Otwórz menu główne

Carl Jänisch

rosyjski szachista, teoretyk szachów

Carl Ferdinand Jänisch, ros. Карл Андреевич Яниш (ur. 11 kwietnia 1813 w Wyborgu, zm. 7 marca 1872 w Sankt Petersburgu) – rosyjski szachista fińskiego pochodzenia, teoretyk i autor kompozycji szachowych.

Carl Jänisch
Яниш Карл Андреевич.jpg
Państwo  Rosja
Data i miejsce urodzenia 11 kwietnia 1813
Wyborg
Data i miejsce śmierci 7 marca 1872
Sankt Petersburg
abcdefgh
8
Chessboard480.svg
a8 black rook
c8 black bishop
d8 black queen
e8 black king
f8 black bishop
g8 black knight
h8 black rook
a7 black pawn
b7 black pawn
c7 black pawn
d7 black pawn
g7 black pawn
h7 black pawn
c6 black knight
b5 white bishop
e5 black pawn
f5 black pawn
e4 white pawn
f3 white knight
a2 white pawn
b2 white pawn
c2 white pawn
d2 white pawn
f2 white pawn
g2 white pawn
h2 white pawn
a1 white rook
b1 white knight
c1 white bishop
d1 white queen
e1 white king
h1 white rook
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Gambit Jänischa w partii hiszpańskiej

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i młodość spędził w Moskwie. Po ukończeniu studiów mechanicznych w Petersburgu został wykładowcą i pracownikiem naukowym macierzystej uczelni. Już w latach trzydziestych należał do elity rosyjskich szachistów. Pasjonował się szachami, które traktował jak przedmiot naukowych badań. W 1837 roku w Petersburgu wydał swoją pierwszą szachowo-naukową pracę Découvertes sur le cavalier aux échecs (Studia nad skoczkiem szachowym). W 1839 roku pokonał Lionela Kieseritzky'ego w meczu korespondencyjnym Dorpat–Petersburg.

W 1840 roku porzucił karierę naukową i stanowisko adiunkta, pragnąc poświęcić się całkowicie studiom nad szachami. Wkrótce opublikował dwutomową pracę Analyse nouvelle des ouvertures du jeu des échecs (Nowoczesna analiza otwarć szachowych). Pierwszy tom został wydany w 1842 roku w Dreźnie, drugi - rok później w Petersburgu. Była to pierwsza książka, która w encyklopedyczny sposób przedstawiała ówczesny stan teorii otwarć szachowych. Z pięciuset stron tego dzieła, niemal jedną piątą zajmowały analizy wariantów. Autor wzbogacał znane warianty własnymi koncepcjami, przytaczał również analizy Aleksandra Pietrowa oraz przykłady z praktyki. Książka przyniosła autorowi rozgłos i szacunek w szachowym świecie. W 1847 roku przetłumaczona na angielski, już w 1855 doczekała się wznowienia w Anglii.

Zaliczany do szachowych koryfeuszy Jänisch otrzymał w 1851 roku zaproszenie na pierwszy międzynarodowy turniej szachowy w Londynie, organizowany przez Howarda Stauntona. Wybrał się w podróż do Anglii, jednak nie dotarł na czas. Po turnieju poniósł dotkliwą porażkę 2½ - 7½ w dziesięciopartiowym meczu ze Stauntonem. Podczas pobytu w Londynie dwukrotnie wygrał z Augustusem Mongredienem. W 1854 roku w Petersburgu rozegrał dwa mecze z Ilją Szumowem (5 - 3 i 5 - 7) oraz jeden, remisowy (2 - 2), z Siergiejem Urusowem.

W 1856 roku Jänisch redagował pierwszy w Rosji dział szachowy w dzienniku Sankt-Peterburgskije Wiedomosti. Był sekretarzem Petersburskiego Klubu Szachowego i autorem pierwszego rosyjskiego kodeksu szachowego. W całym okresie swojej aktywności opublikował setki artykułów i opracowań, między innymi analizy partii rosyjskiej (w 1842 roku), partii hiszpańskiej (1849) i włoskiej (1855). Ukoronowaniem jego szachowych poszukiwań było trzytomowe dzieło Traité des applications de l'analyse mathématique au jeu des échecs (Traktat o zastosowaniu analizy matematycznej w szachach), wydane w Petersburgu w latach 1862 - 1863. W ostatnich latach życia pracował nad czwartą częścią traktatu, jednak prac tych nie zdołał ukończyć.

Wniósł znaczny wkład w rozwój teorii debiutów, jego nazwisko nosi jeden z gambitów w partii hiszpańskiej, powstający po posunięciach:

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 f5

Według retrospektywnego systemu Chessmetrics, najwyższy ranking osiągnął w lipcu 1851 r., z wynikiem 2456 punktów zajmował wówczas 10. miejsce na świecie[1].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj