Otwórz menu główne

Ciołek Poniatowskiego

historyczny gwiazdozbiór

Byk Poniatowskiego (łac. Taurus Poniatovii) – historyczny gwiazdozbiór, nazwany na cześć króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego przez polskiego astronoma, rektora Akademii Wileńskiej Marcina Poczobutta-Odlanickiego w 1777 roku[3][4][5]. Tworzyły go gwiazdy z północno-wschodniej części gwiazdozbioru Wężownika i zachodniej części gwiazdozbioru Orła[4][5]. Poczobutt zauważył, że gwiazdy leżące na bok od postaci Wężownika układały się w kształt litery V, podobny do układu w gwiazdozbiorze Byka[4][3][5]. Obok Tarczy Sobieskiego była to jedyna konstelacja powiązana z rzeczywistą postacią z polskiej historii nowożytnej. Nazwa odnosi się do herbu Ciołek Poniatowskich[4].

Ciołek Poniatowskiego
Ciołek Poniatowskiego
Nazwa łacińska Taurus Poniatovii
Dopełniacz łaciński Tauri Poniatovii[1]
Skrót nazwy łacińskiej TaP[1]
Charakterystyka
Najjaśniejsza gwiazda 67 Ophiuchi, 3,9m[2]
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Ilustracja

Wprowadzenie gwiazdozbioru ogłosił Poczobutt w wydanym w 1777 roku dziele Cahiers des observations astronomiques faites à l’observatoire royal de Vilna en 1773, wymieniając tam 16 gwiazd wchodzących w jego skład[4][6]. Johann Elert Bode wprowadził łacińską nazwę gwiazdozbioru w 1801 roku[4].

165 lat wcześniej gwiazdy Wężownika, które weszły w skład Ciołka Poniatowskiego, wraz z gwiazdami konstelacji Liska, wchodziły w skład innego historycznego gwiazdozbioru o nazwie Tigris (rzeka Tygrys)[3][4][5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b John C. Barentine: The Lost Constellations: A History of Obsolete, Extinct, or Forgotten Star Lore. Springer, 2015, s. 385. ISBN 978-0-7188-2695-6.
  2. Poniatowski's Bull (ang.). stars.astro.illinois.edu. [dostęp 2018-07-10].
  3. a b c Taurus Poniatovii, Poniatowski's Bull. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 413. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  4. a b c d e f g Taurus Poniatovii, Poniatowski's bull. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.
  5. a b c d Shane Horvatin: Taurus Poniatovii. Poniatowski's Bull (ang.). Michigan State University. [dostęp 2017-08-24].
  6. Martin Odlanicki de Poczobut (S.J.): Cahiers des observations astronomiques faites à l'observatoire royal de Vilna, en 1773.... Imprimerie royale, 1777, s. 158.

BibliografiaEdytuj