Miranda, Portuguese author (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-11-26].
  8. Bernardim Ribeiro, Portuguese writer (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-11-26].
  9. Stephen Hamrick: Tottel's Miscellany and the English Reformation (ang.). muse.jhu.edu. [dostęp 2016-11-26].
  10. Poesia de Cancioneiro e Cultura de Corte. Nos 500 anos do Cancioneiro Geral (port.). cancioneiroresende.uevora.pt. [dostęp 2016-11-26].
  11. Jornada 500 anos do Cancioneiro Geral de Garcia de Resende (port.). plataforma9.com. [dostęp 2016-11-26].
  12. 500 anos do Cancioneiro Geral de Garcia de Resende acontece em junho. (port.). ch.ufc.br. [dostęp 2016-11-26].
  13. Congresso Internacional. 6-8 de outubro 2016 (port.). pportodosmuseus.pt. [dostęp 2016-11-26].
  14. Garcia de Resende (port.). parquedospoetas.cm-oeiras.pt. [dostęp 2016-11-26].