Otwórz menu główne

Chrobotek gwiazdkowaty (Cladonia uncialis (L.) Weber ex F.H. Wigg.) – gatunek grzybów należący do rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].

Chrobotek gwiazdkowaty
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa miseczniaki
Rząd misecznicowce
Rodzina chrobotkowate
Rodzaj chrobotek
Gatunek chrobotek gwiazdkowaty
Nazwa systematyczna
Cladonia uncialis (L.) Weber ex F.H. Wigg.
Prim. fl. holsat. (Kiliae): 90 (1780)

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladonia, Cladoniaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1753 r. Karol Linneusz nadając mu nazwę Cladonia uncialis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1780 r. Weber i F.H. Wigg., przenosząc go do rodzaju Cladonia[1].

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski[2].

Występuje w dwóch podgatunkach[1]:

  • Cladonia uncialis subsp. biuncialis (Hoffm.) M. Choisy 1951
  • Cladonia uncialis subsp. uncialis (L.) Weber ex F.H. Wigg. 1780

CharakterystykaEdytuj

Plecha zawiera glony protokokkoidalne. W stanie suchym jest bardzo krucha, kruszy się w palcach. Łuskowata plecha pierwotna zanika bardzo wcześnie. Plecha wtórna ma postać rozgałęzionych podecjów o barwie słomkowożółtej, żółtoszarej lub szarozielonawej. Na powierzchni występują jasnozielone lub żółtozielone plamy. Podecja są na przekroju poprzecznym wałeczkowate i rozgałęzione widełkowato, bądź 3-5-dzielnie. W rozgałęzieniach zazwyczaj występuje otworek. Zakończenia gałązek są spiczaste, brązowe. Podecja pokryte są ciągłą lub areolkowatą korą, brak natomiast łusek i urwistków[3][4]. Reakcje barwne: powierzchnia podecjów: K -, C – lub + głęboki żółty, PD -, UV + (fluorescencja)[4].

Na szczytach gałązek podecjum znajdują się brązowe pyknidia z czerwoną galaretką. Apotecja występują natomiast bardzo rzadko. Jeśli się pojawią, to na szczytach podecjów. Mają brązowe tarczki o średnicy 0,3-0,8 mm. W jednym worku powstaje po 8 jednokomórkowych, bezbarwnych askospor o rozmiarach 10-15 × 3-3,5 μm[3].

Metabolity wtórne: m.in. kwas usninowy[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Występuje na wszystkich kontynentach świata z wyjątkiem Antarktydy oraz na wielu wyspach. Szczególnie częsty jest na półkuli północnej, tutaj występuje również w Arktyce[5]. W Polsce jest pospolity na terenie całego kraju[3].

Rośnie na próchnicznej lub piaszczystej glebie, głównie w lasach szpilkowych, na wrzosowiskach, wydmach, przydrożach[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  3. a b c d Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
  4. a b c Consortium of North American Lichen Herbaria. [dostęp 2014-06-02].
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].

GaleriaEdytuj